Otwórz menu główne

Zmiany

Dodane 15 bajtów ,  8 lat temu
m
Bot: Link do dobrego artykułu: ru:Рейтары; zmiany kosmetyczne
Lekka rajtaria była używana zarówno w walce, jak i do zadań łupieżczo-pacyfikacyjnych w większości armii zachodnioeuropejskich. Stąd po okresie wojen polsko-szwedzkich w połowie [[XVII wiek]]u słowo "rajtar" stało się w [[Polska|Polsce]] synonimem rabusia, grabieżcy.
 
Specyficznym typem rajtara niemieckiego był tzw. ''Schwarzreiter'' czyli "czarny jeździec". Nazwa pochodzi od tego, że nosił czernioną (ochrona przed korozją) zbroję.
 
W [[Rzeczpospolita Obojga Narodów|Rzeczypospolitej]] oddziały rajtarii jako jazdy ciężkiej, zmieniającej się z czasem w lekką, pojawiły się w czasach [[Stefan Batory|Stefana Batorego]] w 1579 r. (wg. innych jeszcze przed nim) i istniały przez cały wiek XVII i początek [[XVIII wiek]]u jako [[Autorament|wojska cudzoziemskiego autoramentu]]. W [[Korona Królestwa Polskiego|Koronie]] rajtaria była zwykle dość nieliczna, natomiast zorganizowana była w jednostki o wysokich stanach osobowych - [[regiment]]y i [[skwadron]]y. W [[Wielkie Księstwo Litewskie|Wielkim Księstwie Litewskim]] występowały liczne jednostki rajtarii, najczęściej w postaci samodzielnych [[kompania|kompanii]]. Istniały one w ramach [[komput]]u, wojsk prywatnych, a także formowano kompanie i [[chorągiew (wojsko)|chorągwie]] rajtarii ze szlachty powoływanej na [[pospolite ruszenie]]. W drugiej połowie XVII w. każdy litewski [[powiat]] obowiązany był wystawić na pospolite ruszenie jedną chorągiew husarską, jedną [[kozacy|kozacką]] i jedną rajtarską.
 
Rajtaria nigdy nie uchodziła za typowo polski rodzaj jazdy, jednak polscy rajtarzy wielokrotnie odznaczyli się w toczonych przez Rzeczpospolitą wojnach. Na przykład, w [[Bitwa pod Gniewem|bitwie pod Gniewem]] piękną kartę zapisał regiment rajtarów litewskich, dowodzony przez wojewodzica smoleńskiego [[Mikołaj Abramowicz (wojewoda trocki)|Mikołaja Abrahamowicza]]. Był on zresztą dość nietypowy, został bowiem zaciągnięty systemem towarzyskim, a ponieważ jego żołnierze nosili zbroje husarskie, regiment ten niekiedy był brany za jednostkę husarii. W [[Bitwa pod Chocimiem|bitwie pod Chocimiem]] w 1621 r. rajtarzy salwą swych pistoletów odpierali atak Turków na szańce polskich wojsk, a pod [[Bitwa pod Kircholmem|Kircholmem]] rajtarzy kurlandzcy dowodzeni osobiście przez księcia [[Fryderyk Kettler|Fryderyka Kettlera]] pomagali husarzom w zwalczaniu piechoty szwedzkiej w centrum bitwy.
 
Od czasów [[Jan III Sobieski|Jana III Sobieskiego]] zaczęto w Polsce używać zamiennie pojęć rajtaria i arkebuzeria, co było związane z rozwiązaniem tej drugiej formacji w tym właśnie czasie.
* Brian Todd Carey, Joshua B. Allfree, John Cairns, ''Wojny średniowiecznego świata. Techniki walki.'', rdz. VII, Dom Wydawniczy BELLONA, Warszawa 2008
* Konstanty Górski: ''Historya jazdy polskiej''., Kraków 1895. (reprint Wyd. KURPISZ, Poznań 2004)
* Dariusz Kupisz, ''Smoleńsk 1632-1634'', [[Bellona (wydawnictwo)|Bellona]], 2001, ISBN 83-11-09282-6
* {{Cytuj książkę | nazwisko= Kwaśniewicz | imię=Włodzimierz | inni= | tytuł= Leksykon dawnej broni palnej | data=2004 | wydawca=Bellona | miejsce=Warszawa | isbn=83-11-09874-3 | strony=}}
* Leszek Podchorodecki: ''Chocim 1621''., seria: "Historyczne bitwy", Wyd. MON, 1988
* [[bachmat]]
{{Wojsko I Rzeczypospolitej}}
 
[[Kategoria:Historia wojskowości]]
[[Kategoria:Wojsko I Rzeczypospolitej]]
 
{{Link GA|ru}}
 
[[de:Deutsche Reiter]]
2 569 919

edycji