Czarny obelisk Salmanasara III: Różnice pomiędzy wersjami

m
(utworzenie artykułu + , interwiki)
 
[[File:Black-obelisk.jpg|thumb|300px|Czarny obelisk Salmanasara III w zbiorach [[Muzeum Brytyjskie|British Museum]] (Room 6: Assyrian sculpture).]]
[[File:Jehu-on-Obelisk-of-Shalmaneser.jpg|thumb|300px|[[Jehu]], król [[Królestwo Izraela (państwo północne)|północnego królestwa Izraela]], składający trybut Salmanasarowi III - jeden z paneli czarnego obelisku]]
'''Czarny obelisk Salmanasara III''' - kamienny, czworoboczny obelisk odnaleziony w 1846 roku przez [[Austen Henry Layard|Austena H. Layarda]] w czasie wykopalisk w [[Kalchu]] (obecne Nimrud w północnym [[Irak]]u)<ref name=obelisk>[http://www.britishmuseum.org/explore/highlights/highlight_objects/me/t/the_black_obelisk_of_shalmanes.aspx The Black Obelisk of Shalmaneser III - opis zabytku na oficjalnej stronie British Museum]</ref>. Upamiętnione na nim zostały militarne dokonania [[Asyria|asyryjskiego]] króla [[Salmanasar III|Salmanasara III]] (858-825 p.n.e.). Zabytek ten znany jest przede wszystkim z umieszczonego na nim przedstawienia [[Jehu]], króla [[starożytny Izrael|Izraela]], który wzmiankowany jest w [[Biblia|Biblii]]. Obecnie obelisk znajduje się w zbiorach [[Muzeum Brytyjskie|British Museum]].
 
==Opis==
Na obelisku przedstawionych zostało pięć różnych scen składania trybutu przed władcą asyryjskim. Każda z nich zajmuje jeden panel na każdym z czterech jego boków, tak więc aby obejrzeć ją całą trzeba obejść obelisk dookoła. Sceny te, w kolejności od szczytu do podstawy, przedstawiają odpowiednio: (1) składanie trybutu przez króla Suę z Gizanu (południowo-zachodni Iran); (2) składanie trybutu przez [[Jehu]] z rodu [[Omri]] ([[Królestwo Izraela (państwo północne)|północne królestwo Izraela]]); (3) składanie trybutu przez nienazwanego z imienia władcę z kraju Musri ([[starożytny Egipt|Egipt]]?); (4) składanie trybutu przez Marduk-apil-usura z Suhi (rejon środkowego [[Eufrat]]u); (5) składanie trybutu przez Qalparundę z Patiny (region wokół miasta [[Antiochia (Turcja)|Antakya]] w [[Turcja|Turcji]])<ref name=obelisk />
 
Na szczególną uwagę zasługuje druga scena od góry, na ktorej przedstawiony został [[Jehu]], wzmiankowany w [[Biblia|Biblii]] król [[Królestwo Izraela (państwo północne)|północnego królestwa Izraela]], który złożył trybut [[Salmanasar III|Salmanasarowi III]] w 841 r. p.n.e. [[Achab|Ahab]], syn [[Omri]], król północnego królestwa Izraela, stracił życie kilka lat wcześniej walcząc z krolem [[Damaszek|Damaszku]]. Jego syn, [[Joram (król Izraela)|Joram]], po kilkuletnim panowaniu utracił tron, na którym zasiadł [[Jehu]], uzurpator, który zerwał istniejące przymierze z [[Fenicja|Fenicją]] i [[królestwo Judy|Judą]] podporządkowując się [[Asyria|Asyrii]]. Tekst ponad sceną składania przez niego trybutu Salmanasarowi III brzmi następująco:<br>
 
''"Trybut [[Jehu]], z rodu [[Omri]] ([[język akadyjski|akad]]. <sup>m</sup>Ia-u-a mār <sup>m</sup>Hu-um-ri). Otrzymałem od niego srebro, złoto, złotą misę, złotą wazę z ostro zakończonym dnem, złote kubki, złote naczynia, cynę, berło (godne) królewskiej dłoni, włócznie"''<ref name=obelisk />.