Czarny obelisk Salmanasara III: Różnice pomiędzy wersjami

Rozmiar się nie zmienił ,  8 lat temu
m
→‎Opis: drobne redakcyjne
(dodany/poprawiony tekst + bibliografia + grafika)
m (→‎Opis: drobne redakcyjne)
 
Każda z pięciu scen przedstawia składanie trybutu przed władcą asyryjskim. W kolejności od szczytu do podstawy obelisku ukazują one odpowiednio:
* ''"trybut„trybut od Suy, Gilzańczyka"''Gilzańczyka” ([[język akadyjski|akad]]. ''ma-da-tu ša<sub>2</sub> <sup>m</sup>su-u<sub>2</sub>-a KUR gil<sub>2</sub>-za-na-a-a'') - według roczników Salmanasara III złożenie trybutu przez Suę z Gilzanu (południowo-zachodni Iran<ref name=obelisk />) miało miejsce w pierwszym roku panowania asyryjskiego króla (859/858 p.n.e.)<ref>A. Kirk Grayson, ''Assyrian...'', s. 148.</ref>.
 
:inskrypcja nad sceną: ''"Trybut„Trybut od Suy, Gilzańczyka. Otrzymałem od niego: srebro, złoto, cynę, naczynia z brązu, berło (godne) królewskiej ręki, konie (i) dwugarbne wielbłądy"''wielbłądy”<ref name=Grayson>A. Kirk Grayson, ''Assyrian...'', s. 149.</ref>
 
* ''"trybut„trybut od [[Jehu]], z rodu [[Omri]]"'' ([[język akadyjski|akad]]. ''ma-da-tu ša<sub>2</sub> <sup>m</sup>ia-u<sub>2</sub>-a DUMU <sup>m</sup>hu-um-ri-i'') - według roczników Salmanasara III złożenie trybutu przez Jehu, króla [[Królestwo Izraela (państwo północne)|północnego królestwa Izraela]], miało miejsce w 18 roku panowania asyryjskiego króla (841 r. p.n.e.)<ref name=Grayson />.
 
:inskrypcja nad sceną: ''"Trybut„Trybut od [[Jehu]], z rodu [[Omri]]. Otrzymałem od niego: srebro, złoto, złotą misę, złotą wazę z ostro zakończonym dnem, złote kubki, złote naczynia, cynę, berło (godne) królewskiej ręki, włócznie"''włócznie”<ref name=Grayson />
 
* ''"trybut„trybut z [[starożytny Egipt|Egiptu]]"'' ([[język akadyjski|akad]]. ''ma-da-tu ša<sub>2</sub> KUR mu-uṣ-ri'') - data tego wydarzenia nie jest znana, gdyż nie ma o niej wzmianki w rocznikach Salmanasara III<ref name=Grayson />.
 
:inskrypcja nad sceną: ''"Trybut„Trybut z [[starożytny Egipt|Egiptu]]. Otrzymałem: dwugarbne wielbłądy, wodnego bawołu, nosorożca, antylopę, słonie - samice, małpy - samice (i) małpy bez ogonów"''ogonów”<ref name=Grayson2>A. Kirk Grayson, ''Assyrian...'', s. 150.</ref>
 
* ''"trybut„trybut od Marduk-apla-usura, Suhejczyka"''Suhejczyka” ([[język akadyjski|akad]]. ''ma-da-tu ša<sub>2</sub> <sup>m</sup>Marduk-apla-uṣur KUR su-ha-a-a'') - o złożeniu trybutu przez Marduk-apla-usura z Suhi (rejon środkowego [[Eufrat]]u<ref name=obelisk />) nie ma wzmianki w rocznikach Salmanasara III i data tego wydarzenia jest nieznana<ref name=Grayson2 />.
 
:inskrypcja nad sceną: ''"Trybut„Trybut od Marduk-apla-usura, Suhejczyka. Otrzymałem od niego: złoto, złote naczynia, kość słoniową, włócznie, [[bisior|jedwab morski]], różnokolorowe ubrania (i) płótno lniane"''lniane”<ref name=Grayson2 />
 
* ''"trybut„trybut od Karparundy, Patinejczyka"''Patinejczyka” ([[język akadyjski|akad]]. ''ma-da-tu ša<sub>2</sub> <sup>m</sup>qar-pa-ru-un-da KUR pa-ti-na-a-a'') - według roczników Salmanasara III Karparunda (w rocznikach jego imię brzmi Kalparunda) z Patiny (obecnie region wokół miasta [[Antiochia (Turcja)|Antakya]] w [[Turcja|Turcji]]<ref name=obelisk />) składał trybut asyryjskiemu królowi trzykrotnie, w 857, 853 i 848 r. p.n.e.<ref name=Grayson2 />
 
:inskrypcja nad sceną: ''"Trybut„Trybut od Karparundy, Patinejczyka. Otrzymałem od niego: srebro, złoto, cynę, przedmioty z brązu, naczynia z brązu, kość słoniową (i) heban"''heban”<ref>A. Kirk Grayson, ''Assyrian...'', s. 151.</ref>
 
Na szczególną uwagę zasługuje druga scena od góry, na której przedstawiony został [[Jehu]] król [[Królestwo Izraela (państwo północne)|północnego królestwa Izraela]], w trakcie składania trybutu [[Salmanasar III|Salmanasarowi III]] w 841 roku p.n.e. [[Achab|Ahab]], syn [[Omri]], król północnego królestwa Izraela, stracił życie kilka lat wcześniej walcząc z królem [[Damaszek|Damaszku]]. Jego syn i następca, [[Joram (król Izraela)|Joram]], po kilkuletnim panowaniu utracił tron, na którym zasiadł [[Jehu]]. Uzurpator zerwał istniejące przymierze z [[Fenicja|Fenicją]] i [[królestwo Judy|Judą]], podporządkowując się [[Asyria|Asyrii]]. Jehu został przedstawiony w pozycji klęczącej. Twarz ma zwróconą ku ziemi. Przy porównaniu z Salmanasarem wygląda niepozornie. Król asyryjski przedstawiony został w całym majestacie. Uosabia potężne państwo, zdolne do opanowania i kontroli obszarów sięgających daleko poza jego pierwotne granice<ref>M. L. Uberti, ''Wprowadzenie do historii starożytnego Bliskiego Wschodu'', Warszawa 2010, s. 169. ISBN 978-83-235-0680-5.</ref>. Salmanasar trzyma w lewej ręce czarę. Za nim stoją dwaj słudzy, z których jeden trzyma wachlarz. Z tyłu za klęczącym Jehu umieszczeni są czterej Asyryjczycy: dwóch na tym samym panelu co Jehu, dwóch – na kolejnym. Ostatni z czterech Asyryjczyków nie ma brody. Po nim następuje procesja trzynastu Izraelitów: trzech, prawdopodobnie z darami ze srebra, stoi za Asyryjczykiem bez brody; pięciu na kolejnym panelu przypuszczalnie niesie dary ze złota: zwężane ku dołowi naczynia, wazon, berło i włócznie. Na ostatnim panelu tego rzędu przedstawiono kolejnych pięciu Izraelitów. Wszyscy składający dary Izraelici mają krótkie brody, stożkowate, złamane ku tyłowi nakrycia głowy oraz długie ubrania z narzuconymi na nie płaszczami, wykończonymi [[Kutas (element ozdobny)|kutasikami]]. Obuwie ma ostre nosy. Każda z postaci trzyma dar wymieniony w inskrypcji nad sceną<ref>[http://www.seminary.ru/rus/resyrs/res_text.php?black_obelisk ''Черный обелиск''], ЗАУ.</ref>.