Piezoelektryk: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 81 bajtów ,  8 lat temu
WP:SK, popr. zjawisko odwrotne i elektrostrykcja
(Poprawienie merytorycznego błędu na biegunowo inny tekst będący poprawnym - dotyczy zjawiska elektrostrykcji.)
(WP:SK, popr. zjawisko odwrotne i elektrostrykcja)
'''Piezoelektryki''' lub '''materiały piezoelektryczne''' – [[Ciało krystaliczne|kryształy]], w których obserwowane jest zjawisko piezoelektryczne, polegające na pojawieniu się pod wpływem [[naprężenie|naprężeń mechanicznych]] [[ładunek elektryczny|ładunków elektrycznych]] na ich powierzchni.
 
Piezoelektryki przejawiają również '''odwrotne zjawisko piezoelektryczne''', polegające na zmianie wymiarów kryształu pod wpływem przyłożonego pola elektrycznego. Zjawisko to możnabywa też(błędnie<ref nazywaćname = "Föll">{{Cytuj stronę | nazwisko = Föll | imię = Helmut | praca = Electronic Materials | tytuł = Piezo Electricity and Related Effects | opublikowany = University of Kiel | url = http://www.tf.uni-kiel.de/matwis/amat/elmat_en/kap_3/backbone/r3_6_1.html | data = | data dostępu = 2011-11-25}}</ref>) nazywane [[elektrostrykcja|elektrostrykcją]]*<ref name="Volumed">{{cytuj książkę|autor=Stanisław Miękisz (red.), Andrzej Hendrich (red.)|tytuł=Wybrane zagadnienia z biofizyki|wydawca=Volumed|miejsce=Wrocław |data=1998|isbn=83-85564-22-5}}</ref>.
 
Piezoelektrykami mogą być zarówno [[monokryształ]]y (np. [[kwarc]]) jak i [[polikryształ]]y, których [[komórka elementarna|komórki elementarne]] nie mają [[Symetria środkowa|środka symetrii]]. Istnieją również ceramiki i substancje organiczne o właściwościach piezoelektrycznych, takie jak [[polimer]]y, [[DNA]], białka, kości.
 
Niektóre piezoelektryki są również [[piroelektryk]]ami i [[ferroelektryk]]ami.
 
 
 
*Informacja zaczerpnięta z książki "Wybrane zagadnienia z Biofizyki" pod redakcją prof. Dr hab. Stanisława Miękisza i Dr Andrzeja Hendricha. Wrocław 1998
 
== Historia ==
Kryształy piezoelektryczne charakteryzują się tym, że posiadają [[wiązanie chemiczne#Wiązanie jonowe|wiązania jonowe]], a ich komórka elementarna nie posiada środka symetrii. Spośród 32 [[klasa krystalograficzna|klas symetrii]] we wszystkich [[układ krystalograficzny|układach krystalograficznych]] istnieje 20 spełniających ten warunek. Pod wpływem naprężenia w takich kryształach dochodzi różnego przesunięcia "środków ciężkości" ładunku dodatniego i ujemnego, co powoduje polaryzację elektryczną kryształu. Pojawiający się na krawędziach kryształu ładunek jest proporcjonalny do odkształcenia.
 
Zjawisko piezoelektryczne odwrotne polega na zmianie wymiarów materiału pod wpływem przyłożonego pola elektrycznego. Odkształcenie powstaje na skutek rozsunięcia jonów pod wpływem sił elektrostatycznych i jest proporcjonalne do przyłożonego pola. Należy je odróżnić od elektrostrykcji, która posiada inną przyczynę, jest zjawiskiem znacznie słabszym, powszechniejszym, nie posiada zjawiska odwrotnego, a odkształcenie jest proporcjonalne do kwadratu wartości przyłożonego pola<ref>{{Cytuj stronę | nazwiskoname = "Föll | imię = Helmut | praca = Electronic Materials | tytuł = Piezo Electricity and Related Effects | opublikowany = University of Kiel | url = http://www.tf.uni-kiel.de/matwis/amat/elmat_en/kap_3/backbone/r3_6_1.html | data = | data dostępu = 2011-11-25 }}<"/ref>.
 
[[Plik:Quartz crystal piezoelectric plate.svg|thumb|Kryształu kwarcu oraz wycięta z niego płytka piezoelektryczna.]]
[[af:Piëso-elektrisiteit]]
[[ar:كهرباء انضغاطية]]
[[bg:Пиезоелектричен ефект]]
[[bs:Piezoelektricitet]]
[[bg:Пиезоелектричен ефект]]
[[ca:Piezoelectricitat]]
[[cs:Piezoelektrický jev]]