Otwórz menu główne

Zmiany

Dodane 3 bajty ,  7 lat temu
m
drobne redakcyjne
|zwycięstwa =
|grafika = William Donovan.jpg
|opis grafiki = Szef Biura Służb Strategicznych (OSS) <br />gen. William Joseph Donovan
|stopień grafika = US Army O8 shoulderboard-horizontal.png
|stopień = [[Generał#Stopnie generalskie w innych armiach|generał major]]
|data urodzenia = [[1 stycznia]] [[1883]]
|miejsce urodzenia = [[Buffalo]], [[Nowy Jork (stan)|Nowy Jork]], <br />{{PaństwoL|USA}}
|data śmierci = [[8 lutego]] [[1959]]
|miejsce śmierci = [[Waszyngton]], <br />{{PaństwoL|USA}}
|lata służby = [[1912]]–[[1918]] <br />[[1941]]–[[1946]]
|siły zbrojne = [[United States Army]]
|jednostki =
|stanowiska = d-ca 69. Pułku Piechoty, dyrektor [[Office of Strategic Services|Biura Służb Strategicznych]]
|wojny i bitwy = [[I wojna światowa]], <br />[[II wojna światowa]]
|późniejsza praca = United States Attorney, [[Wall Street]]
|odznaczenia = {{order|MH}} {{order|DSCUSA|1}} [[Plik:Distinguished Service Medal ribbon.svg|40px|Distinguished Service Medal (trzykrotnie)]] {{order|PS}} [[Plik:USA National Security Medal Ribbon.png|40px|National Security Medal]] [[Plik:Mexican Border Service Medal ribbon.svg|40px|Mexican Border Service Medal]] [[Plik:World War I Victory Medal ribbon.svg |40px|World War I Victory Medal]] [[Plik:Army of Occupation of Germany ribbon.svg|40px|Army of Occupation of Germany Medal]] [[Plik:American Defense Service ribbon.svg|40px|American Defense Service Medal]] [[Plik:American Campaign Medal ribbon.svg|40px|American Campaign Medal]] [[Plik:Asiatic-Pacific Campaign ribbon.svg|40px|Asiatic-Pacific Campaign Medal]] [[Plik:European-African-Middle Eastern Campaign ribbon.svg|40px|European-African-Middle Eastern Campaign Medal]] [[Plik:World War II Victory Medal ribbon.svg|40px|World War II Victory Medal]] [[Plik:Army of Occupation ribbon.svg|40px|Army of Occupation Medal]] {{order|OL|WO}} {{order|CKW|1}} {{order|LH|K}} {{order|LH}} {{order|KWF|I}} {{order|OON|WO}} {{order|OŚO|KW}} {{order|OOP|KKG}} [[Plik:Order of the White Elephant - 1st Class (Thailand) ribbon.png|40px|Krzyż Wielki Orderu Białego Słonia (Tajlandia)]] [[Plik:Order of Pope Sylvester BAR.svg|40px|link=Order Rycerski Świętego Sylwestra|Krzyż Wielki Orderu Rycerskiego Świętego Sylwestra (Watykan)]] [[Plik:Nastro Croce Lateranense.png|40px|Krzyż Laterański (Watykan)]] {{order|OBE|W2}} {{order|OKW|KW}} [[Plik:Croce di guerra al valor militare BAR.svg|40px|link=Krzyż Wojenny Waleczności Wojskowej|Krzyż Wojenny Waleczności Wojskowej (Włochy)]]
Urodził się 1 stycznia 1883 w [[Buffalo]] w stanie [[Nowy Jork (stan)|Nowy Jork]] w katolickiej rodzinie irlandzkiej. Podczas studiów na [[Columbia University]], był znanym graczem [[Futbol amerykański|futbolu]]; uniwersytet ukończył w 1905.
 
Wzięty prawnik [[Nowy Jork|nowojorski]], po wybuchu [[I wojna światowa|I wojny światowej]] wyjechał do [[Europa|Europy]] jako uczestnik organizowanej przez [[Herbert Hoover|Herberta Hoovera]] akcji pomocy głodującym.
 
=== Służba wojskowa ===
 
=== Dwudziestolecie międzywojenne ===
Po powrocie do [[Stany Zjednoczone|Stanów Zjednoczonych]] w połowie 1920, Donovan podjął przerwaną karierę prawniczą, dochodząc do stanowiska zastępcy [[Prokurator Generalnygeneralny Stanów Zjednoczonych|prokuratora generalnego Stanów Zjednoczonych]], po czym otworzył praktykę prywatną.
 
Jako osoba ciekawa świata i nie mogąca długo usiedzieć w jednym miejscu, w latach 30. XX w. wiele podróżował prywatnie, m.in. do ogarniętej wówczas [[Hiszpańska wojna domowa|wojną domową]] [[Hiszpania|Hiszpanii]] i [[Abisynia|Abisynii]], a u schyłku dekady odbył liczne podróże po Europie i [[Bliski Wschód|Bliskim Wschodzie]], w roli specjalnego wysłannika ówczesnego prezydenta USA, [[Franklin Delano Roosevelt|Franklina Delano Roosevelta]].
W końcu 1940 wraz z szefem operacji wywiadu brytyjskiego Williamem Stephensonem udał się w niebezpieczną, liczącą ponad 40 tysięcy kilometrów trasę po frontach wojny i głównych ośrodkach działalności szpiegowskiej na kontynencie europejskim i w [[Afryka|Afryce]]. Odwiedził Wielką Brytanię, [[Gibraltar]], [[Malta|Maltę]], [[Egipt]], [[Grecja|Grecję]], [[Jugosławia|Jugosławię]], [[Turcja|Turcję]], [[Portugalia|Potrugalię]] i Hiszpanię. ''Miał okazję ujrzeć'', jak to ujął jego biograf, Anthony Cave Brown – (...) ''niekończącą się procesję generałów, admiarłów, marszałków lotnictwa, szpiegów, polityków, szejków, księży, mułłów, książąt, pułkowników i królów''. Zabiegający o wciągnięcie Stanów Zjednoczonych do wojny [[Premierzy Wielkiej Brytanii|premier Wielkiej Brytanii]] [[Winston Churchill]] był nim zachwycony.
 
Powrót Donovana do [[Waszyngton]]u w marcu 1941 poprzedziły doniesienia amerykańskich [[attaché]] wojskowych o jego szczególnym zainteresowaniu sprawami wywiadu. Szef wywiadu US Army, gen. mjr Sherman Miles napisał 8 kwietnia 1941 w liście do gen. [[George Marshall|George'aGeorge’a C. Marshalla]]:
{{CytatD|width=670px|''..Wiele przemawia za tym, że płk Donovan zmierza do powołania superagencji, kontrolującej cały wywiad, co mogło się okazać wysoce niekorzystne, o ile nie wręcz katastrofalne w skutkach.''}}
 
W tym samym czasie dyrektor Federalnego Biura Śledczego – [[FBI]], [[John Edgar Hoover]], zabiegał o rozszerzenie zasięgu działań swojej Specjalnej Służby Wywiadowczej (Special Intelligence Service) na kraje obce, od [[Ameryka Łacińska|Ameryki Łacińskiej]] po Europę i [[Azja|Azję]]. Niechęć Milesa i Hoovera do Donovana była tym silniejsza, że obydwaj mieli innego jeszcze konkurenta [[Vincent Astor|Vincenta Astora]], którego prezydent mianował niedawno kontrolerem wywiadu [[United States Army|US Army]], i Biura Wywiadu Marynarki Wojennej ([[Office of Naval Intelligence]] – [[Office of Naval Intelligence|ONI]]) i FBI w okręgu nowojorskim, a którego według krążących pogłosek miał w najbliższym czasie zamiar postawić na czele nowej superagencji wywiadowczej. 10 czerwca, zachęcany usilnie przez sekretarza marynarki wojennej [[Frank Knox|Franka Knoxa]]. Donovan wystosował memoriał, w którym uzasadniał konieczność utworzenia tajnej służby. Agencją taka winien według niego kierować koordynator informacji strategicznych, mianowany przez prezydenta i odpowiedzialny bezpośrednio przed nim i nikim innym. Budżet agencji miał poochodzić z tajnego funduszu, kontrolowanego według uznania prezydenta. Donovan zgodził się, że nowa agencja nie powinna przejąć wewnątrzkrajowych kompetencji FBI, ani dublować obowiązków służb wywiadu US Army i [[United States Navy|US Navy]]. Miała za to koordynować, podporządkować i interpretować całość informacji pochodzących z wszelkiego rodzaju źródeł.
 
Brytyjczycy, którzy widzieli w Donovanie herolda sprawy czynnego poparcia ich wysiłku zbrojnego przez Stany Zjednoczone, podjęli, jak to później określano, "próbę„próbę przyśpieszenia sprawy"sprawy”. Z misją do Waszyngtonu przyjechał ówczesny DNI ([[Director of Navy Intelligence]]) Godfrey, któremu towarzyszył kmdr por. [[Ian Fleming]]. Najbliższe dni spędzili upewniając prezydenta USA, że Stany Zjednoczone potrzebują agencji, na czele której powinien stanąć Donovan.
 
11 lipca 1941 prezydent Roosevelt mianował Donovana dyrektorem nowej agencji wywiadu zagranicznego, nadając mu tytuł Koordynatora Informacji (strategicznej), ''Coordinator of Strategic Information''. Stephenson depeszował do Dyrektora Generalnego [[Secret Intelligence Service|MI6]], Menziesa – ''Może pan sobie wyobrazić, jaką ulgę odczułem na wieść, że na stanowisku o tak wielkim znaczeniu znalazł się nasz człowiek...'' Początkowo prezydent chciał Donovana przywrócić do służby czynnej, ustąpił jednak wobec opozycji US Army i Kongresu. Donovan rozpoczął więc karierę wywiadowczą jako cywil (mundur przywdział ponownie dopiero 7 grudnia 1941). Często mówiono o nim "generał„generał Donovan"Donovan”, generałem brygady został jednak dopiero w marcu 1943, a w listopadzie 1944 mianowano go generałem majorem.
 
Początki nowej agencji, na czele której stanął Donovan, nie były zbyt pomyślne. Już w lipcu 1942, Donovan o mało nie stracił [[Office of Strategic Services|OSS]], wydając rozkaz dokonania serii włamań do ambasady hiszpańskiej w [[Waszyngton]]ie. Tylko interwencja JCS zdołała uratować OSS i Donovana przed wściekłym dyrektorem FBI Hooverem.