Otwórz menu główne

Zmiany

m
WP:SK, drobne redakcyjne, poprawa linków
'''Wrota Chałubińskiego''', dawniej '''Zawracik''' ([[język słowacki|słow.]] ''Vráta Chałubińského'', ''Chałubińského brána'', [[język niemiecki|niem.]] ''Chałubiński-Tor'', [[język węgierski|węg.]] ''Chałubiński-kapu'') – wąska [[przełęcz]] (2022 m [[n.p.m.]]) w [[Grań główna Tatr|głównej grani]] [[Tatry|Tatr]] pomiędzy [[Kopa nad Wrotami|Kopą nad Wrotami]] (2075 m n.p.m.) a [[Szpiglasowy Wierch|Szpiglasowym Wierchem]]. W kierunku południowo-wschodnim, za Kopą nad Wrotami umiejscowiona jest [[Ciemnosmreczyńska Turnia]] (2142 m n.p.m.) oddzielona od Kopy [[Przełęcz nad Wrotami|Przełęczą nad Wrotami]]. Pomiędzy Wrotami Chałubińskiego a Szpiglasowym Wierchem znajdują się [[Głaźna Czuba]], [[Głaźne Wrótka]], [[Dziurawa Czuba]], [[Szpiglasowa Czuba]] i [[Wyżnie Szpiglasowe Wrótka]].
 
[[Plik:Wrotaiszpiglas.jpg|thumb|left|200px|Wrota Chałubińskiego i [[Szpiglasowa Przełęcz]] wyrastające nad [[Dolinka za Mnichem|Dolinką za Mnichem]], widziane z wierzchołka [[Mnich (Tatry)|Mnicha]]]]
[[Plik:Wrota chalubinskiego widok sl.jpg|thumb|left|200px|Widok z Wrót Chałubińskiego na stronę słowacką ([[Wyżni Ciemnosmreczyński Staw]])]]
[[Plik:Wrotaiszpiglas.jpg|thumb|left|200px250px|Wrota Chałubińskiego i [[Szpiglasowa Przełęcz]] wyrastające nad [[DolinkaDolina za Mnichem|DolinkąDoliną za Mnichem]], widziane z wierzchołka [[Mnich (Tatry)|Mnicha]]]]
 
Przez Wrota Chałubińskiego prowadził szlak z [[Dolina Rybiego Potoku|Doliny Rybiego Potoku]] do [[Dolina Piarżysta|Doliny Piarżystej]] – górnego piętra [[Dolina Ciemnosmreczyńska|Doliny Ciemnosmreczyńskiej]] (''Temnosmrečinská dolina''). Ścieżka została przebudowana w latach 1889–1890 w łatwo dostępny szlak. Na wniosek [[Walery Eljasz-Radzikowski|Walerego Eljasza-Radzikowskiego]] zmieniono nazwę przełęczy, dla uczczenia zmarłego w 1889 r. [[Tytus Chałubiński|Tytusa Chałubińskiego]].
 
Po [[II wojna światowa|II wojnie światowej]] zlikwidowano szlak po [[Słowacja|słowackiej]] stronie (Dolina Piarżysta jest rezerwatem przyrody, szlak prowadzi tylko do Ciemnosmreczyńskiego Stawu). Po stronie [[Polska|polskiej]] Wrota Chałubińskiego dostępne są znakowanym szlakiem znad [[Morskie Oko|Morskiego Oka]] przez [[DolinkaDolina za Mnichem|DolinkęDolinę za Mnichem]]. Szlak, po wielu latach zamknięcia został otwarty w 1972 r., w 1996 r. został wyremontowany.
 
Pierwsze turystyczne wejścia letnie nie zostały odnotowane. Zimą pierwsi na przełęczy byli 7 lutego 1914 r. na nartach W. Skórczewski i przewodnik Stanisław Gąsienica-Byrcyn<ref>{{Cytuj książkę|imię=Witold Henryk |nazwisko=Paryski |autor link=Witold Henryk Paryski|tytuł=Tatry Wysokie. Przewodnik taternicki. Tom IV |miejsce=Warszawa |rok=1951 |wydawca=Spółdzielczy Instytut Wydawniczy „Kraj”|isbn=}}</ref>. W rejonie tej przełęczy zginęła we wrześniu 1994 roku Maria Chałubińska (z domu Gerder) – żona wnuka Tytusa Chałubińskiego – [[Stefan Chałubiński|Stefana]]<ref name="nyka">{{cytuj stronę|url=http://www.nyka.home.pl/glos_sen/pl_ascii/200111.htm|tytuł=Chałubiński Stefan|data=2001-11|opublikowany=Głos Seniora "Trawers"|język=pl|data dostępu=2011-12-19}}</ref>.
We Wrotach Chałubińskiego rozpoczyna się niedostępna dla turystów droga przez [[Liptowskie Mury]] na [[Gładka Przełęcz|Gładką Przełęcz]].
 
Bogata flora. Z rzadkich roślin występują: [[wiechlina tatrzańska]], [[skalnica odgiętolistna]], [[ukwap karpacki]] i [[warzucha tatrzańska]] – gatunki w Polsce występujące tylko w Tatrach i to na nielicznych stanowiskach. Stwierdzono też występowanie bardzo rzadkiej [[sasanka wiosenna|sasanki wiosennej]]<ref>{{Cytuj książkę |imię=Zbigniew |nazwisko=Mirek |imię2=Halina |nazwisko2=Piękoś-Mirkowa |tytuł=Czerwona księga Karpat Polskich |wydawca=Instytut Botaniki PAN |miejsce=Kraków |data=2008 |isbn =978-83-89648-71-6}}</ref>.
{{Clear|left}}
 
==== Szlaki turystyczne ====
50 074

edycje