Otwórz menu główne

Zmiany

Dodane 8650 bajtów ,  7 lat temu
Poszerzenie treści, nowa sekcja, linki, nowe źródło
 
=== Okres zaboru pruskiego ===
Geneza zorganizowanego amatorskiego ruchu muzycznego w [[Bydgoszcz]]y sięga [[XIX wiek]]u. W I połowie [[XIX wiek]]u istniały niemieckie stowarzyszenia kulturalne: Towarzystwo Śpiewacze (niem. ''Gesangverein'') i Towarzystwo Operowe (niem. ''Opernverein''), które wspólnie z chórem męskim „''Liedertafel''” wystawiało własnymi siłami sztuki operowe. 100-osobowy bydgoski chór mieszany wykonywał w [[1823]] r. wielkie [[oratorium]] [[Joseph Haydn|Josepha Haydna]] „''Stworzenie świata''”<ref name="HBSU">Szkolnictwo i życie kulturalne Bydgoszczy w latach 1815-1850. [w:] Historia Bydgoszczy. Tom I do roku 1920. red. Marian Biskup: Bydgoszcz: Państwowe Wydawnictwo Naukowe Warszawa-Poznań 1991. ISBN 83-01-06667-9, s. 500-504.</ref>. Chóry niemieckie istniały w Bydgoszczy aż do [[1945]] r., z tym że okres ich największego rozwoju zakończył się w [[1920]] r., w momencie przejścia Bydgoszczy do odrodzonego [[II Rzeczpospolita|państwa polskiego]].
Na początku [[XX wiek]]u niemiecki ruch śpiewaczy był reprezentowany przez 10 chórów, z których najwyższy poziom osiągnęły: „''Liedertafel''”, „''Eintracht''”, „''Gutenberg''” i „''Sine cura''”. Bydgoskie chóry niemieckie tworzyły okręg w ramach Poznańskiego Prowincjonalnego Związku Śpiewaczego (niem. ''Posener Provinzial-Sangerbund''), goszcząc kilkakrotnie (od [[1855]] r.) zjazdy śpiewacze [[Prowincja Poznańska|Prowincji Poznańskiej]]. Chóry niemieckie istniały w Bydgoszczy aż do [[1945]] r., z tym że okres ich największego rozwoju zakończył się w [[1920]] r., w momencie przejścia Bydgoszczy do odrodzonego [[II Rzeczpospolita|państwa polskiego]].
 
Niezależnie od niemieckiego ruchu śpiewaczego, rozwijało się życie chórów amatorskich, kultywujących polską pieśń, o czym może świadczyć mnogość XIX-wiecznych śpiewników i zbiorów pieśni patriotycznych<ref name="MM"/>. W II połowie [[XIX wiek]]u w okresie walki ludności polskiej z naporem [[Germanizacja|germanizacyjnym]] pojawiły się polskie stowarzyszenia, w których ważne miejsce zajmowały [[chór]]y. Inspiratorami polskiego życia organizacyjnego byli księża katoliccy oraz działacze narodowi, m.in. [[Teofil Magdziński]] i [[Julian Prejs]]. Początkowo – wobec zakazu zakładania polskich organizacji kulturalnych, organizowano przy istniejących towarzystwach sekcje, których celem było pielęgnowanie [[Język polski|języka polskiego]], rozwijanie czytelnictwa, a także krzewienie polskiej pieśni narodowej, ludowej i kościelnej. W [[1876]] r. założono przy [[Parafia farna w Bydgoszczy|parafii farnej]] najstarszy bydgoski chór kościelny [[Towarzystwo Śpiewu "Święty Wojciech" w Bydgoszczy|Towarzystwo Śpiewu "Św. Cecylia"]] (w 1893 r. zmiana nazwy na „Święty Wojciech”). W [[1880]] r. powstało koło śpiewacze przy założonym w [[1872]] r. Towarzystwie Przemysłowym. W [[1883]] r. sekcja ta przekształciła się w pierwszy polski chór męski w Bydgoszczy – [[Towarzystwo Śpiewu "Halka" w Bydgoszczy|Towarzystwo Śpiewu „Halka”]]. Działacze Towarzystwa rozszerzali działalność także poza Bydgoszcz. W [[1885]] r. zorganizowali pierwszy w [[Wielkie Księstwo Poznańskie|Wielkim Księstwie Poznańskim]] zjazd zespołów chóralnych w [[Bydgoszcz]]y, na którym zadecydowano o powołaniu w [[1892]] r. Wielkopolskiego Związku Śpiewaczego, łączącego wszystkie chóry polskie w [[Prowincja Poznańska|Prowincji Poznańskiej]], koordynującego ich działalność oraz reprezentującego przed władzami administracyjnymi<ref name="GA">Grudziński Artur: Sto lat temu zaczęła śpiewać „Halka”. [w:] Kalendarz Bydgoski 1984.</ref>.
 
W [[1896]] i [[1900]] r. dokonano podziału terytorialnego chórów wchodzących w skład Związku Śpiewaczego. W [[1905]] r. Okręg bydgoski obejmował m.in. [[Bydgoszcz]], [[Fordon (dzielnica Bydgoszczy)|Fordon]], [[Koronowo]], [[Łabiszyn]], [[Mrocza|Mroczę]], [[Nakło nad Notecią|Nakło]], [[Solec Kujawski]] i [[Szubin]] (od 1906 r. także [[Wyrzysk]] i okolice). Pierwszym prezesem Okręgu Bydgoskiego był ówczesny prezes [[Towarzystwo Śpiewu "Halka" w Bydgoszczy|Towarzystwa Śpiewu „Halka”]] – [[Franciszek Witecki]], a do ważniejszych chórów, wchodzących w skład okręgu były bydgoskie chóry: [[Towarzystwo Śpiewu "Halka" w Bydgoszczy|„Halka”]], [[Towarzystwo Śpiewu "Święty Wojciech" w Bydgoszczy|„Św. Wojciech”]], [[Towarzystwo Śpiewu "Moniuszko" w Bydgoszczy|„Moniuszko”]] oraz „Harmonia” w [[Nakło nad Notecią|Nakle]], „Halka” w [[Szubin]]ie, „Św. Cecylia” w [[Mrocza|Mroczy]], „Św. Cecylia” i Koło Śpiewackie z [[Koronowo|Koronowa]] oraz Towarzystwo Śpiewu w [[Sadki (województwo kujawsko-pomorskie)|Sadkach]]. Zespoły śpiewacze prowadziły działalność artystyczną, społeczną, wychowawczą i towarzyską. Oprócz lekcji, zebrań i koncertów urządzano przedstawienia teatralne, wieczory recytatorskie oraz zabawy. Chóry były ośrodkami szerzenia kultury polskiej, nauczania [[Język polski|języka polskiego]], pielęgnowania tradycji polskich.
 
=== Okres międzywojenny ===
Po decyzji [[Traktat wersalski|traktatu wersalskiego]] o włączeniu [[Bydgoszcz]]y do [[II Rzeczpospolita|II Rzeczypospolitej]] (czerwiec 1919 r.), działacze ruchu śpiewaczego włączyli się aktywnie do organizacji polskich władz administracyjnych, gospodarczych, oświatowych i kulturalnych. 19 stycznia [[1920]] r., połączone chóry [[Towarzystwo Śpiewu "Halka" w Bydgoszczy|Towarzystwa Śpiewu „Halka”]], [[Towarzystwo Śpiewu "Moniuszko" w Bydgoszczy|Towarzystwa Śpiewu „Moniuszko”]] i [[Towarzystwo Śpiewu "Święty Wojciech" w Bydgoszczy|„Św. Wojciech”]] pod dyrekcją [[Franciszek Masłowski|Franciszka Masłowskiego]] uroczyście powitały wkraczające do miasta oddziały [[Wojsko Polskie II RP|Wojska Polskiego]].
 
W [[1921]] r. powołano Bydgoskie Zjednoczenie Towarzystw Śpiewaczych, do którego należały tylko chóry z [[Bydgoszcz]]y, zaś roku następnym wznowił działalność okręg bydgoski Związku Kół Śpiewackich Polskich.
 
W [[Dwudziestolecie międzywojenne w Polsce|dwudziestoleciu międzywojennym]], gdy możliwe było swobodne rozwijanie polskiego życia kulturalnego, powstało wiele nowych chórów. W [[1924]] r., do okręgu bydgoskiego należało 25 zespołów śpiewaczych – 12 w [[Bydgoszcz]]y, 2 w [[Fordon (dzielnica Bydgoszczy)|Fordonie]], 2 w [[Koronowo|Koronowie]], 2 w [[Solec Kujawski|Solcu Kujawskim]] oraz po jednym zespole w [[Byszewo (powiat bydgoski)|Byszewie]], [[Mrocza|Mroczy]], [[Lucim]]iu-[[Mąkowarsko|Mąkowarsku]], [[Łobżenica|Łobżenicy]], [[Nakło nad Notecią|Nakle]], [[Szubin]]ie i w [[Wyrzysk]]u. Po reorganizacji w [[1924]] r. w skład okręgu wchodziły chóry z miejscowości: [[Bydgoszcz]], [[Fordon (dzielnica Bydgoszczy)|Fordon]], [[Koronowo]], [[Lucim]]-[[Mąkowarsko]], [[Osielsko]] i [[Solec Kujawski]]. Do okręgu należały wówczas następujące zespoły śpiewacze: w Bydgoszczy – [[Towarzystwo Śpiewu "Święty Wojciech" w Bydgoszczy|„Św. Wojciech”]], [[Towarzystwo Śpiewu "Halka" w Bydgoszczy|„Halka”]], [[Towarzystwo Śpiewu "Moniuszko" w Bydgoszczy|„Moniuszko”]], [[Chór mieszany "Harmonia" w Bydgoszczy|„Harmonia”]], „Koło Śpiewackie Kolejarzy”, „Lira”, [[Towarzystwo Śpiewu "Lutnia" w Bydgoszczy|„Lutnia”]], „Lutnia” – Jachcice, „Chór Podchorążych”, [[Chór mieszany "Dzwon" w Bydgoszczy|„Dzwon”]] oraz „Św. Cecylia” i Koło Śpiewackie w [[Fordon (dzielnica Bydgoszczy)|Fordonie]], „Moniuszko” i „Dzwon” w [[Solec Kujawski|Solcu Kujawskim]], „Halka” [[Lucim]]-[[Mąkowarsko]], „Św. Cecylia” w [[Osielsko|Osielsku]] i „Św. Cecylia” w [[Koronowo|Koronowie]]. W [[1938]] r., w wyniku reformy administracyjnej, Bydgoszcz znalazła się na terenie [[Województwo pomorskie (II Rzeczpospolita)|województwa pomorskiego]], w związku z czym okręg bydgoski przeszedł z Wielkopolskiego do Pomorskiego Związku Śpiewaczego. Do [[1939]] r., liczba zespołów zmieniała się, gdyż niektóre zespoły zawieszały działalność oraz powstawały nowe. Przy niektórych Towarzystwach działały sekcje dramatyczne i zespoły instrumentalne. Działalnością artystyczną kierowało 69 [[dyrygent]]ów, m.in. [[Edmund Rezler]].
 
Do [[1939]] r., liczba zespołów zmieniała się, gdyż niektóre zespoły zawieszały działalność oraz powstawały nowe. Przy niektórych Towarzystwach działały sekcje dramatyczne i zespoły instrumentalne. Działalnością artystyczną kierowało 69 [[dyrygent]]ów, m.in. [[Edmund Rezler]].
 
Działalność artystyczno-społeczna chórów polegała na uczestnictwie w zjazdach śpiewaczych, których celem była rywalizacja o tytuł najlepszego zespołu, w Świętach Pieśni oraz w zjazdach okręgów sąsiednich. Na zjazdy zapraszano zespoły z innych okręgów i związków, m.in. z [[Poznań|Poznania]], [[Toruń|Torunia]] i [[Gdańsk]]a. Zespoły śpiewacze spotykały się nie tylko w [[Bydgoszcz]]y, lecz także w [[Koronowo|Koronowie]], [[Solec Kujawski|Solcu Kujawskim]] i w innych miejscowościach. Chóry uczestniczyły również w uroczystościach okolicznościowych z okazji rocznic narodowych, świąt kościelnych i związanych z polską historią i kulturą. Dochody z koncertów, połączonych często z przedstawieniami teatralnymi, przeznaczano wielokrotnie na cele charytatywne.
 
W swoim repertuarze chóry posiadały utwory znanych kompozytorów[[kompozytor]]ów polskich i zagranicznych oraz ówczesnych dyrygentów[[dyrygent]]ów bydgoskich: F. Masłowskiego, L. Jaworskiego, M. Karaśkiewicza, Z.G. Urbanyiego. Prezentowano m.in.: [[kantata|kantaty]], [[oratorium|oratoria]], [[Msza (muzyka)|msze]], [[ballada|ballady]], [[motet]]y, [[hymn]]y, [[Pasja (muzyka)|pieśni pasyjne]], fragmenty [[opera|oper]] i [[operetka|operetek]] oraz motywy pieśni ludowych. Ostatni Zjazd Śpiewaczy Okręgu Bydgoskiego przed wybuchem [[II wojna światowa|II wojny światowej]] odbył się w dniach 27-29 maja [[1939]] r., w [[Bydgoszcz]]y.
 
Niezależnie od chórów świeckich rozwijała się także działalność chórów kościelnych przy [[Obiekty sakralne w Bydgoszczy|bydgoskich parafiach]]. Podstawowym ich zadaniem był śpiew liturgiczny na niedzielnych mszach świętych oraz na ważnych uroczystościach kościelnych i parafialnych. W [[1927]] r. założono Okręg [[Federacja Caecilianum|Związku Chórów Kościelnych]] w Bydgoszczy, skupiający 9 zespołów: męskich, żeńskich i mieszanych<ref name="BLM1">Pruss Zdzisław, Weber Alicja, Kuczma Rajmund: Bydgoski leksykon muzyczny. [[Kujawsko-Pomorskie Towarzystwo Kulturalne]]. Bydgoszcz 2004, str. 93-94</ref>. Do najwyżej cenionych chórów kościelnych należały w latach 30. Towarzystwa Śpiewu: [[Chór mieszany "Harmonia" w Bydgoszczy|„Harmonia”]], [[Towarzystwo Śpiewu "Moniuszko" w Bydgoszczy|„Moniuszko”]], [[Towarzystwo Śpiewu "Święty Wojciech" w Bydgoszczy|„Święty Wojciech”]] i [[Towarzystwo Śpiewu "Odrodzenie" w Bydgoszczy|„Odrodzenie”]]<ref>Pruss Zdzisław, Weber Alicja, Kuczma Rajmund: Bydgoski leksykon muzyczny. [[Kujawsko-Pomorskie Towarzystwo Kulturalne]]. Bydgoszcz 2004, str. 408</ref>.
 
W obraz kulturalny [[Bydgoszcz]]y w [[Dwudziestolecie międzywojenne w Polsce|okresie międzywojennym]] wpisywały się także chóry niemieckie. Chóry te śpiewały głównie w czasie zebrań i spotkań towarzyskich organizacji i stowarzyszeń niemieckich, m.in. w ogrodzie i sali [[Pomorski Dom Sztuki w Bydgoszczy|Kasyna Cywilnego]] przy ul. Gdańskiej 20. W latach [[1920]]-[[1939]] działało pięć niemieckich chórów i dwa towarzystwa: muzyczne i śpiewacze. Najliczniejszym było Stowarzyszenie Śpiewu „''Liedertafel''” (zał. [[1842]], w latach 1902-1921 należące do [[Niemieckie Towarzystwo Sztuki i Nauki w Bydgoszczy|Niemieckiego Towarzystwa Sztuki i Wiedzy]]). Na [[Okole (osiedle w Bydgoszczy)|Okolu]] i [[Czyżkówko (osiedle w Bydgoszczy)|Czyżkówku]] działało Męskie Towarzystwo Śpiewu „''Kornblume''” (Bławatek). Także na Czyżkówku z gminą ewangelicką współpracował chór męski „''Germania''”. Rzemieślniczy chór „''Gutenberg''”, skupiał [[drukarz]]y i pracowników pokrewnych zawodów, zaś na wschodnich osiedlach miasta – [[Zimne Wody (osiedle w Bydgoszczy)|Kapuściskach Małych]], Dolnych i [[Siernieczek (osiedle w Bydgoszczy)|Siernieczku]] istniał chór „''Bromberg – Ost''”. Działalność muzyczną i śpiewaczą prowadziło Towarzystwo J.S. Bacha (niem. ''Bachverein'') oraz Koło Związku Śpiewaków i Śpiewaczek Niemieckich<ref name="BLM2">Pruss Zdzisław, Weber Alicja, Kuczma Rajmund: Bydgoski leksykon muzyczny. [[Kujawsko-Pomorskie Towarzystwo Kulturalne]]. Bydgoszcz 2004, str. 392</ref>.
Ostatni Zjazd Śpiewaczy Okręgu Bydgoskiego przed wybuchem [[II wojna światowa|II wojny światowej]] odbył się w dniach 27-29 maja [[1939]] r., w [[Bydgoszcz]]y.
 
=== Okres po 1945 ===
W lutym [[1945]] r. po zakończeniu działań wojennych, działacze społecznego ruchu śpiewaczego przystąpili do reaktywowania pracy chórów w oparciu o przedwojennych członków i dyrygentów. W lipcu [[1946]] r. odbył się w Bydgoszczy pierwszy po wojnie Zjazd Pomorskiego Związku Śpiewaczego, z okazji 600-lecia miasta [[Bydgoszcz]]y, połączony ze współzawodnictwem 33 chórów. W Zjeździe uczestniczyły chóry z: [[Inowrocław]]ia, [[Poznań|Poznania]], [[Gdańsk]]a, [[Gdynia|Gdyni]], [[Szczecin]]a, [[Tczew]]a, [[Toruń|Torunia]], [[Chełmża|Chełmży]], [[Lubawa|Lubawy]], [[Wąbrzeźno|Wąbrzeźna]], [[Włocławek|Włocławka]], [[Chojnice|Chojnic]], [[Starogard Gdański|Starogardu]], [[Kowalewo Pomorskie|Kowalewa]] oraz zespoły Okręgu Bydgoskiego.
 
W [[1946]] r. w Bydgoszczy reaktywowały swoją działalność także chóry kościelne np. [[Chór "Vincentinum" w Bydgoszczy|„Vincentinum”]] przy [[Parafia św. Wincentego à Paulo w Bydgoszczy|parafii św. Wincentego a Paulo]], [[Towarzystwo Śpiewu "Święty Wojciech" w Bydgoszczy|„Święty Wojciech”]] przy [[Katedra św. Marcina i Mikołaja w Bydgoszczy|bydgoskiej Farze]]; powstały też nowe: „Święta Cecylia” przy [[Kościół św. Andrzeja Boboli w Bydgoszczy|kościele oo. Jezuitów]], czy „Święty Wojciech” przy [[Parafia św. Wojciecha w Bydgoszczy|parafii św. Wojciecha]]. Po [[1949]] r. wskutek zarządzeń państwowych, chóry kościelne nie mogły rejestrować swoich członków, pobierać składek, organizować zebrań ani tworzyć zarządów. W związku z tym prowadziły one nieoficjalną działalność, a niektóre z nich przeszły pod patronat świecki (np. [[Chór mieszany "Harmonia" w Bydgoszczy|„Harmonia”]] stał się chórem Zakładów Obuwniczych „Kobra”)<ref name="BLM1"/>.
 
Chęć nadrobienia wojennych zaległości oraz entuzjazm lat odbudowy kraju były głównymi motywami wzmożonej działalności w pierwszych latach powojennych, przejawiającej się w organizowaniu wielu koncertów. W [[1951]] r. w skład Zjednoczenia Polskich Zespołów Śpiewaczych przyjęto [[orkiestra|orkiestry]] amatorskie i w związku z tym zmieniono nazwę organizacji na [[Polski Związek Chórów i Orkiestr|Zjednoczenie Polskich Zespołów Śpiewaczych i Instrumentalnych]]. W skład okręgu bydgoskiego wchodziły odtąd nie tylko [[chór]]y, ale także [[Orkiestra dęta|orkiestry dęte]].
 
Chóry i orkiestry uczestniczyły w: Świętach Pieśni, zjazdach, przeglądach i festiwalach śpiewaczych, a także w koncertach związanych ze świętami państwowymi, wydarzeniami społeczno-politycznymi i kulturalnymi kraju oraz obchodami jubileuszowymi własnych i bratnich zespołów. W [[Bydgoszcz]]y zespoły występowały najczęściej w [[Park Ludowy w Bydgoszczy|Parku Ludowym]], [[Wojewódzki Ośrodek Kultury i Sztuki "Stara Ochronka" w Bydgoszczy|Wojewódzkim Ośrodku Kultury]], [[Filharmonia Pomorska im. Ignacego Jana Paderewskiego w Bydgoszczy|Filharmonii Pomorskiej]], a także w zakładach pracy, placówkach kulturalno-oświatowych i zakładach opiekuńczych. Bodźcem do aktywizacji artystycznej chórów były obchody [[Tysiąclecie Państwa Polskiego|Tysiąclecia Państwa Polskiego]] w latach 1960-1966 oraz [[Lata 80. XX wieku|lata 80.]], w których możliwe było po wielu latach uczestnictwo chórów w uroczystościach kościelnych.
 
W [[Lata 70. XX wieku|latach 70.]] działało oficjalnie sześć chórów bydgoskich; męskie: [[Towarzystwo Śpiewu "Halka" w Bydgoszczy|„Halka”]] i [[Stowarzyszenie Śpiewacze Męski Chór "Hasło" w Bydgoszczy|„Hasło”]] oraz mieszane: [[Chór "Arion" w Bydgoszczy|„Arion”]] (w latach 1924-1949 Chór „Św. Cecylii”), [[Chór mieszany "Dzwon" w Bydgoszczy|„Dzwon”]], [[Chór mieszany "Harmonia" w Bydgoszczy|„Harmonia”]] i [[Towarzystwo Śpiewu "Lutnia" w Bydgoszczy|„Lutnia”]]. Pod względem artystycznym najbardziej liczącym się chórem w Bydgoszczy był [[Chór "Arion" w Bydgoszczy|„Arion”]], który w latach 1945-1952 wystąpił na blisko 200 koncertach, z czego połowę stanowiły koncerty w [[Polskie Radio|Polskim Radio]], zaś od [[1953]] r. współpracował z [[Filharmonia Pomorska im. Ignacego Jana Paderewskiego w Bydgoszczy|Państwową Filharmonią Pomorską]]<ref name="KB1">Sucharska Anna: Kultura w Bydgoszczy w latach 1945-1980. [w:] Bydgoszcz wczoraj i dziś 1945-1980. Praca zbiorowa pod red. Stanisława Michalskiego. Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Państwowe Wydawnictwo Naukowe Warszawa-Poznań 1988.</ref>.
Bodźcem do aktywizacji artystycznej chórów były obchody [[Tysiąclecie Państwa Polskiego|Tysiąclecia Państwa Polskiego]] w latach 1960-1966 oraz [[Lata 80. XX wieku|lata 80.]], w których możliwe było po wielu latach uczestnictwo chórów w uroczystościach kościelnych.
 
W [[1987]] r. Okręg Bydgoski Pomorskiego Związku Śpiewaczego stał się autonomicznym Oddziałem [[Polski Związek Chórów i Orkiestr|Polskiego Związku Chórów i Orkiestr]]. W [[1995]] r. członkami bydgoskiego oddziału PZChiO było 19 chórów (14 z Bydgoszczy, 2 z Inowrocławia, po jednym ze Żnina, Nakła, Kcyni) oraz 21 orkiestr amatorskich (w tym 5 z Bydgoszczy). W latach [[Lata 90. XX wieku|90. XX w.]] i po [[2000]] r. znacznie wzrosła liczba chórów, zwłaszcza akademickich i parafialnych.
W [[Lata 70. XX wieku|latach 70.]] działało sześć chórów bydgoskich; męskie: [[Towarzystwo Śpiewu "Halka" w Bydgoszczy|„Halka”]] i [[Stowarzyszenie Śpiewacze Męski Chór "Hasło" w Bydgoszczy|„Hasło”]] oraz mieszane: [[Chór "Arion" w Bydgoszczy|„Arion”]] (w latach 1924-1949 Chór „Św. Cecylii”), [[Chór mieszany "Dzwon" w Bydgoszczy|„Dzwon”]], [[Chór mieszany "Harmonia" w Bydgoszczy|„Harmonia”]] i „Lutnia”. Pod względem artystycznym najbardziej liczącym się chórem w Bydgoszczy był „Arion”, który w latach 1945-1952 wystąpił na blisko 200 koncertach, z czego połowę stanowiły koncerty w [[Polskie Radio|Polskim Radio]], zaś od [[1953]] r. współpracował z [[Filharmonia Pomorska im. Ignacego Jana Paderewskiego w Bydgoszczy|Państwową Filharmonią Pomorską]]<ref name="KB1">Sucharska Anna: Kultura w Bydgoszczy w latach 1945-1980. [w:] Bydgoszcz wczoraj i dziś 1945-1980. Praca zbiorowa pod red. Stanisława Michalskiego. Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Państwowe Wydawnictwo Naukowe Warszawa-Poznań 1988.</ref>.
 
WOd [[1987]]lat r90. OkręgXX Bydgoskiw. Pomorskiegoorganizowano Związkucoroczne Śpiewaczegoprzeglądy stałchórów się autonomicznym Oddziałem [[Polski Związek Chórów i Orkiestr|Polskiego Związku Chórów i Orkiestr]]kościelnych. W [[19951999]] r. członkamiw bydgoskiegoramach oddziału[[Tydzień PZChiOKultury byłoChrześcijańskiej 19 chórów (14 zw Bydgoszczy,|Tygodnia 2Kultury zChrześcijańskiej]] Inowrocławia, po jednym ze Żnina, Nakła, Kcyni) oraz 21 orkiestr amatorskich (w tymprzeglądzie 5uczestniczyło z6 Bydgoszczy)chórów. W latach [[Lata 90. XX wieku|90. XX w.]] i poPo [[2000]] r. znacznie wzrosła liczba chórów, zwłaszczakościelnych akademickichw Bydgoszczy wzrosła do ikilkunastu<ref parafialnychname="BLM1"/>. W [[2002]] r. powołano Oddział Bydgoski [[Federacja Caecilianum|Federacji Caecilianum]], skupiający chóry kościelne<ref>http://www.zchk-bydg.opoka.net.pl/ dostęp 18-01-2012.</ref>.
 
== Przegląd chórów w Bydgoszczy ==
=== Chóry zawodowe ===
* [[Opera Nova|Chór Opery Nova]] – zał. 1956 r. [http://www.opera.bydgoszcz.pl/53,zespol.html Strona]
* [[Akademia Muzyczna im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy|Chór Kameralny Akademii Muzycznej w Bydgoszczy]], zał. 1986 r., dyr. Profprof. Janusz Stanecki [http://www.amuz.bydgoszcz.pl/dzialalnosc-artystyczna/zespoy-artystyczne/chor-kameralny.html Strona]
 
=== Chóry męskie ===
 
=== Chóry mieszane ===
* [[Chór mieszany "Harmonia" w Bydgoszczy|Chór mieszany „Harmonia” w Bydgoszczy]] – od 1920 r., przy [[Parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa w Bydgoszczy|parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa]], dyr. Magdalena Opalińska
* [[Chór mieszany "Dzwon" w Bydgoszczy|Chór mieszany „Dzwon” w Bydgoszczy]] – od 1923 r., dyr. Piotr Stachura
* [[Chór mieszany "Fordonia" w Bydgoszczy|Chór mieszany „Fordonia” w Bydgoszczy]] – od 1992 r., przy [[Parafia Matki Bożej Królowej Męczenników w Bydgoszczy|parafii Matki Bożej Królowej Męczenników]], dyr. Marian Wiśniewski
 
=== Chóry żeńskie ===
 
=== Chóry dziecięce ===
* [[Adoramus|Chór „Adoramus” w Bydgoszczy]] (SP nr 63), zał. 1991 r., [http://www.sp63.man.bydgoszcz.pl/articles.php?article_id=8 Strona]
* Chór Dziecięcy „Rubinki”, zał. 1999 r., [http://www.szkolamuzyczna.bydgoszcz.pl/pl/chor-szkolny/rubinki.html Strona]
* Chóry dziecięce i młodzieżowe „Camerata”, „Mezza Voce” i „Nanenonno” przy [[Pałac Młodzieży w Bydgoszczy|Pałacu Młodzieży w Bydgoszczy]], [http://www.art.palac.bydgoszcz.pl/camerata.php Strona]
 
=== Chóry akademickie ===
* [[Uniwersytet Kazimierza Wielkiego|Chór Akademicki Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego]] – zał. 19921971 r., dyr. Sylwester Matczak
* [[Uniwersytet Kazimierza Wielkiego|Zespół Pieśni Dawnej Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego]] – zał. 1974 r., dyr. Jan Lach
* [[Akademia Muzyczna im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy|Chór Akademicki Akademii Muzycznej w Bydgoszczy]], zał. 1974 r., dyr. prof. Janusz Stanecki i Monika Wilkiewicz [http://www.amuz.bydgoszcz.pl/dzialalnosc-artystyczna/zespoy-artystyczne/chor-akademicki.html Strona]
* [[Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich w Bydgoszczy|Chór Akademicki Uniwersytetu Technologiczno-Przyrodniczego w Bydgoszczy]] – zał. 1996 r., dyr. Agnieszka Sowa [http://chorutp.wordpress.com/ Strona]
* [[Collegium Medicum Uniwersytetu Mikołaja Kopernika|Chór Akademicki Collegium Medicum UMK]] – zał. 1985 r., dyr. prof. Janusz Stanecki
* [[Wyższa Szkoła Gospodarki w Bydgoszczy|Chór Akademicki Wyższej Szkoły Gospodarki]] – zał. 2006 r., dyr. Rafał Sójka [http://www.chor.wsg.byd.pl/index.php?id=122&submenu=74 Strona]
* [[Kujawsko-Pomorska Szkoła Wyższa w Bydgoszczy|Chór Akademicki Kujawsko-Pomorskiej Szkoły Wyższej]] – zał. 2004 r., dyr. prof. Mariusz Kończal [http://kpsw.edu.pl/studia,chor,akademicki,kpsw Strona]
=== Chóry kościelne ===
* [[Bydgoski Chór Katedralny]] – zał. 1999 r., dyr. prof. Mariusz Kończal [http://www.bchk.opoka.net.pl/polska.html Strona]
* [[Chór "Vincentinum" w Bydgoszczy|Chór „Vincentinum”]] przy [[Parafia św. Wincentego à Paulo w Bydgoszczy|parafii św. Wincentego à Paulo]] – zał. 1928, dyr. Dariusz Rynkowski [http://www.bazylika.bydgoszcz.pl/Vincentinum/?id=1 Strona]
* Chór pw.„Jubilate św. CecyliiDeo” przy [[Parafia Matki Boskiej Nieustającej Pomocy w Bydgoszczy|parafii ChrystusaMatki KrólaBoskiej Nieustającej Pomocy]] – zał. 1972 r.1927, dyr. LeszekKamil RusiniakTuralski
* Chór pw. św. Cecylii przy [[Parafia Chrystusa Króla w Bydgoszczy|parafii Chrystusa Króla]] – zał. 1972 r., dyr. Leszek Rusiniak
* Chór „Cantus Cordis” przy parafii św. Jadwigi Królowej – dyr. Janusz Sierszulski
* Chór „Exultate Deo” przy [[Parafia św. Polskich Braci Męczenników w Bydgoszczy|parafii Świętych Polskich Braci Męczenników]] zał. 1987 r., dyr. dr Romuald Rajs
* Chór „Jubilate„Cantus Deo”Cordis” przy parafii[[Parafia Matkiśw. BoskiejJadwigi Królowej w Bydgoszczy|parafii św. NieustającejJadwigi PomocyKrólowej]] – dyr. KamilJanusz TuralskiSierszulski
* Chór mieszany „Ressurexit” przy [[Parafia Zmartwychwstania Pańskiego w Bydgoszczy|parafii Zmartwychwstania Pańskiego]] – zał. 2002 r., dyr. Jolanta Rybka
* Żeński chór kameralny „Gaudeamus in Dominum” przy parafii Zmartwychwstania Pańskiego – dyr. Jolanta Rybka
* Chór przy parafii Ewangelicko – Augsburskiej Najświętszego Zbawiciela – dyr. Karol Marcinkowski
* [[Collegium Vocale Bydgoszcz]]
* Chór V L.O. w Bydgoszczy
 
== Chóry nieistniejące ==
* [[Towarzystwo Śpiewu "Święty Wojciech" w Bydgoszczy]] (1876-1976) – najstarszy bydgoski chór kościelny, istniejący przy [[Parafia farna w Bydgoszczy|parafii farnej]];
* [[Towarzystwo Śpiewu "Lutnia" w Bydgoszczy]] (1901-1979) – chór założony przez Polaków w [[Bremen]], od 1923 r. związany z [[Jachcice (osiedle w Bydgoszczy)|Jachcicami]] w Bydgoszczy;
* [[Towarzystwo Śpiewu "Moniuszko" w Bydgoszczy]] (1908-1973) – chór kościelny przy [[Parafia Trójcy Świętej w Bydgoszczy|parafii Św. Trójcy w Bydgoszczy]];
* [[Towarzystwo Śpiewu "Odrodzenie" w Bydgoszczy]] (1922-1939) – chór kościelno-świecki związany z [[Bielawy (osiedle w Bydgoszczy)|Bielawami]];
* [[Chór "Arion" w Bydgoszczy]] (1924-1990) – chór mieszany związany z [[Czyżkówko (osiedle w Bydgoszczy)|Czyżkówkiem]], po wojnie chór zawodowy, współpracujący od 1953 r. z [[Filharmonia Pomorska im. Ignacego Jana Paderewskiego w Bydgoszczy|Filharmonią Pomorską]];
* Koło Śpiewu "Chopin" (1925-1939) – chór kościelny mieszany istniejący przy Towarzystwie św. Ignacego, związany z bydgoskim [[Okole (osiedle w Bydgoszczy)|Okolem]];
* Bydgoskie Słowiki (1958-lata 60. XX w.) – chór chłopięcy powstały przy [[Filharmonia Pomorska im. Ignacego Jana Paderewskiego w Bydgoszczy|Filharmonii Pomorskiej]], jego kadra zasiliła [[Capella Bydgostiensis|Capellę Bydgostiensis]] i [[Zespół Pieśni i Tańca Ziemi Bydgoskiej]];
* Chór „Canto” (1976-2001) - jeden z pierwszych bydgoskich, żeńskich chórów dziecięco-młodzieżowych, który zdobywał trofea na międzynarodowych festiwalach; powstał przy istniejącym w [[Pałac Młodzieży w Bydgoszczy|Pałacu Młodzieży]] Teatrze Pieśni, Poezji i Tańca; występował wspólnie z zespołami muzycznymi: [[Bajm]], [[Żuki (grupa muzyczna)|Żuki]] oraz w spektaklach [[Opera Nova|Opery Nova]]; jego kontynuatorem jest chór „Mezza Voce” przy [[Pałac Młodzieży w Bydgoszczy|Pałacu Młodzieży]];
* Chór kościelny Matki Boskiej Nieustającej Pomocy (1922-1939) – 200-osobowy chór mieszany na [[Szwederowo (osiedle w Bydgoszczy)|Szwederowie]];
* Chór męski Państwowego Katolickiego Męskiego Seminarium Nauczycielskiego w Bydgoszczy (1920-1936) – założony przez [[Zygmunt Urbanyi|Zygmunta Urbanyi’ego]], jeden z wyróżniających się w Bydgoszczy w [[Dwudziestolecie międzywojenne w Polsce|okresie międzywojennym]] chórów szkolnych;
* Chór Panien Różańcowych (1925-1988) – kościelny chór żeński przy [[Parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa w Bydgoszczy|parafii Najświętszego Serca Jezusa]], złożony wyłącznie z dziewcząt stanu wolnego;
 
== Festiwale chóralne w Bydgoszczy ==
* [[Ogólnopolski Konkurs Chórów a Cappella Dzieci i Młodzieży]] – od 1971 r., organizowany przez Stowarzyszenie Przyjaciół [[Pałac Młodzieży w Bydgoszczy|Pałacu Młodzieży]] „Pałac” [http://www.chory.palac.bydgoszcz.pl/glowna.php Strona]
* [[Ogólnopolski Konkurs Pieśni Pasyjnej]] – od 2003 r., organizowany co 2 lata przez [[Związek Chórów Kościelnych "Caecilianum"]] [http://www.zchk-bydg.opoka.net.pl/ Strona]
* [[Ogólnopolski Konkurs Kompozytorski na Chóralną Pieśń Pasyjną]] – od 2004 r., organizowany co 2 lata przez [[Związek Chórów Kościelnych "Caecilianum"]] [http://www.zchk-bydg.opoka.net.pl/ Strona]
* [[Ogólnopolski Konkurs Kompozytorski na Chóralny Utwór Liturgiczny]] – od 2009 r., organizowany co 2 lata przez [[Związek Chórów Kościelnych "Caecilianum"]] [http://www.zchk-bydg.opoka.net.pl/ Strona]
* [[Międzynarodowe Spotkania Chóralne „Arti et Amicitiae”]] festiwal chóralny odbywający się w latach 1992-1998, organizowaneorganizowany przez [[Akademia Muzyczna im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy|Akademię Muzyczną im. Feliksa Nowowiejskiego]], [[Polski Związek Chórów i Orkiestr]] oraz Centrum Animacji Kultury w [[Warszawa|Warszawie]].
 
{{Przypisy}}
 
== Zobacz też ==
* [[muzykaMuzyka w Bydgoszczy]]
* [[kulturaKultura w Bydgoszczy]]
* [[historiaHistoria kultury bydgoskiej]]
 
== Bibliografia ==
* Grudziński Artur: Sto lat temu zaczęła śpiewać „Halka”. [w:] Kalendarz Bydgoski 1984
* Maniszewska Małgorzata: Miasto muzyki. [w:] Kalendarz Bydgoski 2000
* Pruss Zdzisław, Weber Alicja, Kuczma Rajmund: Bydgoski leksykon muzyczny. [[Kujawsko-Pomorskie Towarzystwo Kulturalne]]. Bydgoszcz 2004
* Rudnicki Daniel Bernard: Siedemdziesiąt lat śpiewania. [w:] Kalendarz Bydgoski 200
* Weber Alicja: Płyń pieśni, płyń…, [w:] Kalendarz Bydgoski 2008