Agnieszka wrocławska (1230/1236–po 1277): Różnice pomiędzy wersjami

rozwinięcie
m (drobne techniczne)
(rozwinięcie)
'''Agnieszka''' (ur. pozap. między [[1230]] a [[1236]], zm. po [[14 maja]] po [[12781277]]) – księżniczka śląska z dynastii [[Piastowie|Piastów]], [[opat|ksieni]] [[cystersi|cysterek]] w [[Trzebnica|Trzebnicy]] w okresie od 1269/1272 do 1278.
 
Córka [[książęta śląscy|księcia śląskiego]], [[książęta krakowscy|krakowskiego]] i [[książęta wielkopolscy|wielkopolskiego]] [[Henryk II Pobożny|Henryka II Pobożnego]] i [[Anna Przemyślidka|Anny]], córki [[władcy Czech|króla Czech]] [[Przemysł Ottokar I|Przemysła Ottokara I]]. Jedno z młodszych dzieci książęcej pary.
 
== Życiorys ==
Na okres wychowania została oddana do [[Sanktuarium św. Jadwigi w Trzebnicy|trzebnickiego klasztoru cysterek]], gdzie wielki wpływ na jej ukształtowanie miała babka – [[Jadwiga Śląska]], prowadząca bardzo świątobliwy żywot, przebywająca w klasztorze do [[1243]] r. W trzebnickim zgromadzeniu Agnieszka pozostała do końca życia. Na pewno od [[1248]] r. była tu mniszką, zaś między ok. [[1270]] a [[1272]] r. objęła godność opatki, lecz wnet, w [[1278]] r., zrezygnowała z pełnionej funkcji. Jako wnuczka fundatorów klasztoru zażyczyła sobie jedynie kontroli nad majątkiem klasztornym. Losy Piastówny po ustąpieniu ze stanowiska opatki są nieznane.
Data jej urodzenia nie jest znana. Urodziła się zapewne między 1230 a 1236<ref>K. Jasiński, ''Rodowód Piastów śląskich'', cz. I, wyd. II, Kraków 2007, s. 130–131 oraz tabl. I/2; Z. Kozłowska-Budkowa, ''Agnieszka'', [w:] W. Konopczyński (red.), ''Polski Słownik Biograficzny'', t. I, Kraków 1935, s. 31, przyjęła, że Agnieszka urodziła się ok. 1220/1222; T. Jurek, ''Agnieszka'', [w:] K. Ożóg, S. Szczur (red.), ''Piastowie. Leksykon biograficzny'', Kraków 1999, s. 418, podał jako datę jej narodzin czas po 1230.</ref>. Termin końcowy daty urodzenia wynika z faktu, że najpóźniej w 1248 została cysterką trzebnicką, zaś termin początkowy z braku wzmianek o niej w ''Żywocie św. Jadwigi'', w części dotyczącej jej pobytu w klasztorze<ref name="Jasiński s. 130-131">K. Jasiński, ''Rodowód Piastów śląskich'', cz. I, wyd. II, Kraków 2007, s. 130–131.</ref>. Uznawana jest za młodsze dziecko [[Henryk II Pobożny|Henryka II Pobożnego]] i [[Anna Przemyślidka|Anny Przemyślidki]], pomimo że w ''Genealogii św. Jadwigi'' została wymieniona na drugim miejscu wśród córek księcia śląskiego. W literaturze uważa się ją za młodszą od tych jej sióstr, które zostały wydane za mąż: [[Gertruda wrocławska (córka Henryka II Pobożnego)|Gertrudy]], [[Konstancja wrocławska|Konstancji]] i [[Elżbieta wrocławska|Elżbiety]]. Umownie umieszczana jest na ósmym miejscu wśród dzieci książęcej pary, między [[Konrad I głogowski|Konradem I]] a [[Władysław wrocławski|Władysławem]]<ref name="Jasiński s. 130-131" />. Jej imię nawiązywało do imion trzech kobiet związanych z dynastią Piastów. Przed nią to miano nosiły: praprababka [[Agnieszka Babenberg|Agnieszka]] – żona protoplasty Piastów śląskich [[Władysław II Wygnaniec|Władysława Wygnańca]], prababka Agnieszka – matka św. Jadwigi, a także ciotka [[Agnieszka wrocławska (córka Henryka I Brodatego)|Agnieszka]], siostra jej ojca<ref>K. Jasiński, ''Rodowód Piastów śląskich'', cz. I, wyd. II, Kraków 2007, s. 130.</ref>.
 
Na okres wychowania została oddana do [[Sanktuarium św. Jadwigi w Trzebnicy|trzebnickiego klasztoru cysterek]], którego ksienią była jej ciotka [[Gertruda wrocławska (córka Henryka I Brodatego)|Gertruda]]. Wpływ na jej wychowanie miała babka – [[Jadwiga Śląska]], prowadząca bardzo świątobliwy żywot, przebywająca w klasztorze do swej śmierci w 1243<ref>T. Jurek, ''Agnieszka'', [w:] K. Ożóg, S. Szczur (red.), ''Piastowie. Leksykon biograficzny'', Kraków 1999, s. 418</ref>. Być może, podobnie jak jej siostra Elżbieta, została zabrana z klasztoru przez brata [[Bolesław II Rogatka|Bolesława Rogatkę]], gdyż ten miał zamiar wydania jej za mąż z pobudek politycznych<ref name="Jasiński s. 130-131" />. Prawdopodobnie plan małżeński względem niej upadł, w związku z czym powróciła ona do Trzebnicy. W zgromadzeniu cysterek Agnieszka pozostała do końca życia. W 1248 towarzyszyła ciotce Gertrudzie w podróżach do krewnych książąt, u których wyjednywały przywileje i darowizny na rzecz klasztoru. Między 1269 a 1272 została ksienią klasztoru. Nie wiadomo, czy była bezpośrednią następczynią ciotki Gertrudy, zmarłej najwcześniej 30 grudnia 1268, czy też drugą po niej opatką, po Petroneli. W literaturze przyjmuje się drugi pogląd<ref>K. Jasiński, ''Rodowód Piastów śląskich'', cz. I, wyd. II, Kraków 2007, s. 131–132.</ref>. W 1278 Agnieszka zrezygnowała z pełnionej funkcji. Jako wnuczka fundatorów klasztoru zażyczyła sobie jedynie kontroli nad majątkiem klasztornym.
==Bibliografia==
 
{{Bibliografia start}}
Dalsze jej losy są nieznane. Zmarła 14 maja, nie wiadomo jednak, w którym roku. Ze względu na to, że ostatni raz występuje w źródłach pod rokiem 1278, jako datę jej śmierci podaje się 14 maja po 1277<ref>K. Jasiński, ''Rodowód Piastów śląskich'', cz. I, wyd. II, Kraków 2007, s. 132.</ref>. Została pochowana w klasztorze w Trzebnicy.
* {{cytuj książkę | tytuł = [[Polski Słownik Biograficzny]] | tom = 1 | wydawca = [[Polska Akademia Umiejętności]] – Skład Główny w Księgarniach [[Gebethner i Wolff|Gebethnera i Wolffa]] | miejsce = [[Kraków]] | rok = 1935 | autor r = Z. Kozłowska-Budkowa, w| strony = 31}} Reprint: [[Zakład Narodowy im. Ossolińskich]], Kraków 1989, ISBN 8304034840
 
*[[Tomasz Jurek|Jurek T.]], ''Agnieszka'', (w:) ''Piastowie. Leksykon biograficzny'', Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999, s. 418.
{{Przypisy}}
{{Bibliografia stop}}
 
== Bibliografia ==
* [[Zofia Kozłowska-Budkowa|Kozłowska-Budkowa Z.]], ''Agnieszka'', [w:] [[Władysław Konopczyński|W. Konopczyński]] (red.), ''[[Polski Słownik Biograficzny]]'', t. I, [[Polska Akademia Umiejętności]], Kraków 1935, s. 31.
* [[Tomasz Jurek|Jurek T.]], ''Agnieszka'', ([w:] [[Krzysztof Ożóg|K. Ożóg]], [[Stanisław Szczur|S. Szczur]] (red.), ''Piastowie. Leksykon biograficzny'', Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999, ISBN 83-08-02829-2, s. 418.
* [[Kazimierz Jasiński (historyk)|Jasiński K.]], ''Rodowód Piastów śląskich'', cz. I, wyd. II, Wydawnictwo Avalon, Kraków 2007, ISBN 978-83-60448-28-1, s. 130–133.
 
[[Kategoria:Piastowie wrocławscy i legnicko-brzescy]]