Otwórz menu główne

Zmiany

źródła/przypisy, drobne techniczne
'''Tryton''' (także Triton, [[język grecki|gr.]] {{grc|Τρίτων}} Trítōn, [[łacina|łac.]] Triton) – w [[mitologia grecka|mitologii greckiej]] bóg morski.
 
Według jednej z wersji był bogiem jeziora [[Tritonis]] w [[Libia|Libii]]<ref name="Z. Kubiak (83-7391-077-8)">{{cytuj książkęr|nazwisko=Kubiak|imię=Zygmunt|autor link=ZygmuntZ. Kubiak|tytuł=Mitologia Greków i Rzymian|wydawca=Świat Książki|miejsce=Warszawa|data=2003|strony=231|isbn=83-7391-077-8|rozdział=Młodsi bogowie}}</ref><ref name="P. Grimal (83-04-04673-3)">{{cytuj książkęr|nazwisko=Grimal|imię=Pierre|autor link=PierreP. Grimal|tytuł=Słownik mitologii greckiej i rzymskiej|wydawca=[[Zakład Narodowy im. Ossolińskich]]|miejsce=Wrocław|data=2008|strony=354|isbn=83-04-04673-3}}</ref>. Uchodził za syna boga [[Posejdon]]a i bogini [[Amfitryta|Amfitryty]] oraz za brata [[nimfy]] [[Rode (córka Posejdona)|Rode]], a także za ojca [[Triteja|Tritei]], [[Trytonidy|Trytonid]], [[trytony (mitologia)|trytonów]] i [[Pallas (córka Trytona)|Pallas]]<ref name="{{r|P. Grimal (83-04-04673-3)" /><ref name="}}{{r|Z. Kubiak (83-7311-077-8) 2">Zygmunt Kubiak, op.cit., s. 186. ISBN 83-7311-077-8.</ref><ref name="Triteia Theoi">}}{{cytuj stronęr|url=http://www.theoi.com/Nymphe/NympheTriteia.html|tytuł=Triteia|nazwisko=Atsma|imię=Aaron J.|data=2000-2008|praca=The Theoi Project: Greek mythology. Exploring mythology in classical literature and art.|język=en|data dostępu=2010-11-041}}</ref><ref name="Tritonides Theoi">{{cytuj stronęr|url=http://www.theoi.com/Nymphe/NymphaiTritonides.html|tytuł=Tritonides|nazwisko=Atsma|imię=Aaron J.|data=2000-2008|praca=The Theoi Project: Greek mythology. Exploring mythology in classical literature and art.|język=en|data dostępu=2010-11-042}}</ref><ref name="V. Zamarovský (80-8046-098-1)">{{cytuj książkęr|nazwisko=Zamarovský|imię=Vojtech|autor link=VojtechV. Zamarovský|tytuł=Bohovia a hrdinovia antických bájí|wydawca=Perfekt a.s.|miejsce=Bratislava|rok=1998|strony=444|język=sk|isbn=80-8046-098-1}}; polskie wydanie: ''Bogowie i herosi mitologii greckiej i rzymskiej'' (''Encyklopedia mitologii antycznej'', ''Słownik mitologii greckiej i rzymskiej'').</ref><ref name="Tritones Theoi">{{cytuj stronęr|url=http://www.theoi.com/Pontios/Tritones.html|tytuł=Tritons|nazwisko=Atsma|imię=Aaron J.|data=2000-2008|praca=The Theoi Project: Greek mythology. Exploring mythology in classical literature and art.|język=en|data dostępu=2010-11-043}}</ref>. Należał do orszaku Posejdona i Amfitryty.
 
Pojawia się w mitach o [[Herakles]]ie, [[Argonauci|Argonautach]] i [[Misenos]]ie.
 
W sztuce przedstawiany jest zwykle jako istota o mieszanej budowie, z [[trójząb|trójzębem]] i wielką muszlą<ref name="{{r|V. Zamarovský (80-8046-098-1)" /><ref name="M. Pietrzykowski (83-221-0111-2)">}}{{cytuj książkęr|nazwisko=Pietrzykowski|imię=Michał|autor=MichałM. Pietrzykowski|tytuł=Mitologia starożytnej Grecji|wydawca=Wydawnictwo Artystyczne i Filmowe|miejsce=Warszawa|data=1979|strony=55|isbn=83-221-0111-2|rozdział=Mity o bogach}}</ref>. Górna część jego ciała (tułów, głowa, ręce) jest podobna do ciała człowieka (tak jak [[centaury (mitologia)|centaurów]] i [[ichtiocentaury|ichtiocentaurów]]), natomiast dolna ma kształt ryby (tak jak ichtiocentaurów i [[hippokampy|hippokampów]]; przeważnie ma rybi ogon skręcony spiralnie)<ref name="{{r|P. Grimal (83-04-04673-3)" />}}. Czasami posiada jedną parę końskich nóg (tak jak ichtiocentaury).
 
Wyobrażenie o bóstwie przejawia się w sztukach plastycznych między innymi w greckim [[malarstwo wazowe|malarstwie wazowym]] i [[mozaika]]ch (mozaiki z III w.) oraz w rzeźbie (oprawy rzeźbiarskie fontann)<ref name="{{r|V. Zamarovský (80-8046-098-1)" />}}.
 
Imię Trytona bywa stosowane często do szeregu istot morskich – pół ludzi, pół ryb (trytonów)<ref name="{{r|P. Grimal (83-04-04673-3)" /><ref name="}}{{r|M. Pietrzykowski (83-221-0111-2)" />}}.
 
Imieniem bóstwa został nazwany największy księżyc Neptuna – [[Tryton (księżyc)|Tryton]]<ref name="{{r|V. Zamarovský (80-8046-098-1)" /><ref name="Encyklopédia astronómie">}}{{cytuj książkęr|nazwisko=Hajduk |imię=Anton|autor=Anton Hajduk|tytuł=Encyklopédia astronómie|wydawca=Obzor|miejsce=Bratislava|data=1987|strony=623|język=sk|isbn=|nazwisko2=Štohl (red.)|imię2=Ján}}</ref>.
 
=== Zobacz też ===
* [[Taumas]]
 
{{Przypisy|stopień= ===}}|przypisy=
<ref name="Z. Kubiak">{{cytuj książkę|nazwisko=Kubiak|imię=Zygmunt|autor link=Zygmunt Kubiak|tytuł=Mitologia Greków i Rzymian|wydawca=Świat Książki|miejsce=Warszawa|data=2003|strony=231|isbn=83-7391-077-8|rozdział=Młodsi bogowie}}</ref>
<ref name="P. Grimal">{{cytuj książkę|nazwisko=Grimal|imię=Pierre|autor link=Pierre Grimal|tytuł=Słownik mitologii greckiej i rzymskiej|wydawca=[[Zakład Narodowy im. Ossolińskich]]|miejsce=Wrocław|data=2008|strony=354|isbn=83-04-04673-3}}</ref>
<ref name="Z. Kubiak 2">Zygmunt Kubiak, op.cit., s. 186. ISBN 83-7311-077-8.</ref>
<ref name="theoi.com 1">{{cytuj stronę|url=http://www.theoi.com/Nymphe/NympheTriteia.html|tytuł=Triteia|nazwisko=Atsma|imię=Aaron J.|data=|opublikowany=theoi.com|język=en|data dostępu=2010-11-04}}</ref>
<ref name="theoi.com 2">{{cytuj stronę|url=http://www.theoi.com/Nymphe/NymphaiTritonides.html|tytuł=Tritonides|nazwisko=Atsma|imię=Aaron J.|data=|opublikowany=theoi.com|język=en|data dostępu=2010-11-04}}</ref>
<ref name="V. Zamarovský">{{cytuj książkę|nazwisko=Zamarovský|imię=Vojtech|autor link=Vojtech Zamarovský|tytuł=Bohovia a hrdinovia antických bájí|wydawca=Perfekt a.s.|miejsce=Bratislava|rok=1998|strony=444|język=sk|isbn=80-8046-098-1}}; polskie wydanie: ''Bogowie i herosi mitologii greckiej i rzymskiej'' (''Encyklopedia mitologii antycznej'', ''Słownik mitologii greckiej i rzymskiej'').</ref>
<ref name="theoi.com 3">{{cytuj stronę|url=http://www.theoi.com/Pontios/Tritones.html|tytuł=Tritons|nazwisko=Atsma|imię=Aaron J.|data=|opublikowany=theoi.com|język=en|data dostępu=2010-11-04}}</ref>
<ref name="M. Pietrzykowski">{{cytuj książkę|nazwisko=Pietrzykowski|imię=Michał|autor=Michał Pietrzykowski|tytuł=Mitologia starożytnej Grecji|wydawca=Wydawnictwo Artystyczne i Filmowe|miejsce=Warszawa|data=1979|strony=55|isbn=83-221-0111-2|rozdział=Mity o bogach}}</ref>
<ref name="Encyklopédia astronómie">{{cytuj książkę|nazwisko=Hajduk|imię=Anton|autor=Anton Hajduk|tytuł=Encyklopédia astronómie|wydawca=Obzor|miejsce=Bratislava|data=1987|strony=623|język=sk|isbn=|nazwisko2=Štohl (red.)|imię2=Ján}}</ref>
}}
 
=== Bibliografia ===
# {{cytuj stronę|url=http://www.theoi.com/Pontios/Triton.html|tytuł=Triton|nazwisko=Atsma|imię=Aaron J.|data=2000–2011|pracaopublikowany=The Theoi Project: Greek mythology. Exploring mythology in classical literature and arttheoi.com|język=en|data dostępu=2010-11-04}}
# {{cytuj stronę|url=http://www.mythindex.com/greek-mythology/T/Triton.html|tytuł= Triton|data=2007|pracaopublikowany=Greek myth indexmythindex.com|język=en|data dostępu=2010-11-04}}
# {{cytuj książkę|autor=Hezjod|autor link=Hezjod|tytuł=[[Teogonia]]|wydawca=Armoryka|miejsce=Sandomierz|data=2010|isbn=83-62173-44-0}}
# {{cytuj książkę|nazwisko=Kopaliński|imię=Władysław|autor link=Władysław Kopaliński|tytuł=Słownik mitów i tradycji kultury |wydawca=Oficyna Wydawnicza RYTM|miejsce=Warszawa|data=2003|strony=1341|isbn=83-7399-022-4}}
# {{cytuj książkę|tytuł=Mała encyklopedia kultury antycznej|wydawca=[[Wydawnictwo Naukowe PWN|Państwowe Wydawnictwo Naukowe]]|miejsce=Warszawa|data=1990|strony=764|isbn=83-01-03529-3}}
# {{cytuj stronę|url=http://www.maicar.com/GML/BESTIARY.html|tytuł=Triton|nazwisko=Parada|imię=Carlos|pracaopublikowany=Greek Mythology Linkmaicar.com|język=en|data dostępu=2010-11-04}}
# {{cytuj stronę|url=http://www.ancientlibrary.com/seyffert/0657.html|tytuł=Triton|autor=[[Oskar Seyffert]]: ''Dictionary of Classical Antiquities'', 1894, s. 654|data=2005|pracaopublikowany=The Ancient Library. The complete classics bookshelf on the webancientlibrary.com|język=en|data dostępu=2010-12-03}}
# {{cytuj stronę|url=http://www.ancientlibraryperseus.comtufts.edu/smithhopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0104%3Aalphabetic+letter%3DT%3Aentry+group%3D22%3Aentry%3Dtriton-bio/3509.html-1|tytuł=Triton|autor=[[William Smith (leksykograf)|William Smith]]: ''A Dictionary of Greek and Roman Biographybiography and Mythologymythology'', 1867, T. 3, s. 1175|data=2005|pracaopublikowany=The Ancient Libraryperseus. The complete classics bookshelf on the webtufts.edu|język=en|data dostępu=2010-112012-0305-12}}
# {{cytuj stronę|url=http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0062%3Aalphabetic+letter%3DT%3Aentry+group%3D12%3Aentry%3Dtriton-harpers|tytuł=Triton|autor=Harry Thurston Peck: ''Harpers Dictionary of Classical Antiquities'', 1898|opublikowany=perseus.tufts.edu|język=en|data dostępu=2012-05-12}}
 
[[Kategoria:Bóstwa wodne w mitologii greckiej]]
15 183

edycje