Tołstoizm: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 33 bajty ,  8 lat temu
drobne korekty merytoryczne ze źródłem, wstawienie przypisów
m (→‎Historia: poprawa linków)
(drobne korekty merytoryczne ze źródłem, wstawienie przypisów)
[[Plik:Tolstoy and Chertkov.jpg|thumb|200px|Lew Tołstoj (z lewej) z liderem rosyjskich tołstoistów Władimirem Czertkowem]]
'''Tołstoizm''' ([[rosyjski|ros.]] толстовство) – [[doktryna]] i ruch społeczno-religijny, jakie pojawiły się w [[Rosja Carska|Rosji]] pod koniec XIX i na początku XX w. pod wpływem poglądów filozoficzno-religijnych [[Lew Tołstoj|Lwa Tołstoja]].
[[Plik:Tolstoy and Chertkov.jpg|thumb|200px|Lew Tołstoj (z lewej) z liderem rosyjskich tołstoistów Władimirem Czertkowem]]
 
== Historia ==
Podstawy tołstoizmu (chociaż sam pisarz nigdy wobec swoich poglądów takiej nazwy nie użył) zostały wyłożone w pracach Lwa Tołstoja, m.in ''Spowiedź'' (1879), ''Na czym polega moja wiara?'' (1884), ''[[Sonata Kreutzerowska]]'' (1889)<ref name="bse">{{cytuj książkę | nazwisko = Prochorow (red.)| imię = Aleksander| autor link = Aleksander Prochorow| inni = |tytuł = Bolszaja sowietskaja encikłopedija| url = http://bse.sci-lib.com/article111154.html| wydanie = III| wydawca = Sowietskaja Encikłopedija| miejsce = Moskwa| data = | rok = 1969-1978| język = ru| data dostępu =26 lipca 2011}}</ref> i znalazły wielu zwolenników w Rosji lat 80. XIX w. Doktryna ta opierała się na zawartych w tych pracach tezach: nieprzeciwstawiania się złu przemocą, powszechnej miłości<ref name="bse"/> i stałego samodoskonalenia moralnego jednostki.
 
Liderzy ruchu tołstoistów należeli do elity ówczesnego społeczeństwa rosyjskiego – byli to ludzie wykształceni, nierzadko o wysokim urodzeniu (jak np. ks. Chiłkow). BardzoTołstojowcy szybkoznaleźli zyskali rozgłos w imperium i za granicą –zwolenników na [[Europa Zachodnia|zachodzie Europy]], w [[Japonia|Japonii]] i [[Indie|Indiach]] (jednym z jego zwolenników był [[Mahatma Gandhi]], który korespondował z Tołstojem). KolonieW tołstoistówostatnich powstałydwóch dekadach XIX w. [[Wielkapodejmowane Brytania|Anglii]]były ipróby nastworzenie terytoriumkolonii obecnejfunkcjonujących w oparciu o etykę tołstojowską w [[Republika Południowej Afry|RPA]]. i Wielkiej Brytanii<ref name="bse"/>.
 
W 1897 roku, za krytykę [[Samodzierżawie|samodzierżawia]] oraz [[CerkiewRosyjski prawosławnaKościół Prawosławny|cerkwiRosyjskiego prawosławnejKościoła Prawosławnego]], poparcie dla [[mołokanie|mołokanów]], [[sztundyści|sztundystów]], [[duchoborcy|duchoborców]], głoszenie idei egalitarnych tołstoizm został uznany za [[Sekta (religioznawstwo)|sektę]], a sam Lew Tołstoj w 1901 [[ekskomunika|ekskomunikowany]]. Członkowie ruchu zostali poddani carskim represjom (aresztom i [[Zesłanie|zsyłce]])<ref name="bse"/>. W Rosji osady tołstoistów przetrwały jednak aż do czasów radzieckich. W latach 1920-1930 były stopniowo likwidowane a ich członkowie represjonowani. Niektóre z nich, ze względu na oddalenie od głównych siedzib ludzkich, istniały aż do wybuchu [[Wielka Wojna Ojczyźniana|wojny ojczyźnianej]]. Ruch przetrwał na Zachodzie Europy, a obecnie, pod postacią tzw. neotołstoizmu, odrodził się również w Rosji, jako legalnie zarejestrowana organizacja licząca ok. 500 osób.
 
== Założenia ==
Zwolennicy tołstoizmu, w dobie wrzenia rewolucyjnego w Rosji, zakładali przekształcenie społeczeństwa drogą pokojowego, religijno-moralnego samodoskonalenia.
 
Tołstoizm w swoim aspekcie religijnym bazował na [[Nowy Testament|Nowym Testamencie]] – bezpośrednich naukach [[Jezus Chrystus|Jezusa]], odrzucając pozostałe pisma [[Biblia|Biblii]]. Za najważniejszą jego wykładnię uznawał zasadę: "kochajcie nieprzyjaciół swoich" i przesłanie [[Kazanie na górze|Kazania na górze]]. Chrześcijaństwo w ogóle, tołstoiści traktowali tylko jako naukę etyczną, odrzucając dogmaty zinstytucjonalizowanego kościoła, obrządki, hierarchię i kler, wyżej stawiając jego moralne zasady.
 
W sferze moralno-etycznej tołstoiści hołdowali zasadzie: "nie czyń drugiemu co tobie nie miłe". Uważali, że im więcej człowiek uczyni dobra tym więcej go sam dozna. Byli przekonani, że celem działalności człowieka nie może być zdobywanie dóbr materialnych samo w sobie, a jedynie drogą wiodąca do celu jakim jest czynienie dobra bliźnim.
 
Zwolennicy ruchu tołstojowskiego jako [[pacyfizm|pacyfiści]] odmawiali służby wojskowej i niszczyli posiadaną broń, krytykowali cerkiewRosyjski Kościół Prawosławny za skostniałość i obłudę. Odrzucali podziały klasowe i społeczne (chłopi żyli obok wysoko urodzonych), przemoc państwa. Nie spożywali mięsa, nie pili alkoholu i nie palili tytoniu. Ruch nie posiadał żadnej formalnej stryktury, spisanych zasad, regulaminów, funkcji itp. Jego członkowie osiadali w specjalnych koloniach zwanych "kulturowymi skitami" w oddalonychguberniach zakątkachtwerskiej, imperiumsymbirskiej, rosyjskiegocharkowskiej i na [[Syberia|Syberii]] i [[Zakaukazie|Zakaukaziu]]. Aktywnie zajmowali się oświatą – Czertkow i Biriukow założyli w 1884 roku w [[Petersburg]]u wydawnictwo ''Posriednik'', które w dużych nakładach wydawało książki [[Lew Tołstoj|Tołstoja]], [[Gleb Uspienski|Uspienskiego]] i [[Anton Czechow|Czechowa]], podręczniki do agronomii, hodowli, higieny<ref name="bse"/>. W latach 1901-1905 w [[Londyn]]ie tołstoiści wydawali gazetę ''Swobodnoje słowo''.
 
[[Plik:Tolstovtsy.jpg|thumb|right|200px|Czołowi rosyjscy tołstoiści. Stoją (od lewej): Iwan Triegubow, Iwan Gorbunow-Posadow. Siedzą (od lewej): Paweł Biriukow, Jewgienij Popow]]
 
== Bibliografia ==
* {{cytuj książkę | nazwisko = Prochorow (red.)| imię = Aleksander| autor link = Aleksander Prochorow| inni = |tytuł = Bolszaja sowietskaja encikłopedija| url = http://bse.sci-lib.com/article111154.html| wydanie = III| wydawca = Sowietskaja Encikłopedija| miejsce = Moskwa| data = | rok = 1969-1978| miesiąc = | strony = | rozdział = | adres rozdziału = | nazwisko r = | imię r = | autor r link = | tom = | tytuł tomu = | część = | tytuł części = | seria = | id = | isbn = | oclc = | doi = | cytat = | język = ru| data dostępu =26 lipca 2011}}
 
* {{cytuj książkę | nazwisko = Stiopin (red.)| imię = W. S.| autor link = | inni = |tytuł = Nowaja fiłosofskaja encikłopedija| url = http://iph.ras.ru/elib/3029.html
| wydanie = I| wydawca = Mysl'| miejsce = Moskwa| data = | rok = 2000-2001| miesiąc = | strony = | rozdział = | adres rozdziału = | nazwisko r = | imię r = | autor r link = | tom = | tytuł tomu = | część = | tytuł części = | seria = | id = | isbn = 5-244-00961-3| oclc = | doi = | cytat = | język = ru| data dostępu =26 lipca 2011}}