Tołstoizm: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 308 bajtów ,  8 lat temu
→‎Historia: drobne merytoryczne
(→‎Założenia: drobne merytoryczne)
(→‎Historia: drobne merytoryczne)
Doktryna określana jako tołstoizm powstawała stopniowo przez całe życie pisarza. Już w młodości Tołstoj kierował się moralnością europejskiego oświecenia, przez pryzmat której interpretował Ewangelie. Równocześnie podkreślał, jak wielkie wrażenie wywierała na nim nauka Chrystusa propagująca miłość, poświęcenie i przebaczanie win<ref name="sem244"/>. Tołstoj doszedł również do przekonania, że [[Rosyjski Kościół Prawosławny]] nie ma z tym nauczaniem wiele wspólnego. Jak pisał
{{Cytat|Odepchnęły mnie od Cerkwi i dziwaczny charakter jej dogmatów, i przyjęcie do wiadomości i sankcjonowanie przez Cerkiew prześladowań, wyroków śmierci i wojen, i wzajemna negacja kościołów przez różne obrządki<ref name="sem244"/>}}
Przez całe życie pisarz był również zafascynowany buddyzmem i szanował [[konfucjanizm]]<ref name="bill415"/>.
 
Podstawy ostatecznie ukształtowanego tołstoizmu zostały wyłożone w pracach ''[[Spowiedź (rozprawa)|Spowiedź]]'' (1879), ''[[Na czym polega moja wiara?]]'' (1884), ''[[Sonata Kreutzerowska]]'' (1889)<ref name="bse">{{cytuj książkę | nazwisko = Prochorow (red.)| imię = Aleksander| autor link = Aleksander Prochorow| inni = |tytuł = Bolszaja sowietskaja encikłopedija| url = http://bse.sci-lib.com/article111154.html| wydanie = III| wydawca = Sowietskaja Encikłopedija| miejsce = Moskwa| data = | rok = 1969-1978| język = ru| data dostępu =26 lipca 2011}}</ref>, ''[[Ojciec Sergiusz (opowiadanie)|Ojciec Sergiusz]]''<ref>R. Przybylski, ''Bezbożny poszukiwacz Boga'' [w:] L. Tołstoj: ''Ojciec Sergiusz''. Warszawa: Sic!, 2009</ref> i znalazły wielu zwolenników w Rosji lat 80. XIX w. Doktryna ta opierała się na zawartych w tych pracach tezach: nieprzeciwstawiania się złu przemocą, powszechnej miłości<ref name="bse"/> i stałego samodoskonalenia moralnego jednostki.
 
Liderzy ruchu tołstoistów należeli do elity ówczesnego społeczeństwa rosyjskiego – byli to ludzie wykształceni, nierzadko o wysokim urodzeniu (jak np. ks. Chiłkow). Tołstojowcy znaleźli zwolenników na [[Europa Zachodnia|zachodzie Europy]], w [[Japonia|Japonii]] i [[Indie|Indiach]] (jednym z jego zwolenników był [[Mahatma Gandhi]], który korespondował z Tołstojem). W ostatnich dwóch dekadach XIX w. podejmowane były próby stworzenie kolonii funkcjonujących w oparciu o etykę tołstojowską w [[Republika Południowej Afry|RPA]] i Wielkiej Brytanii<ref name="bse"/>. Cały ruch nie przybrał jednak masowego charakteru, a większy wpływ wywarł w krajach azjatyckich niż w Rosji, za pośrednictwem systemu poglądów Mahatmy Gandhiego<ref name="bill415"/>.
 
W 1897 roku, za krytykę [[Samodzierżawie|samodzierżawia]] oraz Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego, poparcie dla [[mołokanie|mołokanów]], [[sztundyści|sztundystów]], [[duchoborcy|duchoborców]], głoszenie idei egalitarnych tołstoizm został uznany za [[Sekta (religioznawstwo)|sektę]], a sam Lew Tołstoj w 1901 [[ekskomunika|ekskomunikowany]]. Członkowie ruchu zostali poddani carskim represjom (aresztom i [[Zesłanie|zsyłce]])<ref name="bse"/>. W Rosji osady tołstoistów przetrwały jednak aż do czasów radzieckich. W latach 1920-1930 były stopniowo likwidowane a ich członkowie represjonowani. Niektóre z nich, ze względu na oddalenie od głównych siedzib ludzkich, istniały aż do wybuchu [[Wielka Wojna Ojczyźniana|wojny ojczyźnianej]]. Ruch przetrwał na Zachodzie Europy, a obecnie, pod postacią tzw. neotołstoizmu, odrodził się również w Rosji, jako legalnie zarejestrowana organizacja licząca ok. 500 osób.