Zakopane: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 23 bajty ,  7 lat temu
sprzątanie kategorii -linki do dat +File→Plik Jeśli ta edycja coś psuje powiadom mnie.
(zdjęcie)
(sprzątanie kategorii -linki do dat +File→Plik Jeśli ta edycja coś psuje powiadom mnie.)
Zakopane jest największym ośrodkiem miejskim w bezpośrednim otoczeniu [[Tatry|Tatr]], dużym ośrodkiem sportów zimowych, od dawna nazywane nieformalnie ''zimową stolicą Polski''. W granicach administracyjnych miasta znajduje się także znaczna część [[Tatrzański Park Narodowy (Polska)|Tatrzańskiego Parku Narodowego]] (od [[Dolina Suchej Wody Gąsienicowej|Doliny Suchej Wody]] do [[Dolina Małej Łąki|Doliny Małej Łąki]]).
 
W latach [[1977]]–[[1994]]1977–1994 miejscowość była siedzibą [[gmina Tatrzańska|gminy Tatrzańskiej]].
 
== Położenie ==
}}
== Historia ==
Zakopane powstało jako osada na miejscu sezonowych osad pasterskich. Pierwszy (zaginiony) przywilej osadniczy wydał podobno [[Stefan Batory]] w [[1578]] roku, który to przywilej został zatwierdzony przez króla [[Michał Korybut Wiśniowiecki|Michała Wiśniowieckiego]] przywilejem osadniczym w [[1670]] roku (znanym tylko z odpisów – nie zachował się oryginał). W [[1676]] roku wieś liczyła 43 mieszkańców (wraz z [[Olcza|Olczą]] i [[Poronin]]em). Pierwotnie osada należała do króla, później do cesarsko-królewskiego skarbu austriackiego. W [[1824]] roku Zakopane wraz z częścią Tatr zostało sprzedane węgierskiej rodzinie Homolacsów. W [[XVIII wiek]]u w [[Kuźnice|Kuźnicach]] zbudowano hutę żelaza (w [[XIX wiek]]u był to największy zakład metalurgiczny w [[Królestwo Galicji i Lodomerii|Galicji]]). Rozkwit Zakopanego rozpoczął się w drugiej połowie XIX w., kiedy to właściwości klimatyczne Zakopanego zaczął popularyzować [[Tytus Chałubiński]]. W roku 1876 [[Polskie Towarzystwo Tatrzańskie|Towarzystwo Tatrzańskie]] otworzyło w Zakopanem [[Zespół Szkół Plastycznych im. Antoniego Kenara w Zakopanem|szkołę snycerską]]. W [[1886]] r. zostało uznane za uzdrowisko. W [[1889]] roku Zakopane liczyło już 3000 mieszkańców. W tymże też roku kupił je na licytacji (wraz z dużą częścią Tatr) hrabia [[Władysław Zamoyski (1853-1924)|Władysław Zamoyski]] – "mąż opatrznościowy" Tatr polskich, który stworzył podwaliny obecnego parku narodowego. Według [[Austro-Węgry|austriackiego]] spisu ludności z [[1900]] w 1075 budynkach w Zakopanem na obszarze 6491 hektarów (''gemeinde'' i ''gutsgebiete'') mieszkało 5768 osób (gęstość zaludnienia 88,9 os./km²), z czego 5531 (95,9%) było [[Kościół łaciński|katolikami]] a 234 (4,1%) wyznawcami [[judaizm]]u<ref>{{cytuj książkę|autor=|tytuł=Gemeindelexikon der im Reichsrate vertretenen Königreiche und Länder, bearbeitet auf Grund der Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1900, XII. Galizien|url=http://wiki-commons.genealogy.net/images/5/54/Oesterreich-12.djvu?djvuopts&page=433|miejsce=Wien|rok=1907}}</ref>.
 
[[Plik:Beitkneset.jpg|thumb|left|290px|Synagoga Riegelhaupta w Zakopanem zburzona w 1942]]
 
W [[1933]] roku Zakopane uzyskało prawa miejskie. W czasie [[II wojna światowa|II wojny światowej]] Zakopane stało się punktem przerzutowym na Węgry. W podziemiach [[Hotel Palace|hotelu "Palace"]] mieścił się areszt [[Gestapo]]. Na początku marca [[1940]] w wilii "Tadeusz" przy drodze do Białego miała miejsce [[III Metodyczna Konferencja NKWD i Gestapo|III Metodyczna Konferencja]] [[NKWD]] i [[Gestapo]], na której omówiono metody pracy operacyjnej przeciwko polskiemu podziemiu i wymieniono się informacjami.
 
== Kultura i sztuka ==
 
[[Plik:Zakopane - skiing (28).JPG|thumb|250px|Zimowa panorama miasta z Gubałówki]]
[[Plik:Wielka krokiew 2.jpg|thumb|250px|[[Wielka Krokiew]], Zakopane]][[FilePlik:Zakopane....jpg|thumb|250px|Zakopane.Widok ogólny.Pocztówka z 1916 roku.]]
 
=== Znaczenie dla kultury polskiej ===
 
== Turystyka i sport ==
Rokrocznie na [[Wielka Krokiew|Wielkiej Krokwi]] odbywa się [[Puchar Świata w skokach narciarskich w Zakopanem|Puchar Świata w skokach narciarskich]]. W mieście tym trzykrotnie odbywały się [[mistrzostwa świata w narciarstwie klasycznym]]: w latach [[Mistrzostwa Świata w Narciarstwie Klasycznym 1929|1929]], [[Mistrzostwa Świata w Narciarstwie Klasycznym 1939|1939]] oraz w [[Mistrzostwa Świata w Narciarstwie Klasycznym 1962|1962]] oraz jeden raz [[mistrzostwa świata w narciarstwie alpejskim]] w [[1939]] roku. Miasto kandydowało do organizacji [[Mistrzostwa Świata w Narciarstwie Klasycznym 2011|Mistrzostw Świata w Narciarstwie Klasycznym 2011]] (przegrana z [[Oslo]]), [[Mistrzostwa Świata w Narciarstwie Klasycznym 2013|Mistrzostw Świata w Narciarstwie Klasycznym 2013]] (przegrana z [[Val di Fiemme]]), [[Mistrzostwa Świata w Narciarstwie Klasycznym 2015|Mistrzostw Świata w Narciarstwie Klasycznym 2015]] (przegrana z [[Falun]]) i [[Mistrzostwa Świata w Narciarstwie Klasycznym 2017|Mistrzostw Świata w Narciarstwie Klasycznym 2017]] (przegrana z [[Lahti]]) <ref name="po">{{Cytuj stronę|url=http://www.zakopane.eu/index.php?option=16&action=news_show&news_id=6828|tytuł=Urząd Miasta Zakopane: Gratulujemy Lahti|data dostępu=31.05.2012}}</ref>. Miasto starało się też (bezskutecznie) o organizację w 2006 roku [[Zimowe Igrzyska Olimpijskie 2006|Zimowych Igrzysk Olimpijskich]] (wygrał [[Turyn]]).
 
'''Mistrzostwa Świata Rozegrane w Zakopanem'''
== Współpraca międzynarodowa ==
Miasta i gminy partnerskie:
* {{Flaga|SVK}} '''[[Poprad (miasto)|Poprad]]''', [[Słowacja]] (od [[25 czerwca]] [[1993]])
* {{Flaga|FRA}} '''[[Saint-Dié-des-Vosges]]''', [[Francja]] (od [[14 lipca]] [[1990]])
* {{Flaga|DEU}} '''[[Siegen]]''', [[Niemcy]] (od [[21 kwietnia]]''' [[1989]])
* {{Flaga|POL}} '''[[Sopot]]''', [[Polska]] (od [[20 marca]] [[1993]])
* {{Flaga|SVK}} '''[[Wysokie Tatry|Vysoke Tatry]]''', [[Słowacja]] (od [[5 września]] [[2003]])
* {{Flaga|UKR}} '''[[Stryj (miasto)|Stryj]]''', [[Ukraina]] (od [[6 czerwca]] [[2004]])
* {{Flaga|ARG}} '''[[Bariloche]]''', [[Argentyna]]
* {{Flaga|NLD}} '''[[Bavel]]''', [[Holandia]]
 
[[Kategoria:Miasta zimowych uniwersjad]]
[[Kategoria:Gminy i miasta Podhala]]
[[Kategoria:Powiat tatrzański]]
[[Kategoria:Miasta województwa małopolskiego]]
[[Kategoria:Zakopane| ]]
 
28 696

edycji