Bitwa pod Crécy: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 30 bajtów ,  7 lat temu
m (Robot usunął af:Crécy-en-Ponthieu (strongly connected to pl:Crécy-en-Ponthieu))
|terytorium = [[Francja|Francji]]
|strona1 = [[Plik:Royal Standard of England (1406-1340).svg|30 px|border]] [[Anglia]]<br />sprzymierzeni rycerze z:<br />[[Plik:Flag Germany Emperors Banner.svg|30px|border]] [[Święte Cesarstwo Rzymskie Narodu Niemieckiego|Cesarstwo Niemieckie]]<br /> [[Plik:Flag of Denmark (state).svg|30 px]] [[Dania]]
|strona2 = [[Plik:Flag of France (XIV-XVI).svg|30 px|border]] [[Francja]]<br />[[Plik:Flag of Navarre.svg|30 px|border]] [[Nawarra|Królestwo Nawarry]]<br />[[Plik:Banner of the Bohemian Coat of Arms.svg|30 px|border]] [[Czechy]]<br />[[Plik:Flag of Genoa.svg|30 px|border]] [[Republika Genui|genueńscy najemnicy]]<br />[[Plik:Flag of the Balearic Islands.svg|30 px|border]] [[Baleary]]
|dowódca1 = [[Plik:Royal Arms of England (1340-1367).svg|30 px]] [[Edward III]]<br />[[Plik:England Arms 1340-white label.svg|30 px]] [[Edward (Czarny Książę)|Czarny Książę]]
|dowódca2 = [[Plik:France Ancient.svg|30 px]] [[Filip VI Walezjusz|Filip VI]]<br />[[Plik:Armoiries Jean de Bohême.png|30 px]] [[Jan Luksemburski]]†<br />[[Plik:Armoiries Gênes.svg|30 px]] [[Ottone Doria]]†
|siły1 = 12 tysięcy
|siły2 = 30–40 tysięcy
{{Wojna stuletnia}}
 
'''Bitwa pod Crécy''' – starcie zbrojne, które miało miejsce [[26 sierpnia]] [[1346]] r. między wojskami [[Anglia|angielskimi]] króla [[Edward III|Edwarda III]] i [[Francja|francuskimi]] króla [[Filip VI Walezjusz|Filipa VI]]. Bitwa była wynikiem walk o sukcesję tronu Francji, do którego rościli sobie prawa angielscy władcy, a które przeszły do historii pod nazwą [[wojna stuletnia|wojny stuletniej]].
 
== Prolog ==
Edward ulokował swoje oddziały na wzgórzu, co zapewniało dogodne warunki do obserwacji przeciwnika i miało spowolnić tempo ewentualnego ataku. Liczebność walczących oddziałów nie jest do końca poznana. Różne szacunki oceniają siły francuskie na 20 do 40 tysięcy żołnierzy, w tym 12 tys. zbrojnych i 6 tys. [[kusza|kuszników]] [[Genua|genueńskich]], a siły angielskie na 8 do 14 tys. żołnierzy, w tym 2-3 tys. zbrojnych, 5-10 tys. łuczników, tysiąc włóczników. Jedno jest pewne - przewaga liczebna Francuzów była znaczna, ale wojsko Edwarda III dysponowało najnowocześniejszą bronią: trzema [[armata]]mi. Ich skuteczność nie była duża, robiły natomiast mnóstwo huku i dymu, co bez wątpienia mogło przestraszyć wroga.
 
Anglicy bardzo solidnie przygotowali się do czekającej ich bitwy. Cały [[25 sierpnia]] poświęcili na wytyczenie i umocnienie pozycji obronnych zasiekami, rowami, [[CzęstokółPalisada|częstokołem]]. Rycerze bez sprzeciwu wykonali także królewski rozkaz, zgodnie z którym mieli stanąć do bitwy obok zwykłych żołnierzy. W innych [[Feudalizm|feudalnych]] armiach byłoby to nie od pomyślenia.
 
Edward ustawił oddziały w trzech liniach. Pierwszą stanowiły dwa silne oddziały tworzące skrzydła ugrupowania. Lewym składającym się z 500 rycerzy, 2 tys. łuczników oraz kopijników dowodzili [[earl]]owie [[Hrabia Arundel|Arundel]] i [[Markiz Northampton|Northampton]]. Dowództwo prawego przypadło synowi króla, mającemu ledwie 16 lat królewiczowi [[Edward (Czarny Książę)|Edwardowi]], zwanemu później "Czarnym Księciem". Podlegało mu 4 tys. ludzi.
 
Angielska pierwsza linia miała długość niemal 2 km. Podejście do niej utrudniały przeszkody terenowe: [[Wilcze doły (fortyfikacje)|wilcze doły]] i setki wbitych pod kątem zaostrzonych pali. Na przedpolu rozrzucono znaczną liczbę metalowych gwiazdek kaleczących końskie kopyta.
Po bokach obu skrzydłowych oddziałów zajęły pozycje oddziały łuczników ustanowione w trójkąt wymierzony wierzchołkiem w przeciwnika; za centrum każdego ze skrzydeł stanęła ciężkozbrojna jazda jako rezerwa. Król umieścił swoje stanowisko w wiatraku na dominującym nad polem bitwy wzgórzu. Na lewo i prawo od niego stanęło ok. 700 ciężkozbrojnych i pozostała część łuczników. Dalej z tyłu rozmieszczone zostały tabory i ich ochrona.
 
Najemnicy genueńscy dysponowali śmiertelną bronią, której używania w wojnach między [[Chrześcijaństwo|chrześcijanami]] - jako "niegodnej rycerza" - zakazał w [[1139|1139 r.]] [[Sobór laterański II|sobór laterański]]. Piętnowała ją również angielska [[Magna Charta Libertatum|Wielka Karta Swobód]]. Celność i siła rażenia wystrzeliwanych z ogromną siłą z kuszy pocisków były o wiele większe niż w przypadku łuków. Z uwagi jednak na dość mozolny proces przeładowywania sprawdzała się ona o wiele lepiej w walkach statycznych i oblężeniach aniżeli jako broń bitewna.
 
Sami kusznicy, choć świetnie wyszkoleni i zdyscyplinowani, wyczerpani byli wielogodzinnym marszem, podczas którego musieli sami dźwigać swą ciężką broń. Dodatkowo tuż przed pierwszym starciem potężna ulewa rozmoczyła [[cięciwa (łucznictwo)|cięciwy]] ich kusz (łucznicy angielscy szybko cięciwy zdjęli i na czas deszczu ukryli w hełmach). Dowodzący Genueńczykami [[Ottone Doria]] i [[Carlo Grimaldi]], pomimo iż sygnalizowali te problemy, otrzymali rozkaz ataku. Zmęczeni kusznicy z bojowym okrzykiem na ustach ruszyli do przodu, znajdując się z góry na przegranej pozycji. Nie dość, iż musieli się wspinać po śliskim zboczu to cel z powodu oślepiających promieni zachodzącego słońca był dla nich słabo widoczny. Ok. 130 m od linii nieprzyjaciela oddali pierwsze strzały. Namoknięte cięciwy straciły jednak elastyczność i [[Bełt (pocisk kuszy)|bełty]] spadały przed angielskimi szeregami. Z kolei już pierwsze salwy łuczników Edwarda III zebrały straszne żniwo - setki rannych i zabitych Genueńczyków padło na ziemię. Przestraszony Doria zarządził odwrót, co poczytane zostało przez Filipa IV za dezercję. Król wysłał do boju rwącą się do walki, zniecierpliwioną francuską jazdę. Nie czekał przy tym na powrót kuszników, których pierwsza szarża dosłownie zmiażdżyła ("Zabijcie to hultajstwo" miał rzec król).
 
=== Atak francuskiej konnicy ===
27 883

edycje