Otwórz menu główne

Zmiany

Usunięte 44 bajty ,  7 lat temu
zmiany merytoryczne uzupełniające na podstawie licznej fachowej literatury geologicznej.
'''Orogeneza kaledońska ''' – [[Orogeneza|ruchy górotwórcze]] trwające od późnego[[kambr]]u po wczesny [[dewon]]. Największe nasilenie w [[Ameryka Północna|Ameryce Północnej]] osiągnęły u schyłku [[ordowik]]u i na początku [[sylur]]u ([[faza takońska]]), a w Europie na przełomie kambru i ordowiku oraz pod koniec syluru. W wyniku fałdowania kaledońskiego powstały [[Góra|góry]] zwane [[kaledonidy|kaledonidami]]. Powstały w wyniku kolizji Laurencji z Baltiką i Avalonią. Podczas tej kolizji zamknął się ocean Iapetus.
 
Fazy orogeniczne:
*Finmark (kambr - ordowik)- powstały g.Skandynawskie
*Grampian (kambr - ordowik)- powstała Szkocja i Szwecja; morze wycofało się
*Sardyńska (kambr - ordowik)- przerwa w sedymentacji;regresja morza w Ameryce Północnej
*Sandomierska (wczesny ordowik po wczesnym tremadoku)- wypiętrzenie Gór Świętokrzyskich
*Takońska (ordowik - sylur)- w europie następuje zmiana facji (spłycenie)
*Ardeńska/Eryjska (koniec syluru)- wypiętrzenie Ardenów oraz Irlandii
*Orkadyjska (ems) - wypiętrzenie Orkad,Reńskich Gór Łupkowych, Spitsbergenu
*Akadyjska (środkowy dewon)- wypiętrzenie Appalachów, Kandy oraz pogłębienie Bruzdy Środkowo-Polskiej, powstanie północnej Anglii
 
 
Nazwa orogenezy pochodzi od słowa ''Caledonia'', oznaczającego po [[łacina|łacinie]] [[Szkocja|Szkocję]].
 
Według teorii [[tektonika płyt|tektoniki płyt]] [[Górotwór (geologia)|orogen]] [[kaledonidy|kaledoński]] powstał w wyniku zamknięcia hipotetycznego [[ocean]]u [[JapetusIapetus (ocean)|JapetusIapetus]]. W sylurze doszło do kolizji [[kontynentkontynentu]]u [[Bałtyka|BałtykiBaltiki]] z [[Laurencja|Laurencją]]i Avalonią w wyniku czego powstał [[superkontynent]] [[Laurosja]] (Eurameryka), wchodzący obecnie w skład [[Ameryka Północna|Ameryki Północnej]], [[Europa|Europy]] i [[Grenlandia|Grenlandii]].
 
Na terenie dzisiejszej Polski podczas orogenezy kaledońskiej dość intensywne ruchy działały na terenie dzisiejszych [[Góry Świętokrzyskie|Gór Świętokrzyskich]], gdzie doszło do częściowych fałdowań i wypiętrzania niektórych rejonów. W znacznie mniejszym stopniu ruchy kaledońskie wpłynęły na warunki [[sedymentacja|sedymentacji]] w obszarze dzisiejszych [[Sudety|Sudetów]], choć również tu obserwuje się zmiany [[facja]]lne, bardzo ograniczony przestrzennie [[metamorfizm]] i fałdowania związane z niewielkimi ruchami tektonicznymi. Obszary dzisiejszych Gór Świętokrzyskich, a zwłaszcza Sudetów zostały geologicznie ukształtowane przede wszystkim w wyniku działania [[orogeneza hercyńska|orogenezy hercyńskiej]].