Radogoszcz (więzienie): Różnice pomiędzy wersjami

→‎Historia więzienia: drobne redakcyjne
(drobne redakcyjne, drobne techniczne)
(→‎Historia więzienia: drobne redakcyjne)
{{Main|Intelligenzaktion Litzmannstadt}}
 
Powstało na bazie obozu przejściowego utworzonego doraźnie 9 lub 10 listopada 1939 r. w [[Radogoszcz (obóz przejściowy)|fabryce włókienniczej Michała Glazera]], przy ówczesnej ul. Krakowskiej (dziś Liściasta 17; teren Fabryki Pierścieni Tłokowych „Prima”) dla realizacji przez łódzkie [[Gestapo]] dużej akcji represyjnej, tzw. [[Intelligenzaktion Litzmannstadt]], skierowanej przeciwko miejscowej [[inteligencja|inteligencji]]. W tym czasie, w znacznie większej, również włókienniczej fabryce [[Samuel Abbe|Samuela Abbego]]<ref>Potomek Dawida Wolfa Abbe – pierwszego żydowskiego majstra tkackiego w Łodzi, który uzyskał dyplom cechu oraz wynalazł nowy sposób wyrobu przędzy. S. Abbe zmarł w 1936 lub 1937 r., pochowany został na [[Nowy cmentarz żydowski w Łodzi|cmentarzu żydowskim]] przy ul. Brackiej.</ref>, u zbiegu ulic gen. J. Sowińskiego i Zgierskiej (ok. 1000 m w linii prostej od fabryki M. Glazera), funkcjonował [[Radogoszcz (obóz przesiedleńczy)|obóz przesiedleńczy dla ludności cywilnej]]. W II połowie grudnia 1939 r., po zakończeniu zasadniczego etapu wspomnianej „Inteligenzaktion”, w wyniku której rozstrzelano co najmniej 500 osób w pobliskich [[Lućmierz-Las|lasach lućmierskich]], zaczęto stopniowo przemieszczać pozostałych w fabryce M. Glazera więźniów do fabryki S. Abbego. Ostatnia ich grupa opuściła teren fabryki przy ul. Krakowskiej (Liściastej) 5 stycznia 1940 r. Przez następne 6 miesięcy w fabryce S. Abbego funkcjonowały jednocześnie i obóz przesiedleńczy, i obóz przejściowy. Przesiedleńcy byli lokowani w parterowej hali tkalni (dziś ekspozycja muzealna), natomiast więźniowie w 3-piętrowym budynku przędzalni. Ostatecznie, z dniem 1 lipca 1940 r., fabryka S. Abbego uzyskała status tzw. „rozszerzonego więzienia policyjnego”, którego komendantem został mianowany porucznik policji – [[Walter Pelzhausen]], a załogę stanowili miejscowi [[volksdeutsche]]<ref>Maria Nowacka, ''Radogoszcz'', Łódź 1948; Stanisław Rapalski, ''Byłem w piekle. Wspomnienia z Radogoszcza'', Wyd.Wydawnictwo Łódzkie, Łódź 1960.</ref>. Do tego czasu funkcja obozu przesiedleńczego była stopniowo wygaszana. Do tego momentu obiekt w fabryce S. Abbego był w dyspozycji łódzkiego Gestapo.
 
Więzienie radogoskie, wbrew obiegowej opinii szczególnie intensywnie propagowanej w pierwszym dwudziestoleciu powojennym, nie było miejscem masowej zagłady, nie było tu ani komory gazowej, ani krematorium. Zasadniczą funkcją tego obiektu było grupowanie więźniów w większe transporty w celu wywożenia ich do właściwych więzień, najczęściej do [[Sieradz]]a, [[Łęczyca|Łęczycy]] czy [[Wieluń|Wielunia]], do obozów koncentracyjnych (najpierw [[Dachau (KL)|KL Dachau]] – przede wszystkim około tysięczna grupa łódzkiej młodzieży, w ramach dużej akcji represyjnej skierowanej przeciwko niej w maju 1940 r., potem KL [[Auschwitz-Birkenau|KL Auschwitz-Birkenau]], a ostatecznie i przede wszystkim do [[Groß-Rosen|KL Gross-Rosen]] i [[Mauthausen-Gusen]]) oraz do [[Ostrów Wielkopolski (obóz pracy karnej)|obozu pracy karnej w Ostrowie Wielkopolskim]] (do czasu powstania w Łodzi, w marcu 1943 r., podobnego obozu na [[Litzmannstadt (Łódź) – obóz pracy karnej na Sikawie, 1943–1945|Sikawie]]).
 
Radogoszcz spełniał też rolę więzienia etapowego. Np. w maju 1941 r. krótko przebywał tu [[Leon Schiller]], przewożony z KL Auschwitz do Warszawy, gdzie został zwolniony.
Anonimowy użytkownik