Bitwa morska pod North Foreland: Różnice pomiędzy wersjami

dr
m (r2.7.1) (robot dodaje fi:Pyhän Jaakon päivän taistelu)
(dr)
{{II wojna angielsko-holenderska}}
 
'''Bitwa morska pod North Foreland''' miała miejscestarcie [[4zbrojne, sierpnia|4]]-[[5które miało miejsce 4–5 sierpnia]] [[1666]] podczas [[II wojna angielsko-holenderska|drugiej wojny angielsko-holenderskiej]].
 
Bitwa została stoczona pomiędzy [[flota|flotą]] [[Anglia|angielską]] a flotą [[Holandia|holenderską]], dowodzoną przez słynnego [[admirał]]aadmirała [[Michiel de Ruyter|de Ruytera]]. W Holandii bitwa znana jest także jako '''bitwa dwudniowa'''.
 
== Zamierzenia Holendrów ==
Po tym jak Holendrzy zadali flocie angielskiej potężny cios w [[Bitwa czterodniowa|bitwie czterodniowej]], czołowy holenderski polityk [[Johan de Witt]] rozkazał admirałowi-porucznikowi [[Michiel de Ruyter|de Ruyterowi]] kontynuować realizację planów opracowanych przed ponad rokiem: lądowanie w [[Bitwa morska pod Medway|Medway]] w celu zniszczenia floty angielskiej, gdy ta była poddawana generalnym naprawom w [[stocznia|stoczni]] [[Chatham (Anglia)|Chatham]] w [[Kent]]. W tym celu na 10 [[fluita|fleut]] załadowano 27002 700 żołnierzy holenderskiej piechoty morskiej. Do tego de Ruyter miał połączyć swą flotę z flotą [[Francja|francuską]].
 
Francuzi jednak nie pokazali się, a do tego zła pogoda uniemożliwiła wysadzenie [[desant]]udesantu. De Ruyter musiał ograniczyć swoje działania do blokowania [[Tamiza|Tamizy]]. Dnia [[1 sierpnia]] zauważył, że angielska flota opuszcza port - wcześniej niż się spodziewano. Następnie sztorm odrzucił holenderską flotę do tyłu, w kierunku [[Flandria (region)|flamandzkiego]] wybrzeża. Dnia [[3 sierpnia]] de Ruyter zostawił z tyłu fleuty z wojskiem i ponownie zbliżył się do angielskiego wybrzeża.
 
== Pierwszy dzień bitwy ==
Wczesnym rankiem [[4 sierpnia]] holenderska flota licząca 88 okrętów odkryła w pobliżu [[North Foreland]] flotę angielską liczącą 89 okrętów, żeglującą na północ. Holendrzy rozpoczęli pościg z południowego wschodu, będąc w [[Strona zawietrzna|pozycji zawietrznej]], gdyż wiatr wiał z północnego zachodu. Nagle wiatr zmienił kierunek na północno-wschodni. Dowódca angielskiej floty, [[Rupert Reński|książę Rupert]], dokonał ostrego [[Zwrot (żeglarstwo)|zwrotu]], by odzyskać korzystny wiatr; de Ruyter szedł naprzód, by dopaść Anglików. Wykonany w tym celu manewr okazał się fatalny dla floty holenderskiej. Teraz płynęli prosto w centrum obszaru o podwyższonym ciśnieniu atmosferycznym. Holenderska [[awangarda (wojsko)|awangarda]] pod wodzą admirała-porucznika [[Johan Evertsen|Johana Evertsena]], wytraciła całą szybkość i nie była w stanie utrzymać linii bojowej. Kłopotliwa sytuacja utrzymywała się od wielu godzin; następnie znowu lekka [[bryza]] powiała z północnego wschodu. Wówczas od razu awangarda floty angielskiej dowodzona przez [[Thomas Allin|Thomasa Allina]] oraz część angielskiego centrum sformowały linię bojową i pożeglowały prosto na holenderską awangardę, wciąż pomieszaną i przez to niemal bezbronną.
 
Okręt za okrętem floty fryzyjskiej był uszkadzany przez ogień artylerii okrętów angielskich. Zginął wiceadmirał [[Rudolf Coenders]]. Admirałowi-porucznikowi [[Tjerk Hiddes de Vries|de Vriesowi]] działo urwało rękę i nogę, mimo to nadal usiłował zaprowadzić porządek w swoich siłach. Jednak nie było to już możliwe. Nie mogąc uderzyć na Anglików z pomocą swego centrum, przerażony de Ruyter widział jak fryzyjskie okręty dryfują na południe, pełne rozrzuconych zwłok lub rannych, których jęki wznosiły się ponad inne odgłosy bitwy.
 
== Skutki bitwy ==
Bitwa ta była wielkim zwycięstwem [[flota|floty]] [[Anglia|angielskiej]], przy jednoczesnym oddzielnym zwycięstwie [[ariergarda|ariergardy]] [[Holandia|holenderskiej]] [[Cornelis Tromp|Trompa]] nad ariergardą angielską.
Straty holenderskie były ogromne, tuż po bitwie szacowane na około 50005 000 ludzi, chociaż dokładne rachunki wykazały, że było 12001 200 zabitych i poważnie rannych.
 
Anglicy stracili 300 zabitych i rannych. Holendrzy stracili jedynie 2 okręty - de Ruyter odniósł sukces ratując niemal całą [[awangarda (wojsko)|awangardę]]. Tylko ''Sneek'' i ''Tholen'' skapitulowały. Holendrzy wkrótce naprawili uszkodzenia. Podwójne nieszczęścia, jak wielka zaraza w Londynie oraz Wielki Pożar Londynu, wstrząsnęły budżetem króla Anglii [[Karol II Stuart|Karola II]]. Nie mając pieniędzy, nie mógł kontynuować wojny.
 
Podczas mijających tygodni, gdy flota holenderska była intensywnie reperowana, admirał [[Robert Holmes]], przy pomocy holenderskiego zdrajcy Laurensa van Heemskercka, spalił 150 holenderskich statków handlowych znajdujących się u ujścia rzeki [[Vlie]].
Holendrzy wkrótce odzyskali poprzednią siłę bojową. Przez pewien czas dochodziło jedynie do pojedynczych utarczek na morzu. W końcu doszło do [[Bitwa morska pod Medway|najazdu na Medway]] w [[1667]], który był niezwykle ciężkim ciosem dla angielskiej floty.
 
W Holandii klęska pod North Foreland miała daleko idące polityczne skutki. Tromp był czołową postacią Oranżystów. Oskarżenie Trompa o ciężkie zaniedbanie podzieliło kraj. Broniąc się Tromp pozwolił swemu bratu przyrodniemu [[Johan Kievit|Kievitovi]] opublikować raport o swoim postępowaniu. Wkrótce odkryto, że Kievit planował sekretnie negocjować traktat pokojowy z królem Anglii. Uciekł do Anglii i został zaocznie skazany na śmierć. Rodzina Trompa została oczyszczona z zarzutów, jednak sam Tromp nie mógł wrócić do służby we flocie wojennej Holandii. W listopadzie [[1669]] zwolennik Trompa próbował zamordować de Ruytera w hali wejściowej jego domu. W [[1672]] Tromp wziął rewanż na [[Johan de Witt|Johanie de Witt]], doprowadzając do jego śmierci. Nowy władca [[Wilhelm III Orański]] z wielkim trudem doprowadził do pojednania Trompa z de Ruyterem w [[1673]].
 
== LiteraturaBibliografia ==
* ''Mała Encyklopedia Wojskowa'', 1967, Wydanie I.
 
== Zobacz też ==