Wysiedlenia Polaków podczas II wojny światowej: Różnice pomiędzy wersjami

m
zamiana, replaced: main → osobny artykuł (7) przy użyciu AWB
m (zamiana, replaced: main → osobny artykuł (7) przy użyciu AWB)
 
== Niemieckie wysiedlenia Polaków 1939–1945 ==
{{mainosobny artykuł|Wysiedlenia Polaków podczas II wojny światowej dokonane przez Niemców}}
Wysiedlenia Polaków przez Niemców odbywały się praktycznie od momentu rozpoczęcia wojny do czasu pobytu armii niemieckiej na terenach Polski. Przeprowadzane tych wysiedleń wiązało się z koncepcją planu „poszerzania przestrzeni życiowej” dla Niemców na wschodzie [[Drang nach Osten]]. Stanowiły one jeden z ważnych punktów zawartych w generalnym planie wschodnim tzw. [[Generalny Plan Wschodni|Generalplan Ost]] opracowanym przez dra E. Wetzla – kierownika Wydziału Polityki Rasowej w Ministerstwie Rzeszy. Generalsiedlungsplan przewidywał docelowo m.in. przesiedlenie 80-85% ludności polskiej na Syberię. „Plan przewiduje wysiedlenie 80-85% Polaków, tzn. (...) miałoby zostać wysiedlonych 16-20,4 miliona Polaków, podczas gdy 3-4,8 miliona Polaków miałoby pozostać na niemieckim terenie osiedleńczym.”<ref>Dok. norymb. NG-2325, Odpis z: „Biuletyn GKBZH w Polsce”, t. 5, s. 211 nn. za „Okupacja i Ruch Oporu w Dzienniku Hansa Franka 1939–1945” Tom I 1939–1942, KiW, Warszawa 1972.</ref> Jednym z pierwszych dekretów wydanych przez Hitlera po zakończeniu [[Kampania wrześniowa|wojny z Polską]] był dekret „...o umocnieniu niemieckości” polecający Himmlerowi przeprowadzenie masowych przesiedleń ludności polskiej datowany na 7 października 1939 roku<ref>IMT, t. 26, dok. 686-PS, s. 255-257.</ref>.
 
 
=== Wysiedlenia z Pomorza ===
{{Mainosobny artykuł|Wysiedlenia Polaków z Pomorza 1939-1943}}
Masowe wysiedlenia dotknęły również wcielone do [[III Rzesza|Rzeszy]] obszary [[Pomorze Gdańskie|Pomorza]]. W pierwszym rzędzie objęły one Polaków z południowej części Pomorza (z racji dużych skupisk ludności polskiej w tych rejonach), mieszkańców [[Gdynia|Gdyni]], a także rodziny osób zamordowanych jesienią 1939 r. Celem było usunięcie tzw. „elementów stanowiących zagrożenie dla Rzeszy”, w tym osób mogących prowadzić działalność niepodległościową. Generalnie jednak wysiedlenia na Pomorzu nie przybrały tak wielkich rozmiarów jak w Kraju Warty, gdyż tamtejszy [[gauleiter]] – [[Albert Forster]] – preferował raczej zniemczanie polskiej ludności poprzez masowe wpisywanie na [[Volkslista|volkslistę]] i niechętnie przyjmował niemieckich przesiedleńców z Europy Wschodniej<ref name="Wypędzenia z Pomorza"/>. Jesienią 1940 roku akcję wysiedleńczą na Pomorzu przeprowadzano w zorganizowany sposób tworząc Centralną Komórkę Przesiedleń w Gdyni. Urząd ten nawiązał współpracę z rządem okupacyjnym w Generalnego Gubernatorstwa. Wyższy dowódca SS i policji w gdańsku [[Richard Hildebrandt]] w swoim raporcie do Forstera raportował, że „od marca 1940 roku wysiedlono do GG bądź umieszczono w obozach dla przesiedleńców ponad 120 000 Polaków i Żydów”<ref name=autonazwa1>„Albert Forster” Marian Podgóreczny, Wyd. Morskie, Gdańsk 1977.</ref>. Deportacje ludności polskiej odbywały się w czasie surowych mrozów w zimie przełomu 1939/40 w zaplombowanych bydlęcych wagonach bez ogrzewania, z których nie było możliwości wychodzenia nawet w celu załatwienia potrzeb fizjologicznych. [[Hans Frank]] wspominając te transporty powiedział na posiedzeniu rządu 9 grudnia 1942 roku, że „dzień po dniu przybywały do Generalnego Gubernatorstwa pociągi towarowe obładowane ludźmi. Niektóre wagony były po brzegi wypełnione trupami”<ref name=autonazwa1 />.
 
 
=== Wysiedlenia z Zamojszczyzny ===
{{Mainosobny artykuł|Zamojszczyzna (1942-1943)}}
Akcja rozpoczęta w listopadzie 1942 na terenie Zamojszczyzny objęła 110 000 Polaków. Nie została ona wykonana według pierwotnych założeń z powodu akcji obronnej polskiego podziemia, znanej jako [[powstanie zamojskie]] – tym samym dokończenie tej akcji przesunięto na okres powojenny.
 
=== Wysiedlenia po powstaniu warszawskim ===
{{mainosobny artykuł|Wypędzenie ludności Warszawy}}
Po wybuchu powstania Hitler wydał rozkaz zniszczenia miasta oraz wymordowania wszystkich jego mieszkańców. W pierwszych dniach sierpnia 1944 r. realizacja tego rozkazu zaowocowała masakrami na skalę dotąd niespotykaną (tylko na warszawskiej Woli [[Rzeź Woli|zamordowano jednego dnia 45 tysięcy osób]]). Masowe egzekucje wstrzymał około 10 sierpnia rozkaz Hitlera, nakazujący wysyłanie zagarniętej ludności do obozów koncentracyjnych i zakładów pracy na terenie GG i Rzeszy. Odtąd ludność cywilna była wypędzana z miasta. Schemat wysiedleń wyglądał zazwyczaj podobnie. Najpierw cywilów spędzano wśród gwałtów i grabieży do prowizorycznych obozów przejściowych znajdujących się w obrębie miasta – takich jak [[Obóz przejściowy w kościele św. Wojciecha na Woli|kościół św. Wojciecha]] na [[Wola (Warszawa)|Woli]], [[targowisko Banacha|targowisko Zieleniak]] na [[Ochota|Ochocie]], [[Więzienie w koszarach Stauferkaserne|koszary ''Stauferkasserne'']] i ''Flakkasserne'' na [[Mokotów|Mokotowie]] czy gmach [[Akademia Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie|CIWF]] na [[Bielany (Warszawa)|Bielanach]]. Przetrzymywani w nieludzkich warunkach (bez żywności, wody i pomocy medycznej) i narażeni na coraz to nowe gwałty, szykany i grabieże Polacy byli następnie wywożeni poza miasto, głównie do zorganizowanego przez Niemców [[Dulag 121 Pruszków|obozu przejściowego w Pruszkowie]] (przeszło przezeń od 390 do 410 tysięcy warszawiaków)<ref name="Powstanie Zbrodnie">{{cytuj stronę| url = http://www.konflikty.pl/a,2235,II_wojna_swiatowa,Niemieckie_zbrodnie_w_trakcie_Powstania_Warszawskiego.html| tytuł = Niemieckie zbrodnie w trakcie Powstania Warszawskiego | data dostępu = 20 września 2009| autor = Maciej Konarski | opublikowany = | data = | język =}}</ref>.
 
 
=== Deportowani na roboty przymusowe ===
{{mainosobny artykuł|Roboty przymusowe w III Rzeszy}}
[[Deportacja (politologia)|Deportowanych]] na roboty przymusowe zatrudniano najczęściej w rolnictwie<ref>Na ten rodzaj zatrudnienia przyjęło się w Polsce określenie „pracy u bauera” (z [[język niemiecki|niem.]] ''Bauer'' – rolnik, chłop).</ref>, leśnictwie, ogrodnictwie i rybołówstwie, nieco rzadziej w przemyśle i transporcie. Pewna część pracowała w innych gałęziach niemieckiej gospodarki, a także np. gospodarstwach domowych (jako służący). Z robotnikami przymusowymi nie zawierano umów pisemnych, a o czasie ich pracy decydował pracodawca, często nie respektując prawa do niedziel i świąt. Nie mieli praw urlopowych, nie mogli także bez przepustki oddalać się poza miejscowość, gdzie byli zatrudnieni, nie wolno im było uczestniczyć w imprezach kulturalnych ani przebywać w lokalach publicznych; nie wolno im było bez zezwolenia zawierać związków małżeńskich. Mieli obowiązek nosić na ubraniu wyróżniającą ich naszywkę (Polacy – trójkąt z literą „P”). Młodociani zobowiązani byli do pracy w wymiarze identycznym jak dorośli, ale za mniejsze wynagrodzenie<ref>[http://www.kki.pl/pioinf/przemysl/dzieje/foldery/praca.html Praca przymusowa Polaków na rzecz III Rzeszy].</ref>.
 
 
== Sowieckie deportacje 1939–1941 ==
{{mainosobny artykuł|Represje ZSRR wobec Polaków i obywateli polskich 1939-1946}}
[[Plik:Kolyma road00.jpg|thumb|[[Kołyma]] budowa drogi przez więźniów [[Gułag]]u]]
Zajęcie blisko połowy terytorium II RP przez współpracujący z III Rzeszą ZSRR spowodował zastosowanie wobec wszystkich zamieszkujących te obszary narodów zasady zbiorowej odpowiedzialności. Pierwszych obywateli polskich, blisko 55 000 uchodźców z centralnej i zachodniej Polski, wysiedlono już w październiku 1939 r. Przesiedlono ich do wschodnich obwodów Białoruskiej i Ukraińskiej SRR, w ramach tzw. rozładowywania miast kresowych. Przesunięcia „bieżeńców”, bo tak w terminologii [[NKWD]] określano polską ludność uchodźczą, głównie Żydów, która znalazła się w radzieckiej strefie okupacyjnej, odbyły się zanim oficjalnie podjęto uchwałę o przyłączeniu ziem tzw. Zach. Białorusi i Zach. Ukrainy do ZSRR. W grudniu 1939 władze radzieckie podjęły ostateczną decyzję o przystąpieniu do usuwania niepewnego politycznie elementu z zajętych obszarów. 5 grudnia 1939 [[Rada Komisarzy Ludowych|RKL]] ZSRR podjęła uchwałę nr 1001-558 ss o wysiedleniu osadników i służby leśnej z zach. obw. Białoruskiej i Ukraińskiej SRR. Kilka dni później dyrektywy [[Ławrientij Beria|Ł. Berii]] nałożyły na przyszłych szefów operacji Ł. Canawę (Lud. Kom. Spraw Wewn. BSRR) i [[Iwan Sierow|I. Sierowa]] (Lud. Kom. Spraw Wewn. USRR) obowiązek przeprowadzenia specjalnych spisów rodzin podlegających deportacji. 29 grudnia 1939 RKL ZSRR zatwierdziła Instrukcję LKSW ZSRR o porządku przesiedlania polskich osadników z zachodnich obwodów USRR i BSRR, oraz Regulamin osad specjalnych i zasady zatrudniania osadników wysiedlanych z zachodnich obwodów USRR i BSRR.
 
== Deportacje Polaków z Lwowszczyzny w 1944–1946 ==
{{mainosobny artykuł|Wysiedlenie Polaków ze Lwowa}}
Wysiedlenie Polaków z jednego z najważniejszych miast polskich w historii - [[Lwów|Lwowa]], było największą (obok wysiedlenie Polaków z [[Wilno|Wilna]]) miejską operacją przesiedleńczą dokonaną na terenie dawnych województw wschodnich [[II Rzeczpospolita|Drugiej Rzeczypospolitej]] w latach 1944-1946 w ramach przymusowych przesiedleń ludności na obszar Polski pojałtańskiej.
 
15 811

edycji