Architektura barokowa we Francji: Różnice pomiędzy wersjami

m
poprawa linków do przek., WP:SK sekcja "bibliografia"
(poprawa linków)
m (poprawa linków do przek., WP:SK sekcja "bibliografia")
* druga faza – rozkwit baroku – [[styl Ludwika XIV]], 1643 – [[1715]]
* rokoko – [[styl Ludwika XV]], 1715 – [[1750]].
Przejście renesansu w barok we Francji przybrało łagodną formę. W pierwszym okresie widoczne są wpływy [[architektura barokubarokowa we Włoszech|włoskie]] i [[architekturaArchitektura barokubarokowa w Holandii|niderlandzkie]]. Jednak nowe trendy nie zdominowały francuskiej formy [[architektura renesansu we Francji|renesansu]] dekoracyjnego. Właściwie do końca panowania Ludwika XIV przewijały się dwa nurty:
* włosko-barokowy, bardzo powściągliwy, ograniczony do [[ryzalit]]owania [[fasada|fasad]], stosowania bogatych w formie [[bęben (architektura)|bębnów]] i [[kopuła (architektura)|kopuł]] oraz [[luneta (architektura)|lunet]]; tylko wystrój wnętrz cechuje drobiazgowa, rzeźbiarska dekoracyjność,
* francusko-renesansowy, nazywany także "barokiem klasycznym" lub "klasycyzującym", popierany przez rząd i propagowany w otwartej w [[Paryż]]u Akademii Architektury ([[30 grudnia]] [[1671]] r.).
** kościół Sant-Roch w Paryżu.
* [[François Mansart]] – architekt królewski, który w swoich pracach starał się propagować rodzime tradycje, a dekoracyjne detale traktować tylko jako uzupełnienie budowli. Do pierwszych jego prac należy przebudowa zamku Blois ([[1635]]-[[1638]] skrzydło Gastona Orleańskiego). Znaczącym dziełem dla architektury jest budowa pałacyku Maison-sur-Seine (Maison Laffitte) pod Paryżem ([[1642]]-[[1650]]), gdzie zastosował rzut poziomy w kształcie podkowy a ogród umieścił za budynkiem. Rozwiązanie to umożliwiło znacznie lepsze oświetlenie wnętrz i z czasem upowszechniło się w całej Europie. Inne projekty Mansarta to pałac De-la-Vrillerie, elewacje pałacu Carnavalet w Paryżu. Do dzieł sakralnych należą: paryskie kościoły NPMarii i Val-de-Grâce (ok. [[1645]], ukończony przez Lemerciera) – zbudowane na planach centralnych i zwieńczone kopułami.
* [[Louis Le Vau]] – rozbudował schemat wiejskiej rezydencji zapoczątkowany przez Mansarta wprowadzając dużą, eliptyczną lub okrągłą salę w centralnej części planu z zejściem do ogrodu. Sala poprzedzona jest od frontu dużym [[hallHol (budownictwoarchitektura)|hallem]], do którego przylegają dwie klatki schodowe. Rozwiązanie takie zastosował m.in. w pałacyku [[Vaux-le-Vicomte]] na zamówienie [[Nicolas Fouquet|Nicolasa Fouqueta]] ([[1656]]-[[1661]]). Inne dzieła Le Vau to: [[Hôtel Lambert (budynek)|Hôtel Lambert]] ([[1640]]-[[1648]]), Hôtel Lauzun, Collège Mazarin; pracował przy rozbudowie Luwru (od [[1655]]), północnego skrzydła pałacu [[Tuileries|Tuilerie]] i [[Pałac wersalski|Wersalu]] ([[1661]]-[[1670]]).
 
Kierunek włosko-barokowy reprezentuje [[Charles Lebrun]], architekt, rzeźbiarz i malarz. Pracował na zlecenie Ludwika XIV zdobiąc wnętrza pałaców Vax-le-Vicomte ([[1658]]-[[1661]]), Hôtelu Lambert ([[1650]]-1658), Luwru (Galeria Apollina ok. [[1680]]) i Wersalu (Galeria Zwierciadlana, Salony Wojny i Pokoju, architektura ogrodowa oraz nieistniejące Schody Ambasadorów [[1678]]-[[1690]]). Jego twórczość to przede wszystkim doskonale skomponowane z wnętrzem dekoracje. Wprowadza gęsty podział płaszczyzn [[ściana (budownictwo)Ściana|ścian]], [[sufit]]ów i [[posadzka|posadzek]]. Obramowania stolarskie, [[cokół|cokoły]], belkowania zdobi precyzyjnymi [[ornament (sztuka)|ornamentami]] złożonymi z drobnych elementów. Pomiędzy nimi umieszcza obrazy, gobeliny, obicia.
 
Na zlecenie Ludwika XIV pracował także przedstawiciel baroku klasycznego, lekarz i architekt [[Claude Perrault]]. Jego największym dziełem był projekt wschodniej fasady Luwru ([[1667]]-[[1670]]) utrzymanej w stylu nawiązującym do [[palladianizm]]u. Powyżej poziomu parteru, który optycznie stanowi cokół bryły, umieścił [[kolumnadaPerystaza|kolumnadę]] w [[wielki porządek|wielkim porządku]] zwieńczoną ażurową [[attyka (architektura)|attyką]]. Płaszczyznę akcentują trzy [[ryzalit]]y umieszczone na narożach i w osi fasady.
 
Do czołowych przedstawicieli francuskiego baroku należał [[Jules Hardouin-Mansart]]. W [[1677]] r. Ludwik XIV jemu powierzył kierowanie pracami przy rozbudowie Wersalu. Współpracując z Lebrunem w latach [[1678]]-[[1689]], kontynuował dzieło Le Vau nad powiększeniem pałacu. W skrzydle północnym zaprojektował teatr dworski i dwupoziomową kaplicę pałacową ([[1698]]-[[1710]]). Kaplicę w latach [[1708]]-[[1710]] wyposażył jego uczeń [[Robert de Cotte]]. Dziełem Mansarta były także inne, mniejsze budowle, wchodzące w skład zespołu pałacowego:
* pałacyk [[Grand Trianon]], zbudowany dla [[Markiza de Maintenon|markizy de Maintenon]] w latach [[1687]]-[[1688]] i ukończony przez de Cotte'a.
Inne, znane dzieła Mansarta to:
* kościół św. Ludwika w Paryżu, zbudowany na terenie obiektu mieszczącego dom i szpital dla inwalidów zaprojektowanego przez [[Libéral Bruant|Libéral Bruant'a]]. Kościół nazywany jest powszechnie [[TumDôme Inwalidówdes Invalides|Tumem Inwalidów]] ([[1679]]-[[1706]])
* rozbudowa pałacu w Saint-Germain-en-Laye ([[1674]]-[[1682]])
* przebudowa pałacu w Chantily ([[1684]]-[[1686]])
Czołowym przedstawicielem rokoko był [[Juste-Aurèle Meissonnier]]. Projektant funkcjonalnych rozwiązań domów mieszkalnych i bogato dekorowanych wnętrz. W jego pracach występują sale o zaokrąglonych narożach i balkony o falujących liniach. Ozdobą płaszczyzn są asymetryczne ornamenty przechodzące z wici roślinnych w linie o niesprecyzowanym kształcie układające się w skomplikowane kratki, koronki, muszelki. Zaprojektował także fasadę kościoła St-Suplice w Paryżu. Ta praca, jako zbyt odbiegająca od zrównoważonych fasad francuskich budowli, nie została zrealizowana.
 
== LiteraturaBibliografia ==
* Tadeusz Broniewski, ''Historia architektury dla wszystkich'', Wydawnictwo Ossolineum, 1990 r.
* ''Sztuka baroku'', red. Rolf Toman, Kōln: Kōnemann 2000