Wawrzyniec Goślicki: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 106 bajtów ,  7 lat temu
m
poprawa linków do ujedn. i przek., usunięcie nadmiarowych linków do dat, po czyszczeniu kodu przejrzyj wykonane zmiany!
m (Bot: Przenoszę linki interwiki (5) do Wikidata, są teraz dostępne do edycji na d:q1226315)
m (poprawa linków do ujedn. i przek., usunięcie nadmiarowych linków do dat, po czyszczeniu kodu przejrzyj wykonane zmiany!)
[[Plik:Goslicki blisko.jpg|266px|right|thumb|Zbliżenie twarzy Goślickiego z rzeźby nagrobnej]]
[[Plik:Herb Grzymala.jpg|166px|thumb|right|[[Grzymała (herb szlachecki)|Grzymała]] – herb Goślickich]]
[[Plik:6 Poznan 129.jpg|166px|thumb|right|[[Nagrobek]] Wawrzyńca Goślickiego w [[Bazylika archikatedralna Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Poznaniu|katedrze poznańskiej]]]]
 
'''Wawrzyniec Goślicki''' herbu [[Grzymała (herb szlachecki)|Grzymała]], znany także jako ''Laurentius Grimalius, Goslicius, Grimaldius'' (ur. [[1538]] lub [[1530]]<ref>{{cytuj książkę |nazwisko= |imię= |autor link= |tytuł=Bibliografia Literatury Polskiej - Nowy Korbut | rozdział=t. 2 Piśmiennictwo Staropolskie | nazwisko r= | imię r= | autor r link= |wydawca=Państwowy Instytut Wydawniczy |miejsce=Warszawa |rok=1964 |strony=214 |isbn= }}</ref>, zm. [[31 października]] [[1607]] w [[CiążyńCiążeń|CiążyniuCiążeniu]]) – pisarz polityczny, biskup katolicki i mówca.
 
== Biografia ==
Pochodził z okolic [[Płock]]a. Studiował na [[AkademiaUniwersytet KrakowskaJagielloński|Akademii Krakowskiej]], a następnie w [[Padwa|Padwie]], [[Bolonia|Bolonii]]. Przebywał również w [[Rzym]]ie, gdzie poznał Pawła Manucjusza. W [[1568]] opublikował w [[Wenecja|Wenecji]] dzieło swojego życia – ''De optimo senatore libri duo'', które ponownie opublikowano w Bazylei w roku 1593<ref>[http://books.google.com/books?id=ByYX7L8eK0IC&printsec=frontcover&hl=pl Laurentii Grimalii Goslicij ''De optimo senatore libri duo: in quibus ...''] Tekst w Google Books</ref>. Po powrocie do kraju mianowany [[sekretarz królewski|sekretarzem królewskim]] [[Zygmunt II August|Zygmunta Augusta]], spełniał różne funkcje dyplomatyczne. W [[1575]] podpisał [[wolna elekcja|elekcję]] [[Władcy Niemiec|cesarza]] [[Maksymilian II Habsburg|Maksymiliana II Habsburga]]. <ref>Leszek Kieniewicz, ''Senat za Stefana Batorego'', Warszawa 2000, s. 299.</ref>.
 
Mimo dwukrotnych starań ([[1578]] i [[1585]]), ponoć z winy Zamojskiego, nie udało mu się uzyskać stanowiska [[podkanclerzy koronny|podkanclerzego koronnego]].
 
[[10 grudnia]] [[1585]] wygłosił w Senacie znakomitą mowę jako reprezentant stanu duchownego. Jako oficjalny mówca wystąpił też w grudniu [[1587]] witając na podkrakowskim Kazimierzu przybyłego do Polski nowo wybranego króla elekta [[Zygmunt III Waza|Zygmunta III Wazę]]. Obie mowy uważano za wzorcowe i ogłoszono drukiem. Streszcza ona w podniosłych słowach staropolską myśl polityczną oraz sąd Polaków o swoim państwie. Goślicki był zwolennikiem [[Jan Zamoyski|Jana Zamoyskiego]], poparł go na sejmie w [[1590]] i pomógł przeforsować uchwałę o wykluczeniu arcyksięcia Maksymiliana z walki o tron polski w przyszłości. Od [[1586]] Goślicki był [[Biskupi kamienieccy|biskupem kamienieckim]], od [[1590]] - [[Rzymskokatoliccy biskupi chełmscy|chełmskim]], od [[1591]] - [[Biskupi przemyscy|przemyskim]], a od [[1601]] - [[Biskupi poznańscy|poznańskim]].
 
Goślicki, będąc [[biskup]]em poznańskim, zwołał [[synod]]y w:
* Pszczewie ([[1602]])
* Krobi (1602)
* Poznaniu (2-krotnie: 1602 i [[1607]])
* Warszawie ([[1603]])
Goślicki zmarł w CiążynieCiążeniu 31 października [[1607]]. Spoczywa w katedrze w [[Poznań|Poznaniu]].
 
== Dzieła i poglądy ==
Goślicki opowiedział się za monarchią mieszaną, w której szczególną rolę przypisywał senatowi utrzymującemu równowagę między królem a narodem [''populus'' - szlachta] i skupiającemu osoby doskonałe cnotą. Szczególna pozycja Senatorów ma gwarantować w kraju rządy podporządkowane Rozumowi i cnocie. Z tego powodu, król powinien w każdej sprawie zasięgać rady senatorów po to, by uniknąć kierowania się namiętnościami przy sprawowaniu rządów. Młodym ludziom zalecał służbę ojczyźnie na polu bitwy, starszym - w parlamencie. Do polityki dopuszczał również kapłanów. Podkreślał rolę zgodnego z prawem naturalnym, niezmiennego i powszechnie przestrzeganego prawa stanowionego. Opowiadał się za publiczną edukacją. Wyznawał zasadę ''urząd jest nagrodą za cnotę''. Wykazał się imponującą wiedzą z zakresu filozofii i historii starożytnej.
 
Rozprawę Goślickiego kilkakrotnie wydano w Anglii: w [[1598]] ''The Counsellor Exactly Portraited in two books'', którego ponowna edycja w [[1607]] nosiła tytuł ''A Common Wealth of Good Counsaile''. W [[1660]] niejaki J. G. wydał traktat ''The Sage Senator'', stanowiący zniekształconą przeróbkę wcześniejszego tłumaczenia. Kolejny raz traktat został przetłumaczony i opublikowany przez W. Oldisworthe'a w roku 1773 jako ''The Accomplished Senator in two books written'', którego reprint ukazał się w roku 1992 nakładem American Institute of Polish Culture (Miami). W USA panuje silne przeświadczenie, że treściami traktatu inspirowali się m.in. [[Thomas Jefferson]] i [[Thomas Paine]], tworząc konstytucję USA.
 
Pod koniec życia pisał kolejny traktat ''De hereticis''. Rozprawy tej nie ukończył, zaś jej autograf został najprawdopodobniej, wraz z innymi rękopisami, spalony przez Niemców po upadku Powstania Warszawskiego.