Dimitrie Cantemir: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 3 bajty ,  7 lat temu
m
→‎Twórczość: poprawa linków
(Robot skopiował szablon {{Kontrola autorytatywna}} z en:Dimitrie Cantemir, de:Dimitrie Cantemir.; zmiany kosmetyczne)
m (→‎Twórczość: poprawa linków)
Twórczość D. Kantemira jest bardzo obszerna, są to prace z zakresu: filozofii, historii, geografii, etnografii, muzykologii, filologii i literatury pięknej. Większość dzieł została stworzona w Rosji i jest ściśle powiązana tematycznie z ojczystą Mołdawią. Kantemir jako jeden z pierwszych uczonych używał w swoich pracach [[język rumuński|języka rumuńskiego]], podkreślał jego oryginalność oraz związki kulturowe Rumunów z rzymską [[Dacja|Dacją]].
 
Do napisania traktatu ''Dywan lub kłótnia mądrego ze światem'' ([[1698]], młd., rum. ''Divanul sau Gâlceava înţeleptului cu lumea'') zainspirowały go dzieła autorów średniowiecznych, piszących o sprzeczności woli duszy z wolą ciała. Powieść alegoryczna ''Historia hieroglificzna'' ([[1705]], mołd., rum. ''Istoria ieroglifică'') jest pierwszą powieścią napisaną w języku mołdawskim i rumuńskim. Wydarzenia polityczne w Mołdawii z przełomu XVII i XVIII w. są w niej przedstawione jako spór o następstwo tronu, toczący się między państwem Lwa, rządzonym przez Jednorożca (tzn. Kantemira) a państwem Orła, którym włada Gawron ([[Wołoszczyzna|wołoski]] książę [[Konstantyn Brincoveanu]]). [[Barok]]owa budowa utworu zawiera liczne dygresje, wątki poboczne i rozważania filozoficzne<ref>Našinec, Jiří: ''Cantemir, Dimitrie: Děje hieroglifické,'' w: ''Slovník světových literárních děl'' (Praga: Odeon, 1988; tom 1 "A-L", strona 153).</ref>. W [[1716]] roku pod wpływem [[Niemcy|niemieckiego]] filozofa [[Gottfried Wilhelm Leibniz|Leibniza]] i berlińskiej Akademii Nauk napisał w łacinie pracę pt. ''Opis[[Descriptio MołdawiiMoldaviae]]'' (łacpol. ''DescriptioOpis MoldaviaeMołdawii''), pierwszą pracę naukową dotyczącą mołdawskiej historii, geografii, systemu politycznego, cerkwi prawosławnej, obyczajów i piśmiennictwa. Praca ta do dzisiaj posiada niemałą wartość naukową i literacką. Do opisu Mołdawii Kantemir załączył własnoręcznie nakreśloną mapę. W Europie i Azji stała się sławna jego ''Historia świetności i upadku Imperium Osmańskiego'' ([[1714]]-[[1716]] (łac. ''Historia incrementorum atque decrementorum Aluae Othomanicae''), powstała na bazie jego wcześniejszych studiów orientalnych źródeł oraz doświadczeń zdobytych w czasie pobytu w Carogrodzie. Dzieło zostało przetłumaczone na język angielski, francuski i niemiecki. W ''Kronice starożytności Rzymiano-Mołdawiano-Wołochów'' ([[1717]], łac. ''Hronicul vechimii romano-moldo-vlahilor'') broni błędną tezę o czysto [[Cesarstwo rzymskie|rzymskim]] pochodzeniu Mołdawian i Wołochów (podobnie jak późniejsi przedstawiciele rumuńskiego odrodzenia narodowego z tzw. [[szkoła siedmiogrodzka|szkoły siedmiogrodzkiej]]).
 
== Dzieła ==