Otwórz menu główne

Zmiany

Robot skopiował szablon {{Kontrola autorytatywna}} z en:Marinus van der Lubbe, de:Marinus van der Lubbe.; zmiany kosmetyczne
 
== Proces sądowy ==
Obok van der Lubbego, o podpalenie Reichstagu oskarżono prominentnych działaczy partii komunistycznej: [[Ernst Torgler|Ernsta Torglera]], który jako ostatni opuścił gmach Reichstagu w dniu pożaru<ref name="Apter">{{cytuj książkę |nazwisko = Apter Klinghoffer | imię = Judith | url =http://books.google.be/books?id=6OcpzG7iNtoC&pg=PA32&dq=Wilhelm+B%C3%BCnger+van+der+Lubbe&lr=&as_brr=3&as_pt=ALLTYPES&client=firefox-a&hl=en#PPA13,M1 | tytuł =International citizens' tribunals: mobilizing public opinion to advance human rights | wydawca = Palgrave Macmillan | miejsce = | rok = 2002| strony =13 | isbn =0312293879 | data dostępu = 26 kwietnia 2009| język =en}}</ref> oraz [[Bułgaria|bułgarskich]] członków [[Międzynarodówka Komunistyczna|Kominternu]] [[Georgi Dymitrow|Georgi Dymitrowa]]a (późniejszego komunistycznego premiera Bułgarii), [[Błagoj Popow|Błagoja Popowa]] i Wassila Tanewa<ref name="Breydy">{{cytuj książkę |nazwisko = Breydy | imię = Hans-Georg | url = http://www.zlb.de/projekte/kulturbox-archiv/brand/breydy2.htm#angeklagte | tytuł = Der Reichstagsbrandprozeß in Leipzig 1933 | wydawca = | miejsce = | rok = | strony = | isbn = | data dostępu = 26 kwietnia 2009| język =de}}</ref>. Proces rozpoczął się w Lipsku 21 września 1933<ref>Sekcja ta bazuje na informacjach zawartych w {{cytuj książkę |nazwisko = Apter Klinghoffer | imię = Judith | url =http://books.google.be/books?id=6OcpzG7iNtoC&pg=PA32&dq=Wilhelm+B%C3%BCnger+van+der+Lubbe&lr=&as_brr=3&as_pt=ALLTYPES&client=firefox-a&hl=en#PPA13,M1 | tytuł =International citizens' tribunals: mobilizing public opinion to advance human rights | wydawca = Palgrave Macmillan | miejsce = | rok = 2002| strony =31-42 | isbn =0312293879 | data dostępu = 26 kwietnia 2009| język =en}} oraz w {{cytuj książkę |nazwisko = Christenson | imię = Ron | url = http://books.google.be/books?id=wBdOvs2THGEC&pg=PA107&dq=Wilhelm+B%C3%BCnger+Reichstag&lr=&as_drrb_is=q&as_minm_is=0&as_miny_is=&as_maxm_is=0&as_maxy_is=&as_brr=3&as_pt=ALLTYPES&client=firefox-a&hl=en | tytuł =Political trials in history: from antiquity to the present | wydawca = Transaction Publishers | miejsce = | rok = 1991| strony =106-109 | isbn = 0887384064 | data dostępu = 26 kwietnia 2009| język =en}}</ref>. Oskarżenie próbowało przedstawić podpalenie jako sygnał dla komunistycznych wystąpień zbrojnych przeciwko państwu niemieckiemu.
 
Van der Lubbe, nie współpracował ze swoim obrońcą, sprawiał wrażenie zdezorientowanego a nawet chorego psychicznie. Jednak na podstawie przeprowadzonych badań psychiatrycznych stwierdzono, że jest zdrowy<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Apter Klinghoffer | imię = Judith | url =http://books.google.be/books?id=6OcpzG7iNtoC&pg=PA32&dq=Wilhelm+B%C3%BCnger+van+der+Lubbe&lr=&as_brr=3&as_pt=ALLTYPES&client=firefox-a&hl=en#PPA13,M1 | tytuł =International citizens' tribunals: mobilizing public opinion to advance human rights | wydawca = Palgrave Macmillan | miejsce = | rok = 2002| strony =32 | isbn =0312293879 | data dostępu = 26 kwietnia 2009| język =en}}</ref>. Van der Lubbe przez cały czas utrzymywał, że działał w pojedynkę. Rozczarowany faktem, że lud pracujący nie podejmuje żadnych działań przeciwko faszyzmowi, postanowił sam podjąć walkę. Podpalenie Reichstagu miało na celu zniszczyć symbol systemu. W czasie procesu wyszło jednak na jaw, że van der Lubbe zapalił w biurze frakcji nazistowskiej szereg małych ogieńków rzucając na ziemię niewielkie skrawki papieru, które po kolei podpalał używając zapałek do rozpalania w piecu, z którymi go pochwycono. Robił to według tego co ustalono w śledztwie przez 10 do 15 minut i najdalej w 24 minuty po dostaniu się do Reichstagu został pochwycony. Ogieńki wzniecone przez van der Lubbego wygasły same nie wyrządzając większych szkód, tymczasem olbrzymi, widoczny z daleka w mieście pożar, objął górną część budynku. Dlatego zarówno obrona jak i oskarżyciele zwracali uwagę na rzekomych wspólników oskarżonego.
Od końca [[II wojna światowa|II wojny światowej]] trwa dyskusja, czy Reichstag został podpalony przez nazistów, jak i czy van der Lubbe działał sam. Jest faktem, że w planach architektonicznych stolicy świata Germania przygotowywanych na polecenie Hitlera przez Generalbauinspektor für die Reichshauptstadt (GBI) [[Albert Speer (ojciec)|Alberta Speer]] od 1937 roku, Reichstag miał być sprowadzony do roli podrzędnego budynku, a w przyszłości rozebrany. Podpalenie budynku stało się też pretekstem dla fali nazistowskiego terroru nie tylko wobec komunistów, ale też socjalistów i socjaldemokratów, oraz związków zawodowych, które praktycznie w ciągu kilku miesięcy po pożarze przestały istnieć jako licząca się siła polityczna w Niemczech<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Peukert | imię = Detlev J.K. | autor link = | tytuł = Inside Nazi Germany; Yale University Press 1982 (str. 103–105)) | język = en}}</ref>. Wielu autorów wysuwało wobec tego przypuszczenie, że prawdziwymi sprawcami podpalenia byli naziści.
 
W latach 50. brat van der Lubbego wniósł o proces rewizyjny. 21 kwietnia 1967 sąd w Berlinie uchylił wyrok śmierci wydany na podstawie prawa wprowadzonego po pożarze, wbrew przyjętej we wszystkich krajach cywilizacji zachodniej rzymskiej zasadzie, że prawo nie może działać wstecz i wymierzył karę za podpalenie w wysokości 8 lat<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Landgericht Berlin | imię = | autor link = | tytuł =Beschluss vom 21. April 1967 2 P Aufh 9/66 (126/66) | język = de}}</ref>.
 
W 1970 o rewizję tego procesu wystąpił [[Robert Kempner]], reprezentującego w [[Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze|procesie norymberskim]] prokuratora generalnego [[Robert Houghwout Jackson|Roberta H. Jacksona]], przekonanego o niewinności van der Lubbego. W 1980 Kempner uzyskał całkowite uniewinnienie van der Lubbego. Wyrok ten został jednak uchylony w 1983<ref> {{cytuj książkę |nazwisko = Kammergericht | imię = | autor link = | tytuł = Beschluss vom 21. April 1981, 4 Ws 53/81, NStZ 1981, 273 | wydawca = | miejsce = | rok = | strony = | isbn =}}</ref>. Ostatecznie 10 stycznia 2008 ze względów formalnych uchylono wyrok sądu lipskiego z 1933. Prokuratura federalna unieważniła wyrok na mocy ustawy z 1998 (niem. ''Gesetz zur Aufhebung nationalsozialistischer Unrechtsurteile''), z uzasadnieniem, że kara śmierci została wyznaczona na podstawie konkretnych zapisów nazistowskich niezgodnych z elementarnymi zasadami praworządności<ref name="Urteil 2008"/>.
* O kobietach w krótkim życiu Van der Lubbego - zob. Dennis Bos ''Rondom Rinus van der Lubbe'' (po holendersku) [http://www.onvoltooidverleden.nl/index.php?id=145]
* {{cytuj stronę| url = http://libcom.org/history/articles/1911-1934-marinus-van-der-lubbe | tytuł = A short biography of Marinus van der Lubbe, the Dutch council communist who set the Reichstag fire | data dostępu = 18 maja 2009| autor = Libcom.org | opublikowany = | język = en}}
 
{{Kontrola autorytatywna|VIAF=2480512|LCCN=n/81/52478|TYP=p}}
 
{{DEFAULTSORT:Lubbe, Marinus van der}}
60 909

edycji