Otwórz menu główne

Zmiany

Usunięte 175 bajtów ,  6 lat temu
poprawa linków do ujedn. i przek., usunięcie nadmiarowych linków do dat
|polityk = Nicolas Jean de Dieu Soult
|grafika = [[Plik:Nicolas Jean de Dieu Soult.jpg|180px|Marszałek Francji Nicolas Jean de Dieu Soult, książę Dalmacji]]
|data urodzenia = [[1769]]
|miejsce urodzenia =
|data śmierci = [[1851]]
|miejsce śmierci =
|funkcja = [[premierzy Francji|premier Francji]]
|partia = bezpartyjny
|od = [[11 października]] [[1832]] (1)<br />[[12 maja]] [[1839]] (2)<br />[[29 października]] [[1840]] (3)
|do = [[18 lipca]] [[1834]] (1)<br />[[1 marca]] [[1840]] (2)<br />[[19 września]] [[1847]] (3)
|poprzednik = [[Casimir Pierre Périer]] (1)<br />[[Louis-Mathieu Molé]] (2)<br />[[Louis Adolphe Thiers]] (3)
|następca = [[Étienne Maurice Gérard]] (1)<br />[[Louis Adolphe Thiers]] (2)<br />[[François Guizot]] (3)
[[Plik:Marechal-soult.jpg|thumb|200px|Nicolas Soult]]
[[Plik:Soult2.jpg|right|200px|thumb|Nicolas Soult]]
'''Nicolas Jean de Dieu Soult''', książę [[Dalmacja|Dalmacji]] (ur. [[29 marca]] [[1769]] w [[Saint-Amans-Soult]], [[Francja]], zm. [[26 listopada]] [[1851]] w Saint-Amans-Soult, Francja) – [[Marszałkowie Francji|marszałek]] [[Napoleon Bonaparte|napoleoński]], najwyższy marszałek Francji, [[polityk]] francuski.
 
To jeden z tych napoleońskich marszałków, którzy wsławili się bezgraniczną odwagą, ale i bezwzględną łupieżczością. Wyśmienity wykonawca rozkazów i dowódca nawet dużej jednostki, choć kiepski [[taktyka (wojskowość)|taktyk]]. Jego [[Anglia|angielski]] przeciwnik, [[Arthur Wellesley, 1. książę Wellington|książę Wellington]], powiedział o nim, że świetnie potrafi ustawić swoich żołnierzy w szyku i wyprowadzić na plac boju, ale potem już kompletnie nie wie, co z nimi dalej robić. Opinia to może przesadzona, gdyż Soult potrafił samodzielnie wygrywać bitwy, ale zdarzały mu się i takie porażki jak pod Albuherą ([[1811]]), gdzie po wzorowym wyprowadzeniu wojsk na pozycje i oskrzydleniu przeciwnika, następne rozkazy prowadziły do porażki. Skierowane do dowódcy [[ułan]]ów [[Legia Nadwiślańska|Legii Nadwiślańskiej]], pułkownika [[Jan Konopka|Konopki]], wezwanie marszałka: "Pułkowniku, ratuj honor Francji" spowodowało, że ''los infernos picadores'' ([[język hiszpański|hiszp]]: piekielni [[lansjer (kawaleria)|lansjerzy]]) uratowali ten honor, rozbijając (co nikomu innemu się nie udało w czasie wojen napoleońskich) czworoboki angielskiej piechoty, ale armia musiała się wycofać.
 
Wstąpił do francuskiej armii w wieku szesnastu lat. Początki służby wojskowej nie zapowiadały wielkiej kariery Soulta. Pierwsze lata wojaczki tak bardzo dały mu się we znaki, że postanowił opuścić wojsko i zostać piekarzem. Na szczęście dla niego, rodzina uważała to za deklasację (ojciec był [[notariusz]]em) i zmusiła do powrotu w szeregi armii. [[rewolucja francuska|Rewolucja Francuska]] zastała go jako żołnierza piechoty stacjonującego w [[Strasburg]]u. W [[1792]] roku awansował do stopnia [[sierżant]]a<ref name="tis">{{Cytuj pismo |czasopismo = [[Taktyka i Strategia]]|odpowiedzialność = Wojciech Zalewski – redaktor naczelny|oznaczenie = 2/2008 (26)|tytuł = Albuera 1811. Krwawe Wzgórza | autor = Tomasz Rogacki |strony = 11|wydawca = Taktyka i Startegia |rok = 2008 |issn = 1640-2456 |język = pl}}</ref>). Ciągłe wojny z kolejnymi koalicjami nieprzyjaciół dały możliwość wykazania się odwagą i umiejętnościami młodemu podoficerowi. Za zasługi w [[bitwa pod Fleurs|bitwie pod Fleurs]] ([[1794]]) generał [[François Joseph Lefebvre|Lefebvre]] (późniejszy kolega marszałek), mianował go [[generał]]em brygady . Przez następne lata brał udział w wojnach na terenie [[Niemcy|Niemiec]]. W [[1799]] r. został generałem dywizji. W czasie oblężenia [[Genua|Genui]] dostał się do niewoli. [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] powierzył mu w latach [[1800]]-[[1802]] dowództwo wojsk w [[Królestwo Sycylii|Królestwie Sycylii]]. W [[1803]] roku został dowódcą obozu pod Saint-Omer. Marszałkiem cesarstwa Soult został z pierwszej nominacji, z okazji koronacji Napoleona na cesarza [[Francuzi|Francuzów]] w [[1804]] r. Prestiż marszałka wzrósł po [[bitwa pod Austerlitz|bitwie pod Austerlitz]] ([[1805]]), gdzie dowodził centrum wojsk francuskich i wzorowo wykonując rozkazy cesarza przyczynił się do zwycięstwa. Świetnie spisał się również pod [[bitwa pod Jeną-Auerstedt|Jeną-Auerstedt]] ([[1806]]). Kampania [[1807]] roku w [[Księstwo Warszawskie|Polsce]] była dla niego wojskowo mniej udana.
 
W [[1808]] roku odniósł zwycięstwo pod Gamonal, co pozwoliło wojskom francuskim ruszyć na [[Burgos (Hiszpania)|Burgos]]. Po długim pościgu za angielskimi wojskami dowodzonymi przez gen. Moore [[20 stycznia]] [[1809]] roku zdobył La Cournę. Po wkroczeniu do [[Portugalia|Portugalii]] zdobył [[Porto|Oporto]]. W wyniku potyczek z gen. Wallesley'em został zepchnięty do [[Hiszpania|Hiszpanii]]. W [[1810]] roku dowodził wyprawą do [[Andaluzja|Andaluzji]], gdzie oblegał [[Kadyks]]. W [[1813]] roku został mianowany dowódcą gwardii Napoleona. Po klęsce króla Józefa pod Vittorią udał się znów do Hiszpanii. Po nieudanych próbach zdobycia San Sebastian i Pampeluny doszło do bitwy pod Tuluzą.
 
Zadbał natomiast o swoje interesy ekonomiczne. Uzyskał wyłączność na prowadzenie odwiertów i budowę warzelni [[sól warzona|soli]] w [[Ciechocinek|Ciechocinku]]. Talentu biznesowego Soultowi nie brakowało. Podobno żołnierze mówili o nim: ''Gdyby sławę można było zdobyć tak łatwo jak pieniądze, nasz marszałek byłby najsławniejszym człowiekiem świata''. Ten sarkazm był częściowo uzasadniony tym, że wódz potrafił dobrać się i do żołnierskich pieniędzy. Swoje hobby, polegające na budowie pomników gdzie się tylko dało, finansował nieraz z żołnierskiego żołdu, potrącając go pod pretekstem pragnienia weteranów by pozostawić po sobie ślad, upiększający miasta pobytu armii.
 
W [[1807]] r. marszałek Francji Nicolas Jean de Dieu Soult otrzymał za zasługi wojenne tytuł [[Książę (tytuł)|księcia]] [[Dalmacja|Dalmacji]]. Zaszczyt ten potraktował niemalże jako obelgę. Napoleon nagradzał swych współpracowników tytułami książęcymi. Najbardziej pożądanym dla wojskowego był tytuł związany z miejscem bitwy, którą wygrał lub się w niej wyróżnił. Stąd książęta [[Gdańsk]]a, [[Moskwa|Moskwy]], [[Bitwa pod Wagram|Wagram]] czy [[Rivoli]]. O takim honorze marzył Soult, tymczasem został tytularnym księciem jakiejś peryferyjnej prowincji cesarstwa. Sugerowało to według niego, że nie odznaczył się w boju, co uwłaczało jego godności. Tymczasem wszyscy wiedzieli, że najgorętszym pragnieniem marszałka było zostanie księciem Austerlitz. Uważał, że zasłużył sobie na takie wyróżnienie. Niestety, Napoleon nie chciał się dzielić sławą jednego ze swych najbłyskotliwszych zwycięstw. Okazało się, że ta niby drobna sprawa wywołała jeszcze spore zamieszanie. Otóż Austriacy anulowali Soultowi tytuł księcia Dalmacji w [[1826]] roku nie chcąc, aby cudzoziemcy tytułowani byli nazwami prowincji ich państwa. We Francji wywołało to ogromne wzburzenie. Protestował nawet [[Victor Hugo|Wiktor Hugo]]. W Austrii przypomniano sobie o dawnym marzeniu Soulta i cesarz [[Franciszek II Habsburg|Franciszek I]] zaproponował mu tytuł książę Soult-Austerlitz. Soult z pogardą odmówił.
 
Pod koniec [[1808]] r. książę Dalmacji objął naczelne dowództwo wojsk w [[Hiszpania|Hiszpanii]]. Tam przez kilka lat toczył ciężkie boje z partyzantami i z [[Anglia|angielską]] armią generała [[Arthur Wellesley, 1. książę Wellington|Artura Wellesleya]], późniejszego księcia Wellington. Nie zapisał się tak dobrze w pamięci Hiszpanów jak marszałek [[Louis Gabriel Suchet|Suchet]]. Nie stronił od grabieży i prześladowań. Zamiłowany kolekcjoner sztuki swoje zbiory uzupełniał w niekonwencjonalny sposób. Opowiadał nieraz, nawet pod koniec życia, że dzieło [[Bartolomé Esteban Murillo|Murilla]] ''Wniebowzięcie Panny Marii'' kosztowało go życie dwóch hiszpańskich [[mnichZakon (zakonnik)mniszy|mnichów]], których ułaskawił w zamian za obraz. Działania wojenne toczyły się ze zmiennym szczęściem. Nie mogąc liczyć na pomoc, po przegranych Napoleona w [[Rosja|Rosji]] i w [[Bitwa pod Lipskiem|bitwie pod Lipskiem]], ostatecznie musiał się wycofać. W kwietniu [[1814]] roku doznał decydującej porażki pod [[Tuluza|Tuluzą]].
 
W okresie pierwszej [[restauracja (historia)|restauracji]] uznał [[Ludwik XVIII|Ludwika XVIII]], ale po powrocie Napoleona z [[Elba|Elby]] przyłączył się do niego. Podczas kampanii zakończonej [[bitwa pod Waterloo|bitwą pod Waterloo]] był szefem sztabu armii. Niektórzy uważają, że jedną z przyczyn klęski Francuzów był brak na tym stanowisku marszałka [[Louis -Alexandre Berthier|Berthiera]].
 
Soult, odmiennie od większości napoleońskich dowódców, nie zakończył kariery wraz z ostatecznym upadkiem Napoleona. Wprawdzie został skazany na wygnanie, przebywał wtedy w Düsseldorfie, ale ułaskawienie nastąpiło już w [[1819]] roku. Starając się o łaski Ludwika XVIII napisał memoriał, w którym skarżył się, że całe życie był prześladowany przez Bonapartego. Były czeladnik piekarski miał pewnie na myśli swoje niechciane księstwo Dalmacji. Do aktywnego życia publicznego wrócił po [[rewolucja lipcowa we Francji (1830)|rewolucji lipcowej]] [[1830]] roku. [[Ludwik Filip I]] aż trzykrotnie ([[1832]]-[[1834]] i [[1839]]-[[1847]] z krótką przerwą w [[1840]]) powierzał kierownictwo [[rządRząd (prawo)|rządem]]em popularnemu w społeczeństwie weteranowi. Przewodniczenie rządowi łączył zazwyczaj ze stanowiskiem ministra wojny. W 1847 roku został mianowany czwartym w historii Francji naczelnym marszałkiem.
 
W [[1848]] roku Soult opowiedział się za [[II Republika Francuska|republiką]]. Odsunął się ze względu na wiek od życia publicznego, przebywając stale w swym pałacu w Soultbergu. Dla Francuzów był żywą legendą, uosobieniem narodowej chwały. Dożywał swych dni wśród ukochanych, zebranych w całej Europie skarbów sztuki. Ulubiony obraz ''Wniebowzięcie Panny Marii'' odsłaniano tylko w obecności jego lub kustosza [[Luwr]]u. Czując zbliżającą się śmierć, zbudował w rodzinnej miejscowości, której nazwę zmieniono na Saint-Amans-Soult, grobowiec ozdobiony brązowymi płaskorzeźbami z wystawionej przez siebie kiedyś za pieniądze żołnierzy kolumny Wielkiej Armii w [[Boulogne]]. Tym razem musiał za nie zapłacić handlarzowi dzieł sztuki. Zmarł [[26 listopada]] [[1851]] roku.
 
Spisał pamiętniki, które ukazały się po jego śmierci w trzech tomach, pod nazwą ''Mémoires'' w [[1854]] roku.
 
{{Przypisy}}
* [[Robert Bielecki]], ''Wielka armia Napoleona'', Bellona, 2004, ISBN 83-11-09889-1
 
{{Poprzednik Następca|Pop=[[Pierre-Antoine Dupont de l'Étang]]|Info=Minister wojny [[Francja|Francji]], [[1814]]-[[1815]]|Nast=[[Henri Jacques Guillaume Clarke]]}}
{{Poprzednik Następca|Pop=[[Étienne Maurice Gérard]]|Info=Minister wojny [[Francja|Francji]], [[1830]]-[[1834]]|Nast=[[Étienne Maurice Gérard]]}}
{{Poprzednik Następca|Pop=[[Amédée Louis Despans de Cubières]]|Info=Minister wojny [[Francja|Francji]], [[1840]]-[[1845]]|Nast=[[Alexandre Pierre Chevalier Moline de Saint-Yon]]}}
 
{{Marszałkowie Francji 1804-1815}}
7041

edycji