Chronicon Paschale: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 1423 bajty ,  7 lat temu
uzup.
(drobne redakcyjne)
(uzup.)
'''''Chronicon Paschale''''' (Kronika Wielkanocna){{u|uwaga1}} – anonimowa [[kronika]] [[Cesarstwo Bizantyńskie|bizantyńska]], powstała między 631 a 641 rokiem opisująca wydarzenia od [[Stworzenie świata według Biblii|początku świata]], za który przyjęto po raz pierwszy erę bizantyńską, od 55095507 do 628 roku po narodzeniu [[Jezus Chrystus|Jezusa Chrystusa]].
 
Nazwa utworu ''Kronika Wielkanocna'' pochodzi(''Epitomé od fragmentu tekstów na temat terminu [[Wielkanoc]]y.chronòn'') Jestjest też znana pod łacińskimi tytułami ''Chronicon Paschale'', ''Chronicon Alexandrinum'', ''Chronicon Constantinopolitanum'' i ''Fasti Siculi''. Nie zachowały się żadne informacje o jej autorze. Analiza treści ''Kroniki'' prowadzi do wniosku, że był duchownym{{r|Jurewicz113}}. Kronika będąca bizantyńskim utworem o charakterze [[Kompilacja (literatura)|kompilacji]] powstała w otoczeniu [[Patriarcha Konstantynopola|Patriarchy Konstantynopola]] [[Sergiusz I (patriarcha Konstantynopola)|Sergiusza I]] za czasów cesarza [[Herakliusz (cesarz bizantyński)|Herakliusza]] (610-641){{r|NAD}}{{u|uwaga2}}. Obejmuje dzieje ówczesnego świata od Adama, protoplasty człowieka do 627 roku, na którym się urywa. Była wW całości była doprowadzona do 629 roku{{u|uwaga3}}. W późniejszym okresie dołączono do niej wykaz cesarzy od [[Gajusz Juliusz Cezar|Cezara]] do [[Konstantyn IX Monomach|Konstantyna IX Monomacha]] (1042 rok){{r|Jurewicz113}}.
 
We wstępie autor zawarł dane dotyczące chronologii chrześcijańskiej i cyklu świąt wielkanocnych, od których pochodzi łacińska nazwa kroniki{{r|Jurewicz113}}. Autor uznał stworzenie świata za początek ery rzymskiej (tym samym i bizantyńskiej) i jako pierwszy ustalił go na 21 marca 5507 roku. Szedł w tym za [[millenaryzm|chiliastą]] [[Sekstus Juliusz Afrykański|Sekstusem Juliuszem Afrykańczykiem]] (II/III wiek), głoszącym, że świat ma istnieć 6000 lat, a ponieważ narodzenie Jezusa datował na 5500 rok, zapowiadał koniec świata w roku 500 po urodzeniu Chrystusa{{r|Jurewicz114}}.
Źródłem dla autora była cytowana często całymi partiami [[Biblia]]{{r|NAD}}, a także: ''Kanony'' [[Euzebiusz z Cezarei|Euzebiusza z Cezarei]], ''Kronika'' [[Jan Malalas|Jana Malalasa]], ''O miarach i ciężarach'' [[Epifaniusz z Salaminy|Epifaniusza z Salaminy]], ''Tablice Wielkanocne'', aleksandryjskie i antiocheńskie akta męczenników oraz ''Roczniki konsularne'' dotyczące okresu republiki rzymskiej{{r|Jurewicz113}}. Anonimowy autor do 532 roku oparł się głównie na ''Kronice'' Malalasa, którą, podobnie jak [[Jan z Nikiu]], miejscami przepisywał dosłownie oraz na ''Historii Kościoła'' Euzebiusza z Cezarei. Lata 532-600 potraktował pobieżnie, dokładniej opisując dopiero czasy sobie współczesne: ostatnie lata panowania cesarza [[Maurycjusz (cesarz bizantyński)|Maurycjusza]], rządy cesarza [[Fokas]]a i 17 lat sprawowania władzy przez cesarza Herakliusza. Do najciekawszych partii dzieła należy opis najazdu [[Awarowie|Awarów]] na [[Tracja|Trację]] w 617 roku i oblężenia [[Konstantynopol]]a przez zjednoczone siły Persów, Awarów i Słowian w 626 roku{{r|Jurewicz114}}.
 
Kronika stanowi wyraz prymitywnych zainteresowań historią szerszych warstw ludności. Przez cały okres istnienia Cesarstwa była ulubioną lekturą ze względu na wartkie opisy wydarzeń i prosty, potoczny język, nie pozbawiony zalet artystycznych{{r|Jurewicz114}}. W braku krytycyzmu idzie w ślady Malalasa, powtarza też jego błędy i nieporozumienia dotyczące osób i wydarzeń{{r|Sinko347}}. Utwór będącybędąc chronologicznym zestawieniem wydarzeń{{r|NAD}}, przedstawia wartość jako źródło historyczne okresu panowania [[Cesarstwo Bizantyńskie|wschodniorzymskich]] cesarzy [[Fokas]]a i [[Herakliusz (cesarz bizantyński)|Herakliusza]]. Po raz pierwszy zastosowanoustala też wpoczątek nimery erę bizantyńskąbizantyńskiej (od czasów [[Adama]]) na rok 5507{{r|EBR}} i mimo niedoskonałej formy. ''ChroniconKronika PaschaleWielkanocna'' wymieniana jest obok ''HistoriaHistorii EcclesiasticaKościelnej'' [[Euzebiusz z Cezarei|Euzebiusza z Cezarei]] i dzieł [[Georgius Syncellus|Georgiusa Syncellusa]]{{r|NAD}}.
 
== Zobacz też ==
{{Portal|Chrześcijaństwo|grafika=ChristianitySymbolWhite.PNG}}
* [[Księga Rodzaju]]
 
== Uwagi ==
{{Przypisy-lista|grupa=uwaga|
<ref name="uwaga1">Nazwy ''Kronika Wielkanocna'' używają O. Jurewicz (''Historia literatury bizantyńskiej'', s. 113 i n.), T. Sinko (''Literatura grecka'', t. 3, cz. 2, s. 347). O. Jurewicz sporadycznie używa też nazwy ''Chronicon Paschale'' (np. s. 31)</ref>
<ref name="uwaga2">O. Jurewicz precyzuje czas powstania ''Kroniki'' na lata po 630 roku (''Historia Literatury bizantyńskiej'', s. 114)</ref>
<ref name="uwaga3">Tak u O. Jurewicza. Według T.Sinki, chociaż posiadany uszkodzony rękopis urywa się na 627 roku, ''Kronika'' była doprowadzona do 630 roku (''Literatura grecka'', t. 3, cz. 2, s. 347)</ref>
}}
 
== Przypisy ==
<ref name="Jurewicz113">{{Cytuj książkę |nazwisko= Jurewicz |imię=O.|autor link=Oktawiusz Jurewicz |tytuł= Historia literatury bizantyńskiej| strony=113}}</ref>
<ref name="Jurewicz114">{{Cytuj książkę |nazwisko= Jurewicz |imię=O.|autor link=Oktawiusz Jurewicz |tytuł= Historia literatury bizantyńskiej| strony=114}}</ref>
<ref name="Sinko347">{{Cytuj książkę |nazwisko= Sinko |imię=Tadeusz |autor link=Tadeusz Sinko|tytuł=Zarys historii literatury greckiej |tom=3 cz. 2 |strony=347}}</ref>
<ref name="NAD">{{cytuj stronę | url = http://www.newadvent.org/cathen/03730b.htm | tytuł = Chronicon Paschale | autor = Catholic Encyclopedia | opublikowany = NEW Advent | język = en | data dostępu = 2013-04-13}}</ref>
<ref name="EBR">{{cytuj stronę | url = http://encyclopedia.jrank.org/PAI_PAS/PASCHAL_CHRONICLE_Chronicum_Pas.html | tytuł = PASCHAL CHRONICLE (Chronicum Paschale... | data = Originally appearing in Volume V20, Page 883 of the 1911 Encyclopedia Britannica. | opublikowany = Online Encyclopedia | język = en | data dostępu = 2013-04-13}}</ref>
* {{cytuj książkę | tytuł = Wielka Ilustrowana Encyklopedia Powszechna | wydawca = Wydawnictwo Gutenberg Print sp. z o.o. | miejsce = Warszawa | data = 1999 | seria = Suplement Współczesny | strony = 206-207 | isbn = 83-87697-50-8 | tom = 28/6 | tytuł tomu = Caelius Aurelianus - Cyprysowate}}
* {{Cytuj książkę |nazwisko= Jurewicz |imię=O.|autor link=Oktawiusz Jurewicz |tytuł= Historia literatury bizantyńskiej|wydawca= Ossolineum |miejsce=Wrocław |rok=1984 |strony= |isbn=83-04-01422-X}}
* {{Cytuj książkę |nazwisko= Sinko |imię=Tadeusz |autor link=Tadeusz Sinko|tytuł=Zarys historii literatury greckiej |tom=3 |data=1964 |wydawca=Państwowe Wydawnictwo Naukowe |miejsce=Warszawa |isbn=|strony=}}
 
== Linki zewnętrzne ==
12 303

edycje