Akord tristanowski: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 19 bajtów ,  7 lat temu
brak opisu edycji
m (Bot: Przenoszę linki interwiki (13) do Wikidata, są teraz dostępne do edycji na d:q1139339)
'''Akord tristanowski''' – [[akord]] zastosowany przez [[Richard Wagner|Richarda Wagnera]] w drugim takcie [[preludium]] ([[vorspiel|vorspielu]]) do [[dramat muzyczny|dramatu muzycznego]] ''[[Tristan_i_Izolda_(opera)|Tristan i Izolda]]'', złożony z dźwięków ''f''-''h''-''dis<sup>1</sup>''-''gis<sup>1</sup>''. Akord tristanowski powstaje tu poprzez nałożenie się dwóch [[Motyw_(muzyka)|motywów muzycznych]] ([[leitmotiv]]): intonowanego przez [[wiolonczela|wiolonczelę]] ''motywu Tristana'' oraz granego przez [[obój]] ''motywu pragnienia miłości''. Dlatego często mówi się raczej o ''zwrocie tristanowskim'' niż o ''akordzie tristanowskim''.
 
Ukończony w [[1859]] roku dramat muzyczny opiera się w dużym stopniu właśnie o zwrot tristanowski. Pojawia się on już na początku preludium pierwszego aktu i przewija przez wszystkie części. Akord jest niezwykle wieloznaczny funkcyjnie, wywołuje napięcie, które można rozładować niemal w dowolnym kierunku. Stał się nie tylko symbolem wagnerowskiej harmoniki, ale i w ogóle kamieniem milowym ku rozkładowi [[System dur-moll|systemu dur-moll]]. Najczęściej uznawanyinterpretowany jest jako alterowana [[subdominanta]] mollowa (w tonacji a-moll subdominantą mollową jest d-moll: ''d''-''f''-''a'') z podwyższoną prymą (na ''dis'') i dodaną sekstą wielką (tj. ''h''), gdzie kwinta (''a'') opóźniona jest przez kwartę zwiększoną (''gis''). Można potraktować również akord tristanowski jako dominantę wtrąconą do dominanty (w a-moll jest to H-dur: ''h''-''dis''-''fis'') z obniżoną kwintą (na ''f'') i septymą małą (''a'') opóźnioną przez sekstę wielką (''gis''). Interpretacji funkcji akordu jest jednak więcej.
 
[[Plik:TristanChord.svg|400px|center]]