Rewolucja w Iraku (1958): Różnice pomiędzy wersjami

cd
m (→‎Geneza rewolucji: poprawa linków)
(cd)
 
== Sytuacja w Iraku po przewrocie ==
Po przejęciu władzy przez wojsko w kraju wprowadzony został stan wyjątkowy. Na czele pierwszego rządu stanął Kasim, wicepremierem został Arif, zaś poszczególne teki ministerialne objęli przedstawiciele Narodowej Partii Demokratycznej, Partii Baas i [[Partia Niepodległości (Irak)|Partii Niepodległości]], jak również wojskowi, nie zaproszono natomiast do niego polityków [[Demokratyczna Partia Kurdystanu|Demokratycznej Partii Kurdystanu]] (choć wśród ministrów byli etniczni [[Kurdowie]]) ani komunistów. W odróżnieniu od Wolnych Oficerów egipskich, iraccy rewolucjoniści nie utworzyli Rady Rewolucyjnych Dowódców, co rozczarowało część wysokich stopniem oficerów. Równocześnie członkowie sprzysiężenia objęli stanowiska dowódcze w poszczególnych jednostkach<ref name="jam90"/>. Osobnym organem władzy była trzyosobowa Rada Suwerenności. Skład obydwu organów władzy odzwierciedlał skład etniczny i religijny państwa<ref name="jam90"/>. Dwuizbowy parlament został zlikwidowany<ref name="jam90"/>. Rozwiązano Federację Iracko-Jordańską proklamowaną w lutym 1958 jako przeciwwagę dla egipsko-syryjskiej [[Zjednoczona Republika Arabska|Zjednoczonej Republiki Arabskiej]]<ref name="jam90"/>.
 
Tymczasowa konstytucja Iraku została ogłoszona dwa tygodnie po przewrocie wojskowym. Irak stał się republiką z [[islam]]em jako religią państwową, został uznany za ''część narodu arabskiego''. Nie ustanowiono urzędu prezydenckiego, lecz zachowano kolektywne sprawowanie obowiązków głowy państwa przez Radę Suwerenności. Władza ustawodawcza i wykonawcza pozostały w kompetencji rady ministrów, z zastrzeżeniem zatwierdzania projektów ustaw przez Radę Suwerenności<ref name="jam90"/>. WojskowiWbrew deklaracjom rychłego powrotu do koszar i ustanowienia demokracji parlamentarnej<ref name="zd284"/>, wojskowi nie ogłosili ani terminu nowych wyborów parlamentarnych, ani uchwalenia stałej konstytucji. W rzeczywistości realna władza w państwie należała do przewodzących Wolnym Oficerom Kasima i Arifa, a z czasem znalazła się w rękach samego Kasima, który zaczął być określany jako Jedyny Przywódca<ref name="jam90"/>. Arif, niezgadzający się z wizją polityki zagranicznej lansowaną przez Kasima, został odsunięty od wszystkich stanowisk we wrześniu 1958, a następnie oskarżony o zdradę stanu<ref name="zd284"/>. W lutym 1959 rząd Kasima został zrekonstruowany<ref name="zd285">{{cytuj książkę |autor = Zdanowski J. | autor link = Jerzy Zdanowski| tytuł = Historia Bliskiego Wschodu w XX wieku| wydawca = Zakład Narodowy im. Ossolińskich| miejsce = Wrocław| rok = 2010| strony = 285-286| isbn = 9788304050396}}</ref>.
 
== Przemiany społeczne, polityczne i gospodarcze ==
W gospodarce rząd Kasima wprowadził centralne planowanie, którym kierowało odpowiedzialne za nie ministerstwo. Wśród wydatków państwa najważniejsze miejsce zajmowały odtąd inwestycje w budownictwo mieszkaniowe, rozwój rolnictwa, służbę zdrowia, oświatę i opiekę społeczną<ref name="jam90"/>. Radykalizacja działań rządu była widoczna zwłaszcza od lutego 1959<ref name="zd286">{{cytuj książkę |autor = Zdanowski J. | autor link = Jerzy Zdanowski| tytuł = Historia Bliskiego Wschodu w XX wieku| wydawca = Zakład Narodowy im. Ossolińskich| miejsce = Wrocław| rok = 2010| strony = 286-289| isbn = 9788304050396}}</ref>.
 
== Polityka zagraniczna ==
Jesienią 1958 w obozie Wolnych Oficerów doszło do sporu na tle kształtu polityki zagranicznej. Podczas gdy wicepremier Arif pragnął, by Irak dołączył do Zjednoczonej Republiki Arabskiej, Kasim sprzeciwił się temu. Rząd powołany w lutym 1959 opowiadał się za całkowitą niezależnością Iraku<ref name="zd284"/><ref name="zd285"/>.
 
W marcu 1959 Irak wystąpił z Paktu Bagdadzkiego, którego prace już wcześniej bojkotował. Ustanowił natomiast stosunki dyplomatyczne z [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]], [[Chińska Republika Ludowa|Chinami]] i państwami Bloku Wschodniego. Przed specjalnym trybunałem osądzono polityków związanych z obaloną monarchią i uczestników spisków przeciwko nowemu rządowi<ref name="jam90"/>.
{{Przypisy}}
[[Kategoria:Historia Iraku]]