Stonka ziemniaczana: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 380 bajtów ,  6 lat temu
poprawa linków, ilustracja, drobne redakcyjne
(Wycofano ostatnią zmianę treści (wprowadzoną przez 79.135.175.54) i przywrócono wersję 35101149 autorstwa Addbot)
(poprawa linków, ilustracja, drobne redakcyjne)
{{Inne znaczenia|owada|[[SM42|lokomotywa SM42 nazywana "stonką"]]}}
 
{{Zwierzę infobox
|nazwa zwyczajowa = Stonka ziemniaczana
|wikisłownik = stonka ziemniaczana
}}
'''Stonka ziemniaczana''' (''Leptinotarsa decemlineata'') – [[Chrząszcze|chrząszcz]] z rodziny [[stonkowate|stonkowatych]], [[gatunek zawleczony]] do Europy. Pospolity [[Szkodniki|szkodnik]] upraw [[ziemniak]]ów.
[[Plik:Leptinotarsa-decemlineata-eggs.jpg|thumb|250px|Samica składa jaja w dużych grupach na spodzie liści ziemniaczanych, aby ochronić je przed słońcem i deszczem]]
 
'''Stonka ziemniaczana''' (''Leptinotarsa decemlineata'') – [[Chrząszcze|chrząszcz]] z rodziny [[stonkowate|stonkowatych]], [[gatunek zawleczony]] do Europy. Pospolity szkodnik upraw [[ziemniak]]ów.
 
== Opis ==
 
== Rozmnażanie ==
Kilka dni po opuszczeniu zimowisk, chrząszcze przystępują do rozrodu. Samica składa jaja w dużych grupach na spodzie liści ziemniaczanych, aby ochronić je przed słońcem i deszczem. Żerujące na liściach larwy pozbawiają całkowicie liści swego żywiciela. Dla tego [[gatunek (biologia)|gatunku]] [[zero fizjologiczne]] wynosi 11,5&nbsp; °C, a [[Suma temperatur efektywnych (entomologia)|suma temperatur efektywnych]] 390&nbsp; °C<ref name="Boczek">{{cytuj książkę |nazwisko = Boczek| imię = Jan| tytuł = Nauka o szkodnikach roślin uprawnych| wydawca = Wydawnictwo SGGW| miejsce = Warszawa | rok = 1995| strony = 17| isbn = 83-00-02905-2}}</ref>.
 
== Występowanie ==
[[Ameryka Północna]] i środkowa[[Ameryka Środkowa|Środkowa]], [[Europa]] i [[Azja]]. Pochodzi z [[Kolorado]] ([[Stany Zjednoczone|USA]]) i dlatego zwana była też żukiem z [[Kolorado]], kolorado lub chrząszczem kolorado. Do Europy została zawleczona na przełomie XIX i XX wieku. Przyjmuje się, że owad przywędrował przypadkowo na pokładach statków przewożących żywność.
 
== Plaga stonki w PRL ==
</ref>.
 
Władze od razu wypowiedziały stonce bezlitosną wojnę. Problemem zainteresowały się najwyższe czynniki partyjne i rządowe. W sierpniu 1951 stonką zajęło się [[Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego|UB]]<ref name=Zblewski/>. W okresie lat 40. i 50., przed upowszechnieniem się chemicznych środków walki z owadami organizowano akcje zbierania chrząszczy i [[Larwa|larw]] stonki. W następnych latach stosowano środki zawierające [[Dichlorodifenylotrichloroetan|DDT]].
 
[[Plik:Potato beetle larvae.jpg|250px|right|thumb|Żerujące [[larwa|larwy]]]]
Występowanie stonki wykorzystywano do propagandy politycznej, głównie "mobilizacji mas". Przez pierwsze dziesięciolecia [[Polska Rzeczpospolita Ludowa|PRL-u]], a szczególnie lata 50., stonka ziemniaczana traktowana była jako główny powód niedoborów na rynku żywności. Występujące wówczas letnie plagi stonki ("pasiastego dywersanta") tłumaczone były społeczeństwu jako dywersja wrogów [[socjalizm]]u ("[[Trybuna Ludu]]" w maju [[1950]] r. zatytułowała tekst nt. stonki: "Niesłychana zbrodnia imperialistów amerykańskich"), a 18 stycznia [[1953]] roku rząd [[Polska Rzeczpospolita Ludowa|PRL]] podjął uchwałę w sprawie walki społeczeństwa ze stonką ziemniaczaną (ówcześnie nazywanej "żukiem kolorado").
 
{{Przypisy}}
== Galeria ==
<center><gallery>
[[Plik:Leptinotarsa-decemlineata-eggs.jpg|thumb|250px|Samica składa jaja w dużych grupach na spodzie liści ziemniaczanych, aby ochronić je przed słońcem i deszczem]]
[[Plik:Potato beetle larvae.jpg|250px|right|thumb|Żerujące [[larwa|larwy]]]]
Plik:Aardappelvijand nr. 1, De coloradokever Weeknummer 47-37 - Open Beelden - 14387.ogv|[[Holandia|Holenderska]] kronika filmowa z 1947 o stonce
Plik:Doryphore - expansion en Europe.svg|Ekspansja stonki w Europie w latach 1921-1964
Plik:Krumplibogár szobor02 - Hédervár.JPG|Pomnik stonki ziemniaczanej w [[Hédervár]] na [[Węgry|Węgrzech]]
</gallery></center>
 
== Zobacz też ==
* [[systematyka chrząszczy]]
* [[chrząszcze Polski]]
 
{{Przypisy}}
 
[[Kategoria:Stonkowate]]
13 635

edycji