Gmina Grabówka: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 27 bajtów ,  6 lat temu
m
m (Robot wspomógł poprawę ujednoznacznienia Gmina Wręczyca Wielka – zmieniono link(i) do Wręczyca Wielka (gmina))
{{Dawna gmina infobox
|Gmina=Grabówka
|lata_istnienia=1919-1954 <ref>Od 1919 jednostka administracyjna nowo utworzonego polskiego woj. kieleckiego; w czasie II wojny światowej przejściowo poza administracją polską.</ref>
|herb_gminy=
|flaga_gminy=
|rozmiar_mapki=
|mapka=
|województwo=1919-39: [[województwo kieleckie (II Rzeczpospolita)|kieleckie (II RP)]]<br />1945-50: [[województwo kieleckie|kieleckie (PRL)]]<br />1950-53: [[województwoWojewództwo katowickie (1950-1975)|katowickie]]<br />1953-54: [[województwo stalinogrodzkie|stalinogrodzkie]]
|powiat=[[powiat częstochowski|częstochowski]]
|siedziba_gminy=[[Grabówka (Częstochowa)|Grabówka]]
[[Plik:Powiat częstochowski 1867-1952.gif|thumb|240px|Gmina na tle zmieniającego się podziału administracyjnego powiatu częstochowskiego]]
 
'''Gmina Grabówka''' – dawna [[gmina wiejska]] istniejąca w latach [[1867]]–[[1954]]<ref>Do [[28 września]] [[1954]]</ref> w [[województwo kieleckie (II Rzeczpospolita)|woj. kieleckim]], [[województwoWojewództwo katowickie (1950-1975)|katowickim]] i [[województwo stalinogrodzkie|stalinogrodzkim]] (dzisiejsze [[województwo śląskie|woj. śląskie]]). Siedzibą władz gminy była [[Grabówka (Częstochowa)|Grabówka]] (obecnie dzielnica [[Częstochowa|Częstochowy]]) <ref name="gus">Główny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej - ''podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku'', Książnica-Atlas, Lwów 1933</ref>.
 
Gmina powstała w 1867 roku i obejmowała wsie Aniołów, Antoniów, Czarny las, Gnaszyn, Gorzelnia, Grabówka folwark, Kaleja folwark, Kamień, Kawodrza (kolonia), Kędry (Kędziory), Kiedrzyn folwark, Lgota, Lisiniec folwark, Liszka folwark, Łojki wieś, Ottonów, Przysieka, Stradom wieś, Szalejka, Wielki bór, Wierzchowisko, Wola Kiedrzyńska, Wójtowstwo Częstochówka, Wrzecionów, Wyczerpy dolne folwark, Zacisze. W 1897 roku do gminy włączono także wsie Austeria (zagroda), Gnaszyn (zagroda-młyn), Grabówka (wieś), Kalej (wieś), Kawodrza (zagroda-młyn), Kiedrzyn (wieś), Lisiniec (wieś), Liszka Dolna (kolonia), Liszka Górna (kolonia), Łojki Kondratów (folwark), Łojki A (folwark), dom (wieś), Stradom (zagroda-młyn), Stradom (zagroda-karczma), Wierzchowisko (folwarki), Wójtostwo (wsie), Wyczerpy Dolne (budka kolejowa), Wydra (kolonia)<ref name="tgzcz">{{cytuj stronę | url = http://www.genealodzy.czestochowa.pl/pl/zasoby/artykuly/254-zmiany-terytorialne-powiatu-czstochowskiego | tytuł = Zmiany terytorialne powiatu częstochowskiego | autor = Florian Huras | data = 2009-07-23 | opublikowany = Towarzystwo Genealogiczne Ziemi Częstochowskiej | język = pl | data dostępu = 2012-12-10}}</ref>.
 
W 1933 roku w gminę Grabówka podzielono gromady Grabówka, Gnaszyn Dolny, Gnaszyn Górny, Kawodrza Dolna, Kawodrza Górna, Kiedrzyn, Kondratów, Kalej, Wydra, Lgota, Liska Dolna, Liska Górna, Łojki, Ottonów, Szarlejka, Wielki Bór, Wyczerpy Dolne, Wierzchowisko, Wola Kiedrzyńska{{r|tgzcz}}.
 
 
W październiku 1939 roku niemiecki okupant włączył częściowo gminę do Rzeszy, a tereny pozostałe w granicach Generalnego Gubernatorstwa podzielono między inne gminy. Gnaszyn, Gorzelnię, Lewki, Liskę Dolną, Sitowiznę, Wielki Bór, Konradów, Wydrę i Ottonów włączono do gminy Dźbów, Kalej, Lgotę i Szarlejkę przyłączono do nowej gminy Czarny Las, a Sabinów do gminy Wrzosowa. Jednocześnie z gminy Wrzosowa do gminy Grabówka okupant włączył Błeszno, Bugaj, Bernatowiznę, Podbucze, Wrzosowiak, Bór Kazimierzów, Wypalanki i Siwki{{r|tgzcz}}.
Początkowo okupant podporządkował gromady Grabówka, Liska Dolna, Wilki Bór, Kawodrza Dolna, Kawodrza Górna, Zacisze, Błeszno, Bór Kazimierzów, Wyczerpy Dolne, Wierzchowisko, Wola Kiedrzyńska i Kiedrzyn włączono do starostwu grodzkiemu w Częstochowskie, a w 1942 roku włączył je w granice miasta Częstochowa{{r|tgzcz}}.
 
Po wojnie gmina przejściowo zachowała przynależność administracyjną, lecz już [[6 lipca]] [[1950]] roku została wraz z całym powiatem częstochowskim przyłączona do [[województwoWojewództwo katowickie (1950-1975)|woj. katowickiego]]<ref>{{Dziennik Ustaw|rok=1950|numer=28|pozycja=255}}</ref> (od 9 marca 1953 pod nazwą ''woj. stalinogrodzkie'' <ref>{{Dziennik Ustaw|rok=1953|numer=13|pozycja=51}}</ref>).
 
[[1 lipca]] [[1952]] roku gmina Grabówka została mocno okrojona: część jej obszaru (gromady [[Lisiniec|Liska Górna]], [[Wyczerpy-Aniołów|Wyczerpy Dolne]] i Zacisze) przyłączono do [[Częstochowa|Częstochowy]] <ref>{{Dziennik Ustaw|rok=1952|numer=19|pozycja=117}}</ref>, natomiast inne części gminy weszły w skład czterech nowych gmin <ref>{{Dziennik Ustaw|rok=1952|numer=19|pozycja=120}}</ref>:
* [[gmina Ostrowy (województwo stalinogrodzkie)|gminy Ostrowy]] – gromada Ottonów
* [[gmina Gnaszyn Dolny|gminy Gnaszyn Dolny]] – gromady [[Gnaszyn-Kawodrza|Gnaszyn Dolny]], [[Gnaszyn-Kawodrza|Gnaszyn Górny]], [[Kawodrza Dolna]], [[Kawodrza Górna]], [[Konradów (województwo śląskie)|Konradów]], [[Lisiniec|Liska Dolna]], [[Łojki (województwo śląskie)|Łojki]], [[Lisiniec|Wielki Bór]] i [[Wydra (województwo śląskie)|Wydra]]
* [[Wręczyca Wielka (gmina)|gminy Wręczyca Wielka]] – gromada [[Kalej]]
 
Po owych zmianach (według stanu z [[1 lipca]] [[1952]] roku) gmina Grabówka składała się zaledwie z 4 gromad: [[Grabówka (Częstochowa)|Grabówka]], [[Kiedrzyn (Częstochowa)|Kiedrzyn]], [[Lgota (województwo śląskie)|Lgota]] i [[Szarlejka]] <ref>Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa</ref>. Jednostka została zniesiona [[29 września]] [[1954]] roku wraz z reformą wprowadzającą [[gromada (podział administracyjny)|gromady]] w miejsce [[gmina|gmin]] <ref>{{Dziennik Ustaw|rok=1954|numer=43|pozycja=191}}</ref>.
 
Po reaktywowaniu gmin z dniem [[1 stycznia]] [[1973]] roku gminy Grabówka nie przywrócono <ref>{{Dziennik Ustaw|rok=1972|numer=49|pozycja=312}}</ref>, a jej dawny obszar wszedł głównie w skład [[Kłobuck (gmina)|gminy Kłobuck]], [[Wręczyca Wielka (gmina)|gminy Wręczyca Wielka]], [[Mykanów (gmina)|gminy Mykanów]] i Częstochowy oraz (od [[1977]] roku) [[Blachownia (gmina)|gminy Blachownia]].
 
{{Przypisy}}
157 013

edycji