Otwórz menu główne

Zmiany

Dodane 3255 bajtów ,  6 lat temu
życiorys, +sekcja Twórczość, źr.: "Nowy Korbut", t.6, cz.1, s.94-101
 
== Życiorys ==
Syn krawca Bartłomieja i Jadwigi z Mańków, obywateli [[Kraków|Krakowa]]. Najstarszy z czternaściorga ich dzieci. Otoczony opieką swego wuja Pawła Mańki, profesora Szkół Nowodworskich. W niej rozpoczął (od roku szkolnego 1765/1766) swoją edukację, później studiował w Akademii Krakowskiej, bakałarz (27 kwietnia [[1771]]), licencjat z filozofii - [[1773]], magisterium ze sztuk wyzwolonych i doktorat z filozofii - [[1775]], [[Święcenia niższe|niższe świecenia kapłańskie]] (''quatuor minorum ordinum'') - [[10 czerwca]] 1775 (zrezygnował z posługi w [[1780]] roku); pracował w koloniach akademickich w Tarnowie (1773-1775), Chełmnie (poetyka i wymowa w latach 1775-[[1778]]), w latach 1778-[[1780]] profesor Szkół Nowodworskich w Krakowie, później w szkole wydziałowej w [[Lublin]]ie (1780/1781) i [[Warszawa|Warszawie]] (profesor historii i prawa w okresie od 1781/1782 do 1783/1784); w latach [[1785]]-[[1786]] dla pogłębienia wiedzy bibliotecznej przebywał w [[Wiedeń|Wiedniu]] i [[Rzym]]ie (powrót do Polski w październiku 1786). Trzy lata wcześniej (grudzień 1783) Przybylski otrzymał tytuł konsyliarza królewskiego za mowę, którą wygłosił w 100-lecie Odsieczy Wiedeńskiej. Na wniosek Hugona Kołłątaja w październiku 1784 został powołany na bibliotekarza (prefekta) i jednocześnie profesora starożytności w Szkole Głównej Koronnej w Krakowie (wykłady od roku akademickiego 1787/1788); od jesieni [[1791]] profesor języka i literatury greckiej. W roku 1788 mianowany członkiem Departamentu Regencji Kandydatów przy Komisji Edukacji Narodowej. Latem roku 1794 (także w 1796) przebywał na leczeniu w Karlsbadzie. [[24 lutego]] [[1802]] zmuszony do przejścia na emeryturę, powrócił do Szkoły Głównej w Krakowie w roku [[1809]], by ostatecznie przejść na emeryturę w [[1813]]. Od roku [[1803]] członek [[Towarzystwo Przyjaciół Nauk|Towarzystwa Przyjaciół Nauk]] w Warszawie i od [[1816]] Towarzystwa Naukowego w Krakowie; tworzył też w [[1787]] Związek Filantropów i aktywnie w nim uczestniczył.
 
Zmarł w wieku 63 lat (11 września 1819) w Krakowie i został pochowany na koszt miasta w Kościele Mariackim, gdzie zachowało się jego [[epitafium]].
 
=== Przekłady ===
# (J. Lindsay): ''Podział Polski w siedmiu rozmowach z francuskiego'', Lipsk 1774; wyd. następne Lipsk 1775, (druk anonimowy, autorstwo domniemane)
# F. Para du Phanias: ''Trzy mowy o odmianach w naturze, z francuskiego X. Para...'', Kraków 1779
# Voltaire: ''Kandyd Wszędobylski, czyli najlepszość'', Lipsk (Warszawa) 1780; wyd. następne Warszawa 1803; dedykowane I. Potockiemu (bez podpisu); autorstwo przekładu przypisali Przybylskiemu: K. Koźmian (''Pamiętniki'' t. 1, s. 5) i A. Grabowski (''Wspomnienia'' t. 2, s. 104-105)
# Voltaire: ''Memnon, czyli mądrość ludzka. Powieść filozoficzna'', (Lublin 1781), bez wymienienia nazwiska tłumacza
# Voltaire: ''Dobry bramin, czyli niechcący być uszczęśliwionym fanatykiem. Powieść filozoficzna'', (Lublin 1781), bez wymienienia nazwiska tłumacza
# A. v. Tschabuschnigg: ''Historyczno-krytyczne wiadomości o życiu i pismach pana Woltera i inszych nowych filozofów. Wykład z niemieckiego przez J. P. jednego z akademików krakowskich'' cz. 1, Warszawa 1781; cz. 2. Historyczno-krytyczne wiadomości o życiu i pismach trzydziestu i trzech filozofów naszego wieku, opisane i tłumaczone z niemieckiego'', Kraków 1784; wyd. następne (tytułowe): Kraków 1785
# F. Graffigny: ''Listy Peruwianki, przekładania J. P.'', Warszawa 1784; wyd. następne Warszawa 1805
# H. Sander. J. Ch. Fabricio: ''Historia naturalna ekonomiczna rolnicza... w niemieckim języku wydana... a teraz dla powszechnego użytku na polski język przełożona'' t. 1-4, Kraków 1786-1787, (tłumacza wymienia: Ważniejsze dzieła i mowy poz. 16)
# P. Vergilius Maro: ''Eneida, czyli wiersz bohatyrski ku czci Enejasza z Troi. Przekładania...'' t. 1-2, tłum. 1786-1787, Kraków 1811, (datę powst. ustalił list M. Garnysza z 7 października 1788)
# ''Batrachomyomachia, czyli bitwa żab z myszami, wierszem ojczystym, z tekstem greckim Homera obok'', Kraków 1789; wyd. następne zmienione: ''Żabomyszeida'' w: ''Klucz staroświatniczy...'', Kraków 1816, cz. 1, s. 424-432, zobacz Ważniejsze dzieła i mowy poz. 47
# A. Pope: ''O krytyce... przekładania... Wiersz polski obok z angielskim'', Kraków 1790
# Hezjod: ''Dzieła dochowane wszystkie, to jest: 1. Teogonia, 2. Tarcza Herkulesa, 3. Roboty i dnie. Z greckiego przekładania...'', Kraków 1790, cz. 3 wydana także osobno: Kraków 1790, (z odą: ''Do... K. Idatte'')
# L. Kamoens: ''Luzjada... czyli odkrycie Indii Wschodnich. Poemat w pieśniach dziesięciu przekładania...'', Kraków 1790; fragmenty przedr. Sz. Bielski w: ''Wybór różnych gatunków poezji z rymotwórców polskich'' cz. 2, wyd. Warszawa 1812, (z odą: ''Do... A. S. Naruszewicza'')
# Homer: ''Iliada'', tłum. 1790-1793, fragmenty wyd.: ''Iliady księga pierwsza. Mor i Gniew. Wierszem według greckiego oryginału przekładania...'', Kraków 1790; całość poprawiona: ''Iliada Homerowska ku czci Achila Polejowicza z Ftyi, w śpiewach 24. Przekładania...'' t. 1-2, Kraków 1814 "Pamiątka dziejów bohatyrskich z wieku Grajskotroskiego, w śpiewach Homera i Kwinta" t. 1-2; rękopisy: Biblioteka Jagiellońska, sygn. 147, t. 1-2 (z roku 1812); Biblioteka PAN Kraków, sygn. 1285 (fragm.).
 
=== Prace edytorskie ===
=== Listy i materiały ===
* [[Danuta Jędrzejczak]], [[Krzysztof Tomasz Witczak]], ''Jacek Idzi Przybylski (1756-1819)'', [w:] [[Jerzy Starnawski]] (red.), ''Słownik badaczy literatury polskiej'', t. 5, [[Łódź]] 2002, s. 237–240.
* [[Seweryn Hammer]], ''Historia filologii klasycznej w Polsce'', PAU - Historia Nauki Polskiej w monografiach XXVI, Kraków 1948. (ss. 10-13)
* [[Władysław Madyda]], ''Z dziejów filologii klasycznej w Uniwersytecie Jagiellońskim'', w: ''WYdziałWydział Filologiczny Uniwersytetu Jagiellońskiego - historia katedr'', red. W. Tyszacki & A. Zaręba, Kraków, 1964, ss. 42-44
* {{cytuj książkę | rozdział = T. 6, cz. 1: Oświecenie | tytuł = Bibliografia Literatury Polskiej – Nowy Korbut | wydawca = Państwowy Instytut Wydawniczy | miejsce = Warszawa | rok = 1970 | strony = 94-101}}
 
30 488

edycji