Małżowina uszna: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 113 bajtów ,  6 lat temu
+nosorożec
m (Bot: Przenoszę 27 linków interwiki do Wikidata, znajdziesz je teraz w zasobie d:q379858)
(+nosorożec)
[[Plik:EarCeratotherium simum-ear-Lisbon 04.jpgJPG|thumb|200px|Małżowina uszna [[nosorożec biały|nosorożca białego]]]]
[[Plik:Gray904Ear.pngjpg|thumb|200px|Elementy małżowinyMałżowina usznejuszna]]
[[Plik:Gray904.png|thumb|Elementy małżowiny usznej]]
 
'''Małżowina uszna''' ([[łacina|łac.]] ''auricula'') – część [[ucho zewnętrzne|ucha zewnętrznego]] odpowiedzialna za pobieranie bodźców akustycznych ze środowiska zewnętrznego. Pobrane [[dźwięk]]i przekazuje dalej do [[przewód słuchowy zewnętrzny|przewodu słuchowego zewnętrznego]]. Występuje u ssaków.
 
== Budowa ==
U człowieka zbudowana jest z [[chrząstka|chrząstki]] sprężystej i pokryta jest [[Skóra|skórą]] nieprzesuwalną względem podłoża.
 
Zewnętrzne ograniczenie małżowiny usznej tworzy obrąbek (łac. ''helix'') przechodzący ku dołowi w [[ płatek małżowiny usznej |płatek]] - jedyną część małżowiny usznej nie posiadającą szkieletu chrzęstnego. Część przednia obrąbka zawija się w kierunku muszli małżowiny usznej (łac. ''concha auriculae''), tworząc odnogę obrąbka (łac. ''crus helicis'') ze zlokalizowanym na jej powierzchni przedniej kolcem obrąbka (łac. ''spina helicis''). Na brzegu obrąbka skierowanym do wnętrza małżowiny usznej może występować guzek obrąbka (łac. ''tuberculum auriculae'') zwany inaczej [[guzek Darwina|guzkiem Darwina]]. Jedną z odmian rozwojowych małżowiny usznej jest znajdujący się w części górnej, skierowany ku tyłowi wierzchołek małżowiny usznej (łac. ''apex auriculae'').
 
Znajdujące się w części centralnej małżowiny usznej zagłębienie to muszla (łac. ''concha''). Tworzy ona wejście do przewodu słuchowego zewnętrznego. Dzieli się na większą część dolną, leżącą między odnogą obrąbka, a skrawkiem tzw. jamę muszli (łac. ''cavitas conchae'') i położoną powyżej, pomiędzy odnogą obrąbka, a odnogą grobelki, łódkę muszli (łac. ''cymba conchae''). Muszla ograniczona jest od tyłu grobelką (łac. ''anthelix''), rozdzielającą się ku górze na dwie odnogi grobelki (łac. ''crura anthelicis''), pomiędzy którymi znajduje się dół trójkątny (łac. ''fossa triangularis''). Ku tyłowi od grobelki, równolegle do obrąbka, przebiega zagłębienie - czółenko (łac. ''scapha''). W dolnej części grobelka graniczy z przeciwskrawkiem (łac. '' antitragus''), oddzielonym przez bruzdę tylną małżowiny usznej (łac. ''sulcus auriculae posterior'').
Przyśrodkowa powierzchnia małżowiny usznej posiada wyniosłości odpowiadające zagłębieniom powierzchni zewnętrznej. Idąc od góry wyróżniamy: wyniosłość czółenka (łac. ''eminentia scaphae''), przedłużającą się do tyłu w ogon obrąbka (łac. ''cauda helicis''), oddzielonego u góry od grobelki i przeciwskrawka u dołu, szczeliną przeciwksrawkowo-obrąbkową (łac. ''fissura antitragohelicina''). Powyżej szczeliny znajduje się dół grobelki (łac. ''fossa anthelicis''). Do przodu od dołu grobelki wyróżniamy wyniosłość muszli (łac. ''eminentia conchae''), przeciętą w części centralnej bruzdą odnogi obrąbka (łac. ''sulcus cruris helicis''). Powyżej wyniosłości muszli znajduje się wyniosłość dołu trójkątnego (łac. ''eminentia fossae triangularis'') oddzielona bruzdą poprzeczną grobelki (łac. ''sulcus anthelicis transversus'').
 
== Więzadła uszne ==
Do kości czaszki chrząstka małżowiny usznej przytwierdzona jest przy pomocy trzech więzadeł usznych (łac. ''ligamenta auricularia'').
* więzadło uszne przednie (łac. ''ligamentum auriculare anterius'') - przebiega od kolca obrąbka do nasady wyrostka jarzmowego [[Kość skroniowa|kości skroniowej]]
* więzadło uszne górne (łac. ''ligamentum auriculare superius'') - od wyniosłości muszli do powięzi skroniowej
 
== Mięśnie uszne ==
Są to szczątkowe mięśnie unerwione przez [[nerw twarzowy]].
 
* mięsień wcięcia obrąbka
 
== Skóra ==
Skóra powierzchni przyśrodkowej jest słabiej zespolona z podłożem niż skóra powierzchni bocznej. Występuje pod nią niewielka ilość podskórnej tkanki tłuszczowej, co umożliwia przesuwanie skóry względem podłoża.
W obrębie muszli zlokalizowane są liczne [[gruczoł łojowy|gruczoły łojowe]]. W okolicy wejścia do przewodu słuchowego zewnętrznego mogą występować włosy (łac. ''tragi'').
 
== Unaczynienie ==
Małżowina uszna posiada bardzo gęstą sieć naczyń krwionośnych. Od tętnicy skroniowej powierzchownej odchodzą gałęzie uszne przednie (łac. ''rami auriculares anteriores'') zaopatrujące przednią cześć płatka, skrawka i wstępujący fragment obrąbka. Od tętnicy potylicznej i tętnicy usznej tylnej rozchodzą się gałęzie uszne tylne (łac. ''rami auriculares posteriores'') doprowadzające krew do powierzchni przyśrodkowej małżowiny i po przebiciu chrząstki, w okolicy czółenka, powierzchnię boczną.
Krew żylna odpływa spływa z powierzchni bocznej do [[żyła zażuchwowa|żyły zażuchwowej]], a z powierzchni przyśrodkowej do [[żyła szyjna wewnętrzna|żyły szyjnej wewnętrznej]].
[[Chłonka|Limfa]] z powierzchni bocznej spływa do węzłów chłonnych przyusznych a następnie węzłów chłonnych przyuszniczych. Z powierzchni przyśrodkowej odprowadzana jest do węzłów chłonnych zausznych. Obie drogi łączą się na poziomie węzłów chłonnych szyjnych głębokich.
 
== Unerwienie ==
Czuciowe unerwienie pochodzi od:
* [[nerw uszno-skroniowy|nerwu uszno-skroniowego]] - powierzchnia boczna
* gałęzi usznych [[nerw błędny|nerwu błędnego]] - muszla
 
== Genetyka ==
Kształt płatka jest genetycznie uwarunkowany. Przyrośnięcie płatka do skóry twarzy stanowi [[Cecha recesywna|cechę recesywną]], a płatek nieprzyrośnięty to cecha dominująca.