Otwórz menu główne

Zmiany

m
WPCleaner v1.30 - Nieprawidłowe nawiasy kwadratowe - Przypis po kropce (przy użyciu WP:CHECK)
 
=== XVIII i XIX wiek ===
Pierwszy teatr na Broadwayu powstał około 1750 roku, aktorzy Walter Murray i Thomas Kean stworzyli teatr na Nassau Street na 280 krzeseł, wystawiano dramaty [[William Szekspir|Szekspira]] oraz [[Opera balladowa|opery balladowe]] jak ''[[Opera żebracza]].''<ref name=Kenrick>[http://www.musicals101.com/bwaythhist1.htm "John Kenrick article on the history of NY theatre"]</ref> W 1753 do Nowego Jorku dotarła brytyjska trupa wystawiając sztuki: ''[[Kupiec wenecki|Kupca weneckiego]]'', ''The Anatomist'' oraz ''Damon and Phillida''. [[Wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych]] wstrzymała działalność teatrów aż do 1798, kiedy to otwarto ''Park Theatre'' (obecnie ''Park Row'').<ref name=Kenrick/>. Kolejny, ''Bowery Theatre'' otwarto w 1826.<ref>[http://www.ibdb.com/venue.php?id=1073"Bowery Theatre history, Internet Broadway Database listing"]</ref>. Dominowały specyficznie amerykańskie formy rozrywkowe jak [[blackface]] czy [[Minstrel Shows|przedstawienia minstreli]].<ref>[http://www.musicals101.com/bwaythhist2.htm "Musical Diversions",''Theatre in NYC:History – Part II, c. 2005'']</ref>.
 
Po roku 1840, [[P.T. Barnum]] stworzył [[lower Manhattan|dolnym Manhattanie]] kompleks rozrywkowy, ''Niblo's Garden'' na 3 000 miejsc. Powstanie ''Astor Place Theatre'' w 1847 było symptomem socjalnego rozwarstwiania się publiczności - klasa wyższa wybierała operę i Szekspira, średnia widowiska minstreli, niższe klasy przedstawienia w stylistyce kowbojskiego [[saloon]]u.<ref>[''The Encyclopedia of New York City'' (New Haven: Yale University Press, 1995), Kenneth T. Jackson, editor, p. 1226]</ref>. Sztuki Szekspira były wystawiane przede wszystkim przez Edwina Bootha, który m.in. dał z rzędu 100 przedstawień [[Hamlet]]a w ''Winter Garden Theatre'' oraz w ''Booth's Theatre'' (stworzonym przez jego brata Juniusa Brutusa Bootha, Jr). Inni znani aktorzy szekspirowscy tamtych czasów to m.in. [[Henry Irving]], Tommaso Salvini, Fanny Davenport oraz Charles Fechter.
 
=== Początki musicalu ===
[[Plik:IxionprogUS.jpg|thumb|Program z 1868 - przedstawienie ''Ixion'']]
Brytyjska aktorka Lydia Thompson przybyła do Stanów 1868 wraz z niewielką trupą ''British Blondes'' podbijając Nowy Jork -[[Extravaganza|burleską wiktoriańską]]<ref>[http://www.kensalgreen.co.uk/documents/FOKGC43_Thompson.pdf "Desperately Seeking Lydia" and "Appreciating Lydia" ''The Friends of Kensal Green Cemetery Magazine'', Vol. 43, Autumn 2006, pp. 1–7]</ref>. [[Trasa koncertowa|Tournée]] zaplanowane na 6 miesięcy trwało 6 lat.<ref>[Gänzl, Kurt. "Lydia Thompson", ''Encyclopaedia of the Musical Theatre'', Blackwell/Schirmer (1994), ISBN 0-631-16457-X]</ref>.
 
Ze względu na rosnące koszty wynajmu, około 1850 roku centrum teatralne Nowego Jorku zaczęło się przesuwać do [[Midtown Manhattan|Midtown]]. Około 1870, centrum Broadwayu znajdowało się na [[Union Square]], pod koniec stulecia teatry dotarły do [[Madison Square]] natomiast na [[Times Square]] dopiero około 1920. W tym czasie zaczęły powstawać pierwsze przedstawienia noszące cechy[[musical]]u, pierwszym dłużej granym 50 przedstawień) był w 1857 utwór ''The Elves''. Laura Keene w "muzycznej burlesce" ''Seven Sisters'' (1860) pobiła ten rekord 253 wykonaniami.
 
[[Plik:Crookfinale.jpg|left|thumb|350px|Uznawany za pierwszy musical ''The Black Crook'' (1866)<ref name=Morley>[Sheridan, Morley.''Spread A Little Happiness:the First Hundred Years of the British Musical'', New York: Thames and Hudson, 1987, ISBN 0-500-01398-5, p.15</ref>]]
Za pierwsze dzieło, które przypomina współczesny musical (układy taneczne i utwory muzyczne posuwające akcję do przodu) jest uznawany''The Black Crook'', który miał premierę 12 września 1866. Pomimo długości spektaklu (pięć i pół godziny) przedstawienie pobiło ówczesny rekord dając 474 spektakle. W tym samym roku dzieło ''The Black Domino/Between You, Me and the Post'' było pierwszym, które zostało określone przez twórców jako "komedia muzyczna."<ref name=Morley/>
 
W 1881 otwarto pierwszy teatr [[wodewil]]owy na Union Square in 1881, między 1878 i 1885 komicy Edward Harrigan i Tony Hart stworzyli i wyprodukowali szereg komedii muzycznych na pograniczu wodewilu i [[Burleska (muzyka)|burleski]] z udziałem znanych ówczesnych wokalistek ([[Lillian Russell]], Vivienne Segal, Fay Templeton). Kopiowano również londyńskie hity, jak ''H.M.S. Pinafore'' (w 1878), ''Robin Hood'' Reginalda De Kovena (1891) czy ''El Capitan'' [[John Sousa|Johna Sousy]] (1896).
 
''A Trip to Chinatown'' (z 1891) Charlesa Hoyta został nowym rekordzistą będąc granym przez 657 przedstawień (rekord nie pobity do 1919). W 1896 właściciele teatrów Marc Klaw i A. L. Erlanger stworzyli Theatrical Syndicate, który przez następne kilkanaście lat kontrolował niemal każdy teatr w USA.<ref>[http://www.musicals101.com/bwaythhist3.htm "Kenrick's summary of New York theatre from 1865–1900"]</ref>. W tym okresie powstały też pierwsze teatry [[Off-Broadway]].
 
''A Trip to Coontown'' (1898) był pierwszym musicalem w całości wyprodukowanym i zagranym przez [[Czarna rasa człowieka|ciemnoskórych]]Amerykanów dla swojej rasowej publiczności. Kolejne to: [[ragtime]]owy ''Clorindy the Origin of the Cakewalk'' (z 1898) i ''In Dahomey''(z 1902). Musicale komponowane były taśmowo przez autorów z [[Tin Pan Alley]] jak: Gus Edwards, John Walter Bratton, George M. Cohan (''Little Johnny Jones'' (1904), ''45 Minutes From Broadway'' (1906), ''George Washington Jr.'' (1906)). W porównaniu do [[West End (teatr)|West Endu]] przedstawienia te pozostawały jednak zdecydowanie krócej na afiszu<ref name=longrun>[http://www.dgillan.screaming.net/stage/th-frames.html?http&&&www.dgillan.screaming.net/stage/th-longr.html "Longest Running Plays in London and New York"]</ref>.
==== Aktorzy i muzycy ====
W celu przyciągnięcia widzów musicale i sztuki dramatyczne wystawiane na Broadwayu angażują gwiazdy filmowe i telewizyjne. Gwiazdy podpisują jednak kontrakty krótkoterminowe<ref>[http://www.nytimes.com/2010//06/15/theater/theaterspecial/15tony.html?hp "Time Is Short to See Tony Winners"]</ref> "na rozruch", typowy kontrakt skrócił się z pół roku do 13 tygodni<ref>[http://blogs.thestage.co.uk/shenton/2010/06/rewarded-today-gone-tomorrow/ "Rewarded today, gone tomorrow….."]</ref>. Nadal znacząca grupa aktorów występuje jednak przede wszystkim na deskach scenicznych, traktując pozostałe media jako dodatek i ci zwykle podpisują roczne kontrakty.
Każdy teatr ma zdefiniowaną, uzgodnioną ze związkami i z ''Broadway League'' minimalną ilość członków orkiestry jaka musi w spektaklu wystąpić, przykładowo: dla ''Minskoff Theatre'' wynosi ona 18, dla ''Music Box Theatre'' - 9.<ref>[http://www.local802afm.org/wage/BwayAgree03-07.pdf Local 802 Agreement, p. 10]</ref>.
 
==== Producenci i właściciele teatrów ====