Żmudź: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 4 bajty ,  5 lat temu
m
Anulowanie wersji 38573484 autora 212.67.146.81 (dyskusja), ort.
(→‎Historia: ujednolicenie ortografii)
m (Anulowanie wersji 38573484 autora 212.67.146.81 (dyskusja), ort.)
30 stycznia 1384 roku [[Witold Kiejstutowicz]] podpisał traktat w Królewcu, w którym przyrzekł zostać wasalem zakonu i scedować część Żmudzi na rzecz zakonu krzyżackiego, aż do rzeki Niewiaża, wliczając Kowno. Potwierdził to układ nad rzeką Ełk w [[1390]] roku.
 
W roku [[1398]] Witold Kiejstutowicz [[Pokój na wyspie Salin|pokojem na wyspie Salin]] odstąpił krzyżakomKrzyżakom większość Żmudzi aż po rzekę [[Niewiaża]], którzy następnie ustanowili tu własną jednostkę terytorialną: wójtostwo. Zaczęto wtedy powolną chrystianizację tej ziemi. W styczniu [[1400]] roku wojska litewskie pod wodza Witolda pomagały krzyżakomKrzyżakom zajmować Żmudź (w zamian krzyżacyKrzyżacy wzięli udział w [[bitwa nad Worsklą|bitwie nad Worsklą]]). Jednocześnie za wiedzą Witolda wybuchło na Żmudzi powstanie w [[1401]] roku. Pod koniec roku Litwa oficjalnie zaczęła pomagać powstańcom. Krzyżacy odpowiedzieli wspierając [[Świdrygiełło|Świdrygiełłę]], z którym podpisali układ w Malborku w [[1402]] roku. Wojna litewsko-żmudzka zakończyła się w roku [[1403]] [[pokój w Raciążu|pokojem w Raciążu]], na mocy którego potwierdzono, że Żmudź jest własnością zakonu krzyżackiegoKrzyżackiego. W [[1404]] roku wójtem Żmudzi został [[Michał Küchmeister von Sternberg|Michał Küchmeister]]. W roku [[1405]] i [[1406]] wojska litewskie ponownie wspierały krzyżakówKrzyżaków przeciwko Żmudzinom. Głównymi zamkami krzyżackimi na Żmudzi były [[Dubissa]], [[Sowieck|Tylża]], [[Fredeburg(żmudź)|Fredeburg]], zamek nad Ełkiem.
 
W maju [[1409]] z inspiracji Witolda i Jagiełły na Żmudzi wybuchło ponowne powstanie, a Witold przysłał swego namiestnika [[Rumbold Wolimuntowicz|Rumbolda]]<ref>{{cytuj książkę | nazwisko = Kuczyński| imię = Stefan| autor link = | tytuł =Wielka wojna z Zakonem Krzyżackim w latach 1409-1411 | wydawca = MON| miejsce = Warszawa| rok = 1955| strony =83-87| isbn =}}</ref>. Po Bitwie pod Grunwaldem, Jagiełło i Witold podpisali w 1411 roku z zakonem krzyżackim [[Pokój toruński 1411|pokój toruński]], w którym krzyżacyKrzyżacy zrzekli się Żmudzi na czas życia Witolda. Po jego śmierci Żmudź miała wrócić do zakonu.
 
W [[1413]] r. Żmudź została włączona do Wielkiego Księstwa Litewskiego jako [[starosta|starostwo]] z zachowaniem pewnych przywilejów. W tym samym roku przyjęła chrzest. Starostwem żmudzkim zarządzali [[Starostowie generalni żmudzcy|starostowie]]. W [[1417]] powstała [[diecezja żmudzka]] ze stolicą w [[Wornie|Miednikach]].
 
W 1418 roku ludność Żmudzi podniosła bunt przeciwko Witoldowi i opowiadając się za Świdrygiełłą sprzeciwili się chrystianizacji, ale Kieżgajło Wolumintowicz w 1419 roku krwawo go stłumił ścinając 60 najważniejszych przywódców żmudzkichżmudzińskich<ref>K. Pietkiewicz, Kieżgajłowie i ich latyfundium do poł. XVI wieku, UAM Poznań 1982.</ref><ref>L. Kolankowski,
Dzieje Wielkiego Księstwa Litewskiego za Jagiellonów, t. I:1377-1434, Warszawa 1930, s. 136.</ref>.
 
W 1422 roku podpisano [[Pokój mełneński|pokój melneński]], w którym zakon krzyżacki po przegranej [[Wojna golubska|wojnie golubskiej]] wieczyście zrezygnował ze Żmudzi.
 
W 1440 roku Żmudź pod przywódcą Dowmonta, zwolennika [[Michał Bolesław Zygmuntowicz|Michajłuszki]] (syna Zygmunta Kiejstutowicza), wykazując tendencje separatystyczne wystąpiła przeciwko Kazimierzowi Jagiellończykowi, który w 1441 roku spacyfikował buntownicze nastroje uznając jej autonomię w zakresie administracji i sądownictwa<ref name=autonazwa3>M. Bogucka, ''Kazimierz Jagiellończyk'', Warszawa 1978, s. 25.</ref><ref name="Ochmański111">J. Ochmański, ''Historia Litwy'', Wrocław 1982, s. 111.</ref>. Na mocy postanowienia Kazimierza Jagiellończyka Żmudź miała być traktowana na równi z województwami wileńskim i trockim, i przestała być traktowana tylko jako starostwo żmudzkie (jakim była od 1413 r.), przywrócono jej tytuł Księstwa Żmudzkiegożmudzkiego (Ducatus Samogitiae), a księciem został Kazimierz Jagiellończyk.
 
[[Władcy Polski]] przywrócili tytuł [[Księstwo Żmudzkie|książąt żmudzkich]] w [[1441]] roku (łac. ''duces Samogitiae'') i zachowali go do [[1795]].