Litzmannstadt Ghetto: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 3133 bajty ,  6 lat temu
drobne merytoryczne
(drobne redakcyjne)
(drobne merytoryczne)
 
Na terenie getta działało (od czerwca 1941 r.) gettowe przedsiębiorstwo tramwajowe [[Elektrische Strassenbahn-Getto]] (ES-G), obsługiwane siłami wyłącznie więźniów getta. Było ono przede wszystkim środkiem transportu towarowego (na przełomie 1941/1942 r. powstała nawet specjalna linia łącząca stację Radegast z centrum getta). Jedyne takie przedsiębiorstwo we wszystkich niemieckich gettach żydowskich. Funkcjonowało w zasadzie do końca istnienia getta, ale po jego likwidacji część taboru zatrzymano i służył jako podstawowy środek transportu przy wywozie jego majątku. Dzięki temu uratowała się niewielka grupa tramwajarzy getta<ref>W getcie warszawskim tramwaje również kursowały, ale były obsługiwane tylko przez Polaków i służyły wyłącznie do przewozów pasażerskich; por. Dariusz Walczak, ''Tramwajem przez getto [warszawskie]''. Warszawa 2013. Przygotowywana jest publikacja na ten temat przez członków [[Klub Miłośników Starych Tramwajów w Łodzi|Klubu Miłośników Starych Tramwajów w Łodzi]], którzy już teraz służą wyczerpującymi informacjami na ten temat [www.kmst.mpk.lodz.pl].</ref>.
 
 
Od połowy listopada 1942 r. w ramach "Policji Porządkowej" (niem. ''Ordnung Dienst'') powstałą, na polecenie M. Runmkowskiego. utworzono żeński oddział policji porządkowej (niem. ''Trauen Ordnung Dienst''; FOD), w ilości około 70 kobiet, a właściwie młodych dziewcząt, które w tym roku zrobiły maturę w szkołach średnich getta.
 
Oficjalnie FOD miała zajmować się na sprawowaniu nadzoru nad dziećmi pozostającymi w domu bez opieki, włóczącymi się po ulicach, handlującymi nielegalnie, według specjalnie dla niej opracowanego regulaminu działania (jednocześnie męska część OD została mniej więcej o taką samą ilość etatów zredukowana; do 150 osób). Również miały zajmować się nadzorem porządkowym w pasażerskim ruchu tramwajowym<ref>Kronika getta łódzkiego; Kronika Codzienna nr 191, z 11 listopada 1942 r. (środa); inf. p.t. "Policja żeńska".</ref>. Nieoficjalnie chodziło Rumkowskiemu o ochronę tych dziewcząt przed ciężką pracą i wywózkami z getta w obliczu przekształcania getta w obóz pracy.
 
"Kronika getta", nie znając głębszego przesłania tej decyzji, wyraziła swoją wątpliwość co do sensu powołania tej formacji, nie wróżąc jej długiego istnienia.
 
Członkinie FOD otrzymały zielone mundury składające się z krótkich spodni, krótkich kurtek i okrągłych czapek z tego samego materiału, z żółtym otokiem, a na rękawach miały odznaki Służby Porządkowej. Jako odznakę władzy otrzymały pałki<ref>Sprawozdanie dzienne z poniedziałku, 23 listopada 1942 r.; Kronika Codzienna nr 203.</ref>.
 
Szybko sprawdziły się przewidywania redaktorów "Kroniki": ''(...) policja kobieca, rekrutująca się w lwiej części z abiturientek żydowskiego gimnazjum i liceum gettowego. Dobrze odziane i obute, przeważnie bardzo młode i ładne dziewczęta, sprawiają wrażenie uczennic, które wyszły na wagary, ale nie organów policyjnych, przed którymi stoi dość duże i odpowiedzialne zadanie. Wyglądem i postawą nie wzbudzają też w dzieciach należytego strachu i autorytetu i dlatego zaobserwować można, jak tuż na oczach tej policji odbywa się w dalszym ciągu handel sacharyną i cukierkami. Ponieważ są to dziewczęta niewykwalifikowane w tym nowym zawodzie, trudno się po nich spodziewać cudów. Życie prawdopodobnie zahartuje a je jak zahartowało ich męskich kolegów i nawet zbrutalizowało więcej, aniżeli tego wymagały okoliczności życiowe.''<ref>Biuletyn Kroniki Codziennej, 26 listopada 1942 r., j. polski.</ref>.
 
FOD rozwiązano już 3 marca 1943 roku. Dziewczętom zostawiono z ich umundurowania tylko płaszcz i buty. Istotną stratą były dodatkowe funkcyjne przydziały żywnościowe.<ref>SPRAWOZDANIE DZIENNE ZE ŚRODY, 3 MARCA 1943; KRONIKA CODZIENNA NR 57.</ref>.
 
Oceniając działalność FOD "Kronika getta" stwierdził: ''(...) żeńska SP w pierwszym okresie wykazała się sukcesami w zwalczaniu handlu ulicznego. Wszyscy małoletni, którzy usiłowali w ten sposób zarobkować, zniknęli zupełnie z ulic. W ostatnim czasie FOD pełniła normalną pomocniczą służbę policyjną.
 
 
== Znani więźniowie łódzkiego getta ==
983

edycje