Anthony Ashley-Cooper (3. hrabia Shaftesbury): Różnice pomiędzy wersjami

drobne redakcyjne
m (uproszczenie wywołania szablonu {{Kontrola autorytatywna}})
(drobne redakcyjne)
Anthony Ashley Cooper był pod filozoficznym wpływem [[John Locke|Johna Locke'a]], który był przez kilka lat sekretarzem lorda – wpływ ten jednak nie oznaczał zaakceptowania przez niego wszystkich poglądów mistrza, zwłaszcza tych na istnienie ''idei wrodzonych'' (''innate ideas''). Lord Shaftesbury sprzeciwiał się także [[Kartezjusz|kartezjańskiemu]] dowodowi na istnienie (''Cogito ergo sum''), gdyż wydawało mu się wystarczającym zaufanie w tej dziedzinie [[Rozsądek|zdrowemu rozsądkowi]] (''sensus communis'').
 
Postawę Shaftesbury'ego charakteryzowała [[teleologia]], przekonanie o celowości świata i o jego harmonii, a w nim o celowości życia człowieka, którego obserwacja dostarcza wiedzę na temat owego celu. Spłycaniem wizji człowieka było, wgwedług lorda, rozważanie na jego temat poza tym konkretnym kontekstem, a winnymi tego spłycania są, m.in., Locke i Kartezjusz.
 
=== Filozofia moralna ===
Lord Shaftesbury bronił specyficznej idei dobra. Twierdził, że [[teologia|teologiczna]] koncepcja dobra jest [[Egoizm etyczny|samolubna]], interesuje ją bowiem spodziewana po śmierci nagroda. Wtedy tylko, twierdzi Shaftesbury, można mówić o prawdziwej cnocie, gdy posiada się pewnego umiłowania wobec dobrych rzeczy, związanego wyłącznie z ich dobrem samym w sobie. Jednym z obiektów krytyki filozofa był społeczny kontrakt oparty na postulatach pielęgnowania egoizmu promowany przez [[Thomas Hobbes|Hobbesa]]. Celem edukacji moralnej nie jest, wgwedług brytyjskiego filozofa, automatyczne reagowanie na strach przed karą, ale wychowanie w człowieku bezinteresownej miłości dla najwyższego dobra, wykształcenie ''zmysłu moralnego'' (''moral sense''). Najpoważniejszym współczesnym krytykiem filozofii moralnej lorda Shaftesbury był [[Bernard de Mandeville]], który zarzucał jej zbytnie idealizm nieprzystającą do rzeczywistości, oraz bronił ludzkich przywar jako czynników spajających społeczeństwo.
 
=== Twórczość ===
 
=== Linki zewnętrzne ===
* [http://web.archive.org/web/20060517013430/http://ljaffro.chez-alice.fr/letter_concerning_enthusiasm.pdf "List dotyczący entuzjazmu"] (po [[język angielski{{lang2|en|ang.]]}}, format [[PDF|pdf]])
* [http://plato.stanford.edu/entries/shaftesbury/ Shaftesbury w ''Stanford Encyclopedia of Philosophy'']
 
93 637

edycji