Otwórz menu główne

Zmiany

Usunięte 40 bajtów ,  5 lat temu
m
== Podłoże ==
=== Sytuacja na froncie wschodnim i plany Armii Czerwonej na początek 1943 roku ===
Klęska 6. Armii pod Stalingradem na kilka tygodni całkowicie oddała inicjatywę w ręce Rosjan. Plan wyzwolenia rejonów dwóch dużych miast, Charkowa i Biełgorodu, powstał już w styczniu. Przedstawiciel [[Stawka Najwyższego Naczelnego Dowództwa|Stawki]] gen. [[Aleksander Wasilewski|Wasilewski]] i dowódca [[Front Woroneski|Frontu Woroneskiego]] gen. [[Filip Golikow]] zapoznali z nim naczelne dowództwo 21 tego miesiąca, a dwa dni później uzyskano na jej realizację zgodę [[Józef Stalin|Stalina]]. Operacji, która miała przesunąć front o 250 km, nadano kryptonim "Zwiezda" (z [[Język rosyjski|ros.]] ''gwiazda''). Jej przeprowadzenie powierzono Frontowi Woroneskiemu, nacierającemu na Kursk i Charków, czyli w dwóch różnych kierunkach. Rejon Charkowa miał zostać wyzwolony przez [[38 Armia (ZSRR)|38.]] i [[40 Armia (ZSRR)|40. Armię]], [[3 Armia Pancerna (ZSRR)|3. Armię Pancerną]], 18. Korpus Strzelecki i [[6 Korpus Kawalerii Gwardii|6. Korpus Kawalerii Gwardii]]. Do obu armii ogólnych włączono szereg oddziałów przekazanych przez [[60 Armia (ZSRR)|60. Armię]]. 38. Armii, złożonej z 240., 167., 206. i 237. Dywizji Strzeleckiej, przekazała ona 232. Dywizję Strzelecką i 253. Brygadę Strzelecką. Wsparcie 38. Armii stanowiły 180., 14. i 150. Brygada Pancerna oraz trzy pułki artylerii. W skład 40. Armii wchodziły 303. i 100. Dywizja Strzelecka przekazane przez 60. Armię oraz 25. Dywizja Strzelecka Gwardii, 183., 309., 107., 340. i 305. Dywizja Strzelecka, a także 4., 6., 8. i 129. Brygada Strzelecka. Wsparcie zapewniały: [[4 Korpus Pancerny (ZSRR)|4. Korpus Pancerny]], 10. Dywizja Artylerii, 4. Dywizja Artylerii Rakietowej i 5. Dywizja Obrony Przeciwlotniczej<ref name=autonazwa1>''Encyklopedia II wojny światowej nr 36...'', s. 643.</ref>.
 
Najsilniejszym elementem frontu była 3. Armia Pancerna dowodznadowodzona przez gen. [[Paweł Rybałko|Pawła Rybałkę]]. Składała się ona z [[12 Korpus Pancerny (ZSRR)|12.]] i [[15 Korpus Pancerny (ZSRR)|15. Korpusu Pancernego]], 179. Samodzielnej Brygady Pancernej, 48. i 62. Dywizji Strzeleckiej Gwardii, 184., 160. i 111. Dywizji Strzeleckiej. Tej armii podporządkowany był także 6. Korpus Kawalerii. Siły 3. Armii Pancernej liczyły 57 557 żołnierzy, 223 czołgi (w tym tylko 85 sprawnych), 389 dział kal. 76-152 mm, 1223 moździerze, 189 dział przeciwpancernych, 1353 [[Karabin przeciwpancerny|rusznice przeciwpancerne]], 1250 ręcznych i 535 ciężkich karabinów maszynowych. Jak na armię mającą nacierać na odcinku 60 km nie było to zbyt wiele, ale optymistycznie zakładano, że Charków zostanie wyzwolony piątego dnia ofensywy. W rzeczywistości korpusy pancerne nie dysponowały dużą liczbą czołgów i pancerne były jedynie z nazwy. W porównaniu z [[Wehrmacht]]em przydzielona artyleria była słaba, podobnie jak wsparcie lotnicze, które zapewniała [[2 Armia Lotnicza|2. Armia Lotnicza]]<ref name=autonazwa1 />.
 
Jednocześnie sytuacja na froncie była na tyle dobra, że dowódca [[Front Południowo-Zachodni (radziecki)|Frontu Południowo-Zachodniego]] gen. [[Nikołaj Watutin]] zamierzał przeprowadzić operację przeciwko [[Grupa Armii Don|Grupie Armii "Don"]], wyzwalając [[Donieckie Zagłębie Węglowe|Zagłębie Donieckie]] i wychodząc na jej tyły. W konsekwencji mogło to odciąć odwrót odchodzących przez [[Rostów nad Donem]] niemieckich [[1 Armia Pancerna (III Rzesza)|1.]] i [[4 Armia Pancerna (III Rzesza)|4. Armii Pancernej]]. Swoje plany Watutin przedstawił Stalinowi 20 stycznia i natychmiast otrzymał akceptację. Operacja ta otrzymała kryptonim "Skaczok" (z ros. ''sus''). Nastawienie do jej przebiegu było bardzo optymistyczne. Z rubieży [[Pokrowskie]] – [[Starobielsk]] zamierzano uderzyć na front [[Kramatorsk]] – [[Artiomowsk (Ukraina)|Artemowsk]], a następnie dalej w kierunku Stalino (ob. [[Donieck]]) – [[Wołnowacha]] – [[Mariupol]], czyli aż do wybrzeża [[Morze Azowskie|Morza Azowskiego]]. Drugie uderzenie z rejonu [[Kamieńsk Szachtyński|Kamieńska]] na Stalino miało doprowadzić do odcięcia w Zagłębiu Donieckim i wokół Rostowa nad Donem znajdujących się tam wojsk niemieckich. Watutin liczył na to, że uda mu się zakończyć operację do 5 lutego 1943 roku. W razie powodzenia jeszcze w czasie zimy planowano wyzwolenie [[Zaporoże (miasto)|Zaporoża]] i marsz wzdłuż wybrzeża do odcięcia [[Krym]]u. Plany te były całkowicie nierealne, nie dysponowano bowiem odpowiednimi siłami, a przede wszystkim nie było możliwe dostarczenie zaopatrzenia. Cały front miał do dyspozycji 1300 samochodów ciężarowych i 380 [[Cysterna (transport)|cystern]] (mogły one przewieść zaledwie 45% potrzebnego paliwa) oraz 986 czołgów. Mimo takich trudności Watutin zamierzał zorganizować grupę uderzeniową z trzech korpusów pancernych (3., 10. i 18.), trzech dywizji strzeleckich, trzech pułków artylerii przeciwpancernej, trzech pułków moździerzy i trzech pułków lotniczych. Grupa miała przeprowadzić ofensywę z linii Tarasowka – Starobielsk najpierw na Kramatorsk i Artemowsk, a później na Stalino, Wołnowachę i Mariupol<ref>''Encyklopedia II wojny światowej nr 36...'', s. 643–644.</ref>.
 
Dla Hitlera Zagłębie Donieckie stanowiło cenną zdobycz i nie zamierzał jej oddać. Obawiał się także, że [[Turcja]] zachęcona zwycięstwami [[Alianci II wojny światowej|aliantów]], może wesprzeć ich zbrojnie. Aby wzmocnić wojska niemieckie w tym rejonie, w styczniu ściągnięto z [[Europa Zachodnia|zachodniej Europy]] sześć dywizji i dwie brygady piechoty. Z północnego [[Kaukaz (łańcuch górski)|Kaukazu]] odwołano 1. Armię Pancerną, a z rejonów [[Wiaźma|Wiaźmy]] i [[Rżew]]a – siedem dywizji<ref name=autonazwa2>''Encyklopedia II wojny światowej nr 36...'', s. 644.</ref>.