Otwórz menu główne

Zmiany

Dodane 609 bajtów ,  5 lat temu
drobne merytoryczne, życiorys, +sekcja Twórczość, źr.: "Nowy Korbut", t.6 cz.1 s.487-503
[[Plik:Memorial table of Franciszek Zabłocki and Grzegorz Piramowicz.jpg |thumb|250px|Tablica pamiatkowa ku czci Franciszka Zabłockiego i Grzegorza Piramowicza w kościele pw. Znalezienia Krzyża Św. i św. Andrzeja w Końskowoli]]
 
'''Franciszek Ksawery Mikołaj Zabłocki''' [[Łada (herb szlachecki)|herbu Łada]], krypt.: ''F*** D*** Z***; F. M. D. Z.; F. Z.; F*** Z***'', (ur. [[2 stycznia]] [[1752]], zm. [[10 września]] [[1821]] w Końskowoli) – [[komedia|komediopisarz]] i poeta polski, publicysta, tłumacz, ksiądz katolicki, [[wolnomularstwo|wolnomularz]]<ref>[[Ludwik Hass]], Sekta farmazonii warszawskiej, Warszawa 1980, s. 248.</ref>, członek [[loża wolnomularska|loży wolnomularskiej]] [[Świątynia Izis]].<ref>Stanisław Małachowski-Łempicki, Wykaz polskich lóż wolnomularskich oraz ich członków w latach 1738-1821, w: Archiwum Komisji Historycznej, t. XIV, Kraków 1930, s. 338.</ref>
 
== Życiorys ==
Pochodził z rodziny szlacheckiej herbu Łada. Urodził się jako syn Stanisława (zmarł wcześnie) i Barbary z Pruszyńskich, ''secundo voto'' Chmielowskiej (od roku 1758). Kształcił się u [[pijarzy|pijarów]] (kolegium) w [[Międzyrzecz (rejon korzecki)|Międzyrzeczu Koreckim]], następnie wstąpił do nowicjatu [[jezuici|jezuickiego]], który opuścił po 3 latach. Około roku 1770 przez pewien czas przebywał na dworze Antoniego Górskiego, stolnika ciechanowskiego. Pomimo porzucenia zakonu jezuitów, związany był blisko z warszawskim literackim środowiskiem pojezuickim - w roku 1774 był współautorem ''Pieśni wszystkich Horacjusza przekładania różnych''. W tym samym roku (12 czerwca 1774) został urzędnikiem (protokolistą) w kancelarii [[Komisja Edukacji Narodowej|Komisji Edukacji Narodowej]]. Od 23 września do 20 grudnia 1774 wizytował (wespół z Adamem Jakukiewiczem) szkoły departamentu ruskiego, czyli województwa: wołyńskie, kijowskie, bracławskie i podolskie. W latach 1774-1777 był autorem "Zabaw Przyjemnych i Pożytecznych". W tym okresie przyjaźnił się z byłym jezuitą F. D. Kniaźninem, korzystając także ze wsparcia A. Naruszewicza (pomieszkiwał wówczas w pojezuickim budynku przy ul. Brzozowej). Był także związany z dworem A. K. Czartoryskiego, prawdopodobnie przez jakiś czas pełnił nawet funkcję osobistego sekretarza księcia Czartoryskiego. Około roku 1778 poślubił aktorkę o imieniu Katarzyna, a rok później owdowiał. W roku 1778 został zauważony przez Komisję Edukacji Narodowej i króla, dzięki swemu przekładowi ''Dzieł'' C. Saint-Réala, które zostały zakwalifikowane do czytania w szkołach podległych Komisji. W sierpniu 1780 Stanisław August nagrodził Zabłockiego medalem "Merentibus" i 100 dukatami (wypłaconymi dopiero 8 lutego 1781) za komedię ''Zabobonnik''. Jej fragmenty czytał królowi na obiedzie czwartkowym (stałym bywalcem tych obiadów stał się jednak dopiero po roku 1783). Kilka lat później (1786) został faktycznym sekretarzem [[Towarzystwo do Ksiąg Elementarnych|Towarzystwa do Ksiąg Elementarnych]]. W roku 1791 został zatrudniony w Wydziale Edukacyjnym [[Straż Praw|Straży Praw]].
 
W czasie trwania [[Sejm Czteroletni|Sejmu Czteroletniego]] (1788-1792) w swoich utworach opowiadał się za wartościami reprezentowanymi przez obóz [[Stronnictwo Patriotyczne|Stronnictwa Patriotycznego]]. Jest też uznawany za autora wielu anonimowych [[paszkwil]]i z tego okresu, które w bezprecedensowy sposób atakowały przeciwników politycznych, w szczególności [[Franciszek Ksawery Branicki|Franciszka Ksawerego Branickiego]]. Został desygnowany przez [[konfederacja targowicka|konfederację targowicką]] do zasiadania w Towarzystwie do Ksiąg Elementarnych . <ref>Złota księga szlachty polskiej, r. XII, Poznań 1890, s. 156.</ref>Był powstańcem w [[Insurekcja kościuszkowska|powstaniu kościuszkowskim]]. Po jego upadku w depresji zaprzestał działalności literackiej i wyjechał do [[Rzym]]u, gdzie został księdzem. Kiedy po trzech latach wrócił do kraju, przyjął posadę proboszcza w [[Góra Puławska|Górze Puławskiej]], a w roku 1800 w Końskowoli, gdzie przez wiele lat opiekował się chorym [[Franciszek Dionizy Kniaźnin|Franciszkiem Dionizym Kniaźninem]]<ref> ''Dzieje Końskowoli'', (red.) Ryszard Szczygieł, Końskowolskie Towarzystwo Regionalne, [[Lublin]] 1988, ss. 81-82. </ref>. Zmarł tam w roku 1821.
# ''Garbaci. Komedia'', wyst. Warszawa 10 lipca 1785, (inne tytuły: ''Ukarani garbaci; Ukochani garbaci''; prawdopodobnie według L. Carmontelle: ''Les Bossus. Comédie en 1 acte'')
# ''Człowiek dobrze myślący. Komedia w 5 aktach'', wyst. Warszawa 17 kwietnia 1786, rękopis w Bibliotece Teatrów Warszawskich sygn. 362; fragm. zachowany w rękopisie Ossolineum sygn. 7069/I (odpis L. Bernackiego), fragm. aktu 1 scena 1 ogł. L. Bernacki jak wyżej poz. 8, s. 39-41, (według M. J. Sedaine: ''Le Philosophe sans le savoir'')
# ''Soliman II, albo trzy sułtanki. Komedia w 3 aktach'', wyst. Warszawa 7 maja 1786, rękopis w Bibliotece Teatrów Warszawskich sygn. 417 i w Bibliotece Zamoyskich sygn. 757, fragm. aktu 1 scena 1 ogł. L. Bernacki jak wyżej poz. 8, s. 114-119, (autorstwo Zabłockiego według L. A. Dmuszewskiego, I. Werowskiego i F. S. Dmochowskiego. Według Ch. S. Favart: ''Soliman II, ou les trois sultanes'').
# ''Zdrajca ukarany. Komedia w 5 aktach'', wyst. Warszawa 8 lipca 1786, rękopis w Bibliotece Zamoyskich sygn. 779; fragm. odpisane zachowane w rękopisie Ossolineum sygn. 7069/I (odpisy L. Bernackiego), fragm. aktu 1 scena 2 ogł. L. Bernacki jak wyżej poz. 8, s. 124-128, (autorstwo Zabłockiego według L. A. Dmuszewskiego, I. Werowskiego i F. S. Dmochowskiego. Według A. R. Lesage: ''Le Traître puni'' – przeróbka z F. de Rojas: ''La Traicion busca el castigo'').
 
=== Przekłady ===
30 469

edycji