Otwórz menu główne

Zmiany

Dodane 3877 bajtów ,  5 lat temu
drobne merytoryczne, życiorys, +sekcja Twórczość, źr.: "Nowy Korbut", t.6 cz.1 s.487-503
 
== Życiorys ==
Pochodził z rodziny szlacheckiej herbu Łada. Urodził się jako syn Stanisława (zmarł wcześnie) i Barbary z Pruszyńskich, ''secundo voto'' Chmielowskiej (od roku 1758). Kształcił się u [[pijarzy|pijarów]] (kolegium) w [[Międzyrzecz (rejon korzecki)|Międzyrzeczu Koreckim]], następnie wstąpił do nowicjatu [[jezuici|jezuickiego]], który opuścił po 3 latach. Około roku 1770 przez pewien czas przebywał na dworze Antoniego Górskiego, stolnika ciechanowskiego. Pomimo porzucenia zakonu jezuitów, związany był blisko z warszawskim literackim środowiskiem pojezuickim - w roku 1774 był współautorem ''Pieśni wszystkich Horacjusza przekładania różnych''. W tym samym roku (12 czerwca 1774) został urzędnikiem (protokolistą) w kancelarii [[Komisja Edukacji Narodowej|Komisji Edukacji Narodowej]]. Od 23 września do 20 grudnia 1774 wizytował (wespół z Adamem Jakukiewiczem) szkoły departamentu ruskiego, czyli województwa: wołyńskie, kijowskie, bracławskie i podolskie. W latach 1774-1777 był autorem "Zabaw Przyjemnych i Pożytecznych". W tym okresie przyjaźnił się z byłym jezuitą F. D. Kniaźninem, korzystając także ze wsparcia A. Naruszewicza (pomieszkiwał wówczas w pojezuickim budynku przy ul. Brzozowej). Był także związany z dworem A. K. Czartoryskiego, prawdopodobnie przez jakiś czas pełnił nawet funkcję osobistego sekretarza księcia Czartoryskiego. Około roku 1778 poślubił aktorkę o imieniu Katarzyna, a rok później owdowiał. W roku 1778 został zauważony przez Komisję Edukacji Narodowej i króla, dzięki swemu przekładowi ''Dzieł'' C. Saint-Réala, które zostały zakwalifikowane do czytania w szkołach podległych Komisji. W sierpniu 1780 Stanisław August nagrodził Zabłockiego medalem "Merentibus" i 100 dukatami (wypłaconymi dopiero 8 lutego 1781) za komedię ''Zabobonnik''. Jej fragmenty czytał królowi na obiedzie czwartkowym (stałym bywalcem tych obiadów stał się jednak dopiero po roku 1783). Przez 3 lata współpracował regularnie z Teatrem Narodowym (1781-1783). Dnia 11 września 1783 mianowany (na miejsce ks. Stefana Rousselu) członkiem [[Towarzystwo do Ksiąg Elementarnych|Towarzystwa do Ksiąg Elementarnych]]. KilkaW roku 1784, przez kilka miesięcy zastępował sekretarza Towarzystwa, a dwa lat później (1786) został już faktycznym sekretarzem Towarzystwa. W roku 1791 został zatrudniony w Wydziale Edukacyjnym [[Straż Praw|Straży Praw]].
 
W czasie trwania [[Sejm Czteroletni|Sejmu Czteroletniego]] (1788-1792) w swoich utworach opowiadał się za wartościami reprezentowanymi przez obóz [[Stronnictwo Patriotyczne|Stronnictwa Patriotycznego]]. Jest też uznawany za autora wielu anonimowych [[paszkwil]]i z tego okresu, które w bezprecedensowy sposób atakowały przeciwników politycznych, w szczególności [[Franciszek Ksawery Branicki|Franciszka Ksawerego Branickiego]]. Został desygnowany przez [[konfederacja targowicka|konfederację targowicką]] do zasiadania w Towarzystwie do Ksiąg Elementarnych . <ref>Złota księga szlachty polskiej, r. XII, Poznań 1890, s. 156.</ref>Był powstańcem w [[Insurekcja kościuszkowska|powstaniu kościuszkowskim]]. Po jego upadku w depresji zaprzestał działalności literackiej i wyjechał do [[Rzym]]u, gdzie został księdzem. Kiedy po trzech latach wrócił do kraju, przyjął posadę proboszcza w [[Góra Puławska|Górze Puławskiej]], a w roku 1800 w Końskowoli, gdzie przez wiele lat opiekował się chorym [[Franciszek Dionizy Kniaźnin|Franciszkiem Dionizym Kniaźninem]]<ref> ''Dzieje Końskowoli'', (red.) Ryszard Szczygieł, Końskowolskie Towarzystwo Regionalne, [[Lublin]] 1988, ss. 81-82. </ref>. Zmarł tam w roku 1821.
# ''Pigmalion i Galatea, czyli obraz kobiet. Komedia w 3 aktach'', wyst. Warszawa 25 listopada 1787, rękopisy w Bibliotece Teatrów Warszawskich sygn. 339 i w Bibliotece Zamoyskich sygn. 776 (odpis z poprawkami Zabłockiego), stąd odpisy fragm. zachowane w rękopisie Ossolineum sygn. 7069/I (odpisy L. Bernackiego), fragm. aktu 1 scena 1 ogł. L. Bernacki jak wyżej poz. 8, s. 93-97, (według J. A. Romagnesi: ''Pigmalion'')
# ''Rozsądny z miłości. Komedia'', wyst. Warszawa 30 listopada 1787, (pierwotnie przypisywana także T. Truskolawskiemu; autorstwo Zabłockiego potwierdza jego spis)
# ''Lucylla. Komedia w 1 akcie z ariami. Muzyka: A. E. M. Grétry'', wyst. Warszawa 22 grudnia 1787, autograf w Bibliotece Narodowej (BOZ sygn. 996, dat. 1787); odpis fragm. w Ossolineum sygn. 7069/I (odpis L. Bernackiego), fragm. sceny 1 ogł. L. Bernacki jak wyżej poz. 8, s. 85-86, (według J. F. Marmontel: ''Lucile'').
# ''Szkoła panien, czyli nocne rendez-vous. Komedia w 5 aktach'', powst. około roku 1788, wyst. (wznowiona?) Warszawa 1799(?), 30 maja 1806; rękopis w Bibliotece Teatrów Warszawskich sygn. 338, fragm. aktu 1 scena 1 ogł. L. Bernacki jak wyżej poz. 8, s. 89-90, (inne tytuły: ''Nocne rendez-vous; Niewiniątka warszawskie''; według J. F. Jünger: ''Der Revers'')
# ''Żona zazdrosna. Komedia w 5 aktach'', wyst. Warszawa 7 maja 1788, rękopis dat. 1788 w Bibliotece Zamoyskich sygn. 771, fragm. aktu 1 scena 1 ogł. L. Bernacki jak wyżej poz. 8, s. 129-130, (autorstwo Zabłockiego według L. A. Dmuszewskiego, I. Werowskiego i F. S. Dmochowskiego; według P. Desforges: ''La Femme jalouse'')
# ''Piękna Arsena, czyli triumf miłości. Komedia z ariami w 4 aktach tłumaczona z francuskiego. Muzyka: P. A. Monsigny'', wyst. Warszawa 7 października 1788, rękopis dat. 1788 w Bibliotece Narodowej (BOZ sygn. 1034); odpisy fragm. w Ossolineum sygn. 7069/I (odpisy l. Bernackiego), fragm. aktu 1 scena 1 ogł. L. Bernacki jak wyżej poz. 8, s. 91-92, (autorstwo Zabłockiego według L. A. Dmuszewskiego, I. Werowskiego i F. S. Dmochowskiego; według Ch. S. Favart: ''La Belle Arsène – przeróbka z Voltaire: ''La Bégueule'')
# ''Szkoła ojców. Komedia w 5 aktach'', wyst. Warszawa 8 listopada 1788, autograf dat. 1788 w Bibliotece Narodowej (BOZ sygn. 994); odpisy fragm. w Ossolineum sygn. 7069/I (odpisy l. Bernackiego), fragm. aktu 1 scena 1 ogł. L. Bernacki jak wyżej poz. 8, s. 119-120, (według A. Pieyre: ''L'École des pères'')
# ''Wychowanka. Komedia'', wyst. Warszawa 25 listopada 1788, (prawdopodobnie według Ch. B. Fagan: ''La Pupille'')
# ''Dzień klamstwa. Komedia w 5 aktach'', wyst. Warszawa 26 grudnia 1788, autograf w Bibliotece Narodowej (BOZ sygn. 995); odpisy fragm. w Ossolineum sygn. 7069/I (odpisy l. Bernackiego), fragm. aktu 1 scena 1 ogł. L. Bernacki jak wyżej poz. 8, s. 49-58, (w autografie skreślony tytuł: ''Zalotność umizgów, czyli konkurencja do Ireny''; według Ph. N. Destouches: ''Archimenteur, ou le vieux fou dupé'')
# ''Wyniosłość i niewinność. Komedia'', powst. około roku 1788
# ''Człowiek osobliwszy. Komedia'', powst. około roku 1788, (prawdopodobnie według Ph. N. Destouches: ''L'Homme singulier'')
# ''Sługa wspaniała. Komedia'', powst. około roku 1788, (prawdopodobnie według Ch. Sablier: ''La Suivante généreuse'' – przeróbka z C. Goldoni: ''La Serva amorosa'')
# ''Pan ze sługą konkurent. Komedia'', powst. około roku 1788, (jest to ostatnia poz. w spisie Zabłockiego; prawdopodobnie według A. R. Lesage: ''Crispin rival de son maître'')
# ''Satyry, pamflety, paszkwile oraz inne wiersze i pisma polityczne z okresu Sejmu Czteroletniego 1788-1791'', rozpowszechniane anonim. w odpisach i drukach(?). Przypisuje się mu autorstwo następujących utworów i grup utworów: Pamięć Suchorzewskiego w potomności (Król Jagiełło zbił Krzyżaki...); Przekleństwo narodu; Ma pan rozum; Do sądu sejmowego; Joannes Sarcasmus; Do ks. Czartoryskiego, posła województwa lubelskiego, mówiącego za wolnością druku; Do fiakrów; Do pewnego ministra; Do nowego sztabu; Do króla i narodu; Tryumwirat; 29 wierszy (wybranych) z rękopisu Ossolineum sygn. 1633/I; 60 wierszy, pt. ''Wiersze polityczne z lat 1788-1791''; Do JMci pana Wojciecha Turskiego... delatora w sprawie księcia Ponińskiego... (Gdy się w ciało śmiertelna zakradła gangrena...); Satyry; Do JW. Suchorzewskiego, posła kaliskiego (Mości panie kaliski! Wiadomość się szerzy...); Myśli nawiasowe Polaka lewą ręką pisane
# ''Zoe, czyli skutki ambicji i miłości. Drama w 3 aktach'', wyst. Warszawa 27 lutego 1791, rękopis w Bibliotece Zamoyskich sygn. 1008, zniszczony w roku 1944, fragmenty ogł. L. Bernacki jak wyżej poz. 8, s. 128-130.
 
=== Przekłady ===
30 469

edycji