Rzepka: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 3432 bajty ,  6 lat temu
uzupełnienia
m (drobne)
(uzupełnienia)
 
== Kręgowce ==
U [[kręgowce|kręgowców]] rzepka występuje u [[ptaki|ptaków]] i [[ssaki|ssaków]].
=== Człowiek ===
 
Rzepka [[konwergencja|konwergentnie]] wyewoluowała u [[łożyskowce|łożyskowców]] i ptaków. Większość [[torbacze|torbaczy]] posiada ją w formie szczątkowej i nieskostniałej, choć kilka gatunków posiada rzepkę kostną{{r|Herzmark}}. Rzepka obecna jest również u współczesnych [[stekowce|stekowców]]: [[dziobak]]a i [[Echidna|kolczatek]]. U bardziej prymitywnych [[czworonogi|czworonogów]], w tym współczesnych [[płazy|płazów]] i większość [[gady|gadów]] (z wyjątkiem niektórych ''[[Lepidosaurus]]''), ścięgna mięśniowe górnej części nogi przyczepione są bezpośrednio do [[kość goleniowa|kości goleniowej]], a rzepka nie występuje{{r|VB}}.
 
=== Ssaki ===
Rzepka jest u wielu ssaków największą [[Trzeszczka|trzeszczką]] ciała. Wszczepiona jest w ścięgna [[mięsień czwórgłowy uda|mięśnia czwórgłowego uda]]. Wyróżnia się w niej '''podstawę rzepki''' (''basis patellae''), która skierowana jest ku górze oraz '''wierzchołek rzepki''' (''apex patellae''), zwrócony w dół. Na jej tylnej stronie znajduje się '''powierzchnia stawowa''' (''facies articularis''), która zestawia się z bloczkiem [[kość udowa|kości udowej]]. Z przodu położona jest '''powierzchnia doczaszkowa''' (''facies cranialis''), zwana dawniej '''powierzchnią skórną'''. U m.in. [[krowa|krowy]] i [[koń|konia]] po przyśrodkowej stronie nasady rzepki znajduje się [[wyrostek chrząstkowy]] (''processus cartilagineus''), który uzupełnia [[chrząstka włóknista przyrzepkowa]] (''fibrocartilago parapatellaris''){{r|Krysiaketall}}.
 
==== Pies ====
U [[pies|psa]] rzepka jest łukowato wygięta do przodu, a jej długość jest dwukrotnie większa od szerokości. Część podstawowa jest silniej niż wierzchołek zaostrzona. W ogólnym kształcie przypomina ziarno [[bób|bobu]]{{r|Krysiaketall}}.
 
==== Świnia ====
Rzepka u [[świnia|świni]] posiada szeroką podstawę i wąski wierzchołek. Powierzchnia doczaszkowa rzepki jest u niej wysklepiona i podzielona na dwie powierzchnie wtórne. Przyśrodkowa z tych powierzchni jest od bocznej bardziej stroma{{r|Krysiaketall}}.
 
==== Przeżuwacze ====
[[Krętorogie]] mają rzepkę o ostrym wierzchołku i powierzchni doczaszkowej opatrzonej tępym grzebieniem. Część przyśrodkowa jest silniej rozwinięta i wyposażona w wyrostek chrząstkowy. Mniejsze przeżuwacza mają rzepkę smuklejszą i od strony powierzchni stawowej łukowato wygiętą{{r|Krysiaketall}}.
 
==== Koń ====
[[Koń]] posiada rzepkę krótką i bryłowatą. Jej wierzchołek jest tępo zakończony, a podstawa zbliżona w obrysie do trójkąta{{r|Krysiaketall}}.
 
==== Człowiek ====
{{dopracować|sekcja|źródła|data=2014-04}}
U [[człowiek]]a to płaska, trójkątna kość współtworząca [[staw kolanowy]]. Wierzchołek (apex patellae) tej kości skierowany jest ku dołowi, a podstawa (basis patellae) ku górze. Na powierzchni tylnej mieści się dwudzielna powierzchnia stawowa. Powierzchnia przednia rzepki zrasta się ze ścięgnem mięśnia czworogłowego. Rzepka jest największą [[Trzeszczka|trzeszczką]] ciała.
 
{{Przypisy|przypisy=
<ref name=Krysiaketall>{{cytuj książkę | autor= Kazimierz Krysiak, Henryk Kobryń, Franciszek Kobryńczuk | tytuł = Anatomia zwierząt. T. 1. Aparat ruchowy | wydawca = Wydawnictwo naukowe PWN | rok = 2013 | strony=195-210}}</ref>
<ref name=VB>{{cytuj książkę | autor=Alfred Sherwood Romer | autor2= Thomas S. Parsons | rok=1977 | tytuł=The Vertebrate Body | wydawca=Holt-Saunders International |strony= 205|isbn= 0-03-910284-X}}</ref>
<ref name=Snodgrass>{{cytuj książkę| autor = R. E. Snodgrass | tytuł = Principles of Insect Morphology | wydawca = Cornell University Press | rok = 1935}}</ref>
<ref name=Herzmark>{{cytuj pismo| autor=M. H. Herzmark |tytuł=The Evolution of the Knee Joint| url=http://www.ejbjs.org/cgi/reprint/20/1/77.pdf| data dostępu=2007-11-17| czasopismo=J Bone Joint Surg Am| rok=1938| wolumin=20| strony=77–84| wydanie=1}}</ref>
}}
 
39 721

edycji