Jorge Manrique: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 467 bajtów ,  5 lat temu
dodatki, drobne merytoryczne
(→‎Biografia: dodane)
(dodatki, drobne merytoryczne)
{{Dopracować|źródła=2010-03}}
[[Plik:Jmanrique.jpg|thumb|Portret (należący do kolekcji Lorenzana, namalowany w XVIII wieku, z tego powodu nie przedstawia prawdziwego wyglądu twórcy) Jorge Manrique, poeta i żołnierz w służbie [[Izabela I KatolickaKastylijska|Izabeli I Kastylijskiej]]]]
'''Jorge Manrique''' ([[Paredes de Nava]], prowincja [[Palencia]], [[1440]]? – † [[Santa María del Campo]], [[prowincja Cuenca]], [[1479]]), poeta hiszpański. Jest autorem ''Strof na śmierć ojca'' (''[[Coplas por la muerte de su padre]]''), jednego z klasycznych tekstów [[literatura hiszpańska|literatury hiszpańskiej]] wszech czasów.
 
Ojciec, któremu Jorge poświęcił swój najważniejszy poemat, [[Rodrigo Manrique]], hrabia Paredes de Nava, był wielkim mistrzem [[Zakon Santiago|Zakonu Santiago]] (chociaż nigdy nie został oficjalnie nim uznany) i jednym z najpotężniejszych ludzi swoich czasów. Walczył zarówno przeciwko muzułmanom, jak i przeciwnikom politycznym - należał do stronnictwa przeciwstawiającego się [[Jan II Kastylijski|Janowi II Kastylijskiemu]] i jego faworytowi [[Álvaro de Luna|Alvarowi de Luna]]. Próbował także swoich sił w poezji - zachowało się kilka jego utworów. W 1476 roku, mając siedemdziesiąt lat, zmarł na raka, który zniekształcił jego twarz<ref> Dane biograficzne podaje m.in. Fernán del Pulgar w swej kronice ''Claros varones de Castilla''. Zob. Augusto Cortina, ''Jorge Manrique y el despuntar renacentista'', w: Jorge Manrique, ''Obra completa'', [http://www.cervantesvirtual.com/obra-visor/obra-completa--0/html/ff6c9480-82b1-11df-acc7-002185ce6064_2.html#I_2_ Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes]</ref>. Matka, Mencía de Figueroa, zmarła kiedy Jorge Manrique był dzieckiem. Jego wuj, [[Gómez Manrique]], był również wybitnym poetą i dramaturgiem, w rodzinie było mnóstwo wojskowych i pisarzy. Ród [[Manrique de Lara]] był jednym z najstarszych szlacheckich rodów Hiszpanii i posiadał niektóre z najważniejszych tytułów Kastylii, jak tytuły: książę Nájera, hrabia Treviño i markiz Aguilar de Campo, a także różne stanowiska kościelne.
 
Niewiele wiadomo na temat jego dzieciństwa Jorgego Manrique, które być może spędził w Segura de la Sierra, ani o młodości do 1465 roku, w którym pewien dokument po raz pierwszy o nim wspomina. Pewne jest natomiast, że przyjął całkowicie rodzaj działalności politycznej i swojej licznej rodziny kastylijskiej: jak jego krewni, był zwolennikiem walki przeciw muzułmanom i uczestniczył również w walkach i intrygach, skierowanych przeciwko [[Henryk IV (król Kastylii i Leónu)|Henrykowi IV Bezsilnemu]] czy związanych z wstąpieniem na tron [[Królowie Katoliccy|Królów Katolickich]]. Studiował nauki humanistyczne i ćwiczył się w rzemiośle żołnierskim. Ożenił się w 1470 z siostrą swojej macochy doñą Guiomar de Castañeda. W 1479 zginął w bitwie.
 
Jorge Manrique ożenił się w 1470 z siostrą swojej macochy doñą Guiomar.
 
== Twórczość ==
Jego twórczość poetycka nie jest bardzo obfita, liczy zaledwie 40 kompozycji. Przyjęło się dzielić ją na trzy grupy: poezja miłosna, satyryczna i doktrynalna. Są to w większości utwory satyryczne i miłosne spełniające wymogi średniowiecznych pieśni, pozostające nadal pod wpływem prowansalskim, z pewną zawartością erotyczną, ukrytą za pomocą subtelnych alegorii medio. Bez wątpienia, w jego twórczości wyróżniają się poprzez połączenie tradycji i oryginalności ''[[Coplas por la muerte de su padre]]''. W nich Jorge Manrique składa pośmiertny hołd swojemu ojcu, Rodrigo Manrique, wskazując go jako wzór bohaterstwa, cnót i spokoju przed śmiercią. Te wiersze znajdują się w kanonie literatury hiszpańskiej wszech czasów. [[Lope de Vega]] powiedział o nich, że «''zasługiwały, na to, aby zostać zapisane złotymi literami''»<ref>{{cytuj pismo |nazwisko =Vallarino |imię =Jesus M. |tytuł =Leer hoy a Jorge Manrique |czasopismo =Razón y Fe. Revista Hispanoamericana de Cultura |numer =236 (Nov. 1997) |wydanie = |strony = |rok = no 236 (nov. 1997), s. 350 }}</ref>.
 
Bez wątpienia wśród jego utworów wyróżniają się poprzez połączenie tradycji i oryginalności ''[[Coplas por la muerte de su padre]]''. W nich Jorge Manrique składa pośmiertny hołd swojemu ojcu, Rodrigo Manrique, wskazując go jako wzór bohaterstwa, cnót i spokoju przed śmiercią, a zarazem snuje rozważania nad nietrwałością ziemskich dóbr i ulotnością ludzkiego życia (motyw ''[[Ubi sunt]]''). Doczesną egzystencję opisuje metaforami drogi ku wieczności oraz - w najczęściej przywoływanej strofie - jako rzekę dążącą do rozpłynięcia się w morzu śmierci. Charakterystyczne jest także stosowane przez niego metrum, tzw. strofa kulawa (hiszp. ''copla de pie quebrado''). [[Lope de Vega]] powiedział o ''Coplas'', że «''zasługiwały, na to, aby zostać zapisane złotymi literami''»<ref>{{cytuj pismo |nazwisko =Vallarino |imię =Jesus M. |tytuł =Leer hoy a Jorge Manrique |czasopismo =Razón y Fe. Revista Hispanoamericana de Cultura |numer =236 (Nov. 1997) |wydanie = |strony = |rok = no 236 (nov. 1997), s. 350 }}</ref>.
 
 
6872

edycje