Jorge Manrique: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 404 bajty ,  5 lat temu
uzupełnienia i poprawki
(uzupełnienia i poprawki)
Ojciec, któremu Jorge poświęcił swój najważniejszy poemat, [[Rodrigo Manrique]], hrabia Paredes de Nava, był wielkim mistrzem [[Zakon Santiago|Zakonu Santiago]] (chociaż nigdy nie został oficjalnie nim uznany) i jednym z najpotężniejszych ludzi swoich czasów. Walczył zarówno przeciwko muzułmanom, jak i przeciwnikom politycznym - należał do stronnictwa przeciwstawiającego się [[Jan II Kastylijski|Janowi II Kastylijskiemu]] i jego faworytowi [[Álvaro de Luna|Alvarowi de Luna]]. Próbował także swoich sił w poezji - zachowało się kilka jego utworów. W 1476 roku, mając siedemdziesiąt lat, zmarł na raka, który zniekształcił jego twarz<ref> Dane biograficzne podaje m.in. Fernán del Pulgar w swej kronice ''Claros varones de Castilla''. Zob. Augusto Cortina, ''Jorge Manrique y el despuntar renacentista'', w: Jorge Manrique, ''Obra completa'', [http://www.cervantesvirtual.com/obra-visor/obra-completa--0/html/ff6c9480-82b1-11df-acc7-002185ce6064_2.html#I_2_ Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes]</ref>. Matka, Mencía de Figueroa, zmarła kiedy Jorge Manrique był dzieckiem. Jego wuj, [[Gómez Manrique]], był również wybitnym poetą i dramaturgiem, w rodzinie było mnóstwo wojskowych i pisarzy. Ród [[Manrique de Lara]] był jednym z najstarszych szlacheckich rodów Hiszpanii i posiadał niektóre z najważniejszych tytułów Kastylii, jak tytuły: książę Nájera, hrabia Treviño i markiz Aguilar de Campo, a także różne stanowiska kościelne.
 
Niewiele wiadomo na temat jego dzieciństwa Jorgego Manrique, które być może spędził w Segura de la Sierra, ani o młodości do 1465 roku, w którym pewien dokument po raz pierwszy o nim wspomina. Pewne jest natomiast, że brał czynny udział w działalności politycznej swego kastylijskiego rodu: jak jego liczni krewni, był zwolennikiem walki przeciw muzułmanom i uczestniczył również w walkach i intrygach, skierowanych przeciwko [[Henryk IV (król Kastylii i Leónu)|Henrykowi IV Bezsilnemu]] czy związanych z wstąpieniem na tron [[Królowie Katoliccy|Królów Katolickich]]. Studiował nauki humanistyczne i ćwiczył się w rzemiośle żołnierskim. Ożenił się w 1470 z siostrą swojej macochy doñą Guiomar de Castañeda. W 1479 zginął woblegając bitwiezamek przeciwko wojskom [[Enriquemarkiza de Villena|Henryka de Villena]], który sprzeciwiał sięjednego odziedziczeniuz tronugłównych przezprzeciwników [[Izabela I Kastylijska|IzabelęIzabeli KastylijskąKastylijskiej]]<ref> Domingo Ynduráin, ''Los poetas mayores del XV (Santillana, Mena, Manrique)'', [http://www.cervantesvirtual.com/obra-visor/los-poetas-mayores-del-xv-santillana-mena-manrique/html/b0373b52-c0eb-11e1-b1fb-00163ebf5e63_10.html#I_0_ Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes]</ref>.
 
== Twórczość ==
Jego twórczość poetycka nie jest bardzo obfita, liczy zaledwie 40 kompozycji. Przyjęło się dzielić ją na trzy grupy: poezja miłosna, satyryczna i doktrynalna. Są to w większości utwory satyryczne i miłosne o charakterze konwencjonalnej poezji dworskiej, pozostające nadal pod wpływem prowansalskiej pieśni. Tematyka erotyczna wyrażona jest w nich najczęściej za pomocą subtelnych alegorii, militarnych lub religijnych.
 
Bez wątpienia wśród jego utworów wyróżniają się poprzez połączenie tradycji i oryginalności ''[[Coplas por la muerte de su padre]]''. W nich Jorge Manrique składa pośmiertny hołd swojemu ojcu, Rodrigo Manrique, wskazując go jako wzór bohaterstwa, cnót i spokoju przed śmiercią, a zarazem snuje rozważania nad nietrwałością ziemskich dóbr i ulotnością ludzkiego życia (motyw ''[[Ubi sunt]]''). Doczesną egzystencję opisuje metaforami drogi ku wieczności oraz - w najczęściej przywoływanej strofie - jako rzekę dążącą do rozpłynięcia się w morzu śmierci. Charakterystyczne jest także stosowane przez niego metrum, tzw. strofa kulawakulejąca (hiszp. ''copla de pie quebrado'')<ref> Dosłownie "strofa za złamaną stopą". Sześciowersowe strofy rymujące się ''abcabc'', w których trzeci i szósty wers są złamane, czyli liczą cztery sylaby, apodczas gdy pozostałe - osiem. Zob. D. Ynduráin, ibidem. </ref>. [[Lope de Vega]] powiedział o ''Coplas'', że «''zasługiwały, na to, aby zostać zapisane złotymi literami''»<ref>{{cytuj pismo |nazwisko =Vallarino |imię =Jesus M. |tytuł =Leer hoy a Jorge Manrique |czasopismo =Razón y Fe. Revista Hispanoamericana de Cultura |numer =236 (Nov. 1997) |wydanie = |strony = |rok = no 236 (nov. 1997), s. 350 }}</ref>.
 
 
=Bibliografia=
* Jorge Manrique, [http://www.cervantesvirtual.com/obra-visor/obra-completa--0/html/ff6c9480-82b1-11df-acc7-002185ce6064_2.html#I_2_ ''Obra completa'' w Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes]
* Maria Strzałkowa, ''Literatura hiszpańska'', w: ''Dzieje literatur europejskich'', p. red. [[Władysław Floryan|W. Floryana]], Warszawa 1979, t. I, cz. 2, s. 891.
 
 
6719

edycji