Rzepka: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 24 bajty ,  6 lat temu
m (→‎Ssaki: drobny)
[[plik:Aranna pata.png|thumb|Odnóże [[pająkPająki|pająka]]: rzepka oznaczona numerem '''4'''.]]
'''Rzepka''' (łac. ''patella'') - element [[kończyna|kończyny]] lub [[odnóże|odnóża]] zwierząt.
 
== Stawonogi ==
U niektórych [[stawonogi|stawonogów]] rzepka to segment odnóża pomiędzy [[udo|udem]], czyli [[meropodite|meropoditem]]m, a [[goleń|goleniem]] czyli [[carpopodite|carpopotidetm]]. Rzepka występuje u większości [[pajęczaki|pajęczaków]], [[kikutnice|kikutnic]] i na tylnych odnóżach [[ostrogony|ostrogonów]]{{r|Snodgrass}}.
 
== Kręgowce ==
U [[kręgowce|kręgowców]] rzepka występuje u [[ptaki|ptaków]] i [[ssaki|ssaków]].
 
Rzepka [[konwergencjaKonwergencja (biologia)|konwergentnie]] wyewoluowała u [[łożyskowce|łożyskowców]] i ptaków. Większość [[torbacze|torbaczy]] posiada ją w formie szczątkowej i nieskostniałej, choć kilka gatunków posiada rzepkę kostną{{r|Herzmark}}. Rzepka obecna jest również u współczesnych [[stekowce|stekowców]]: [[dziobak]]a i [[Echidna|kolczatek]]. U bardziej prymitywnych [[czworonogi|czworonogów]], w tym współczesnych [[płazy|płazów]] i większość [[gady|gadów]] (z wyjątkiem niektórych ''[[Lepidosaurus]]''), ścięgna mięśniowe górnej części nogi przyczepione są bezpośrednio do [[kośćKość goleniowapiszczelowa|kości goleniowej]], a rzepka nie występuje{{r|VB}}.
 
=== Ssaki ===
Rzepka jest u wielu ssaków największą [[TrzeszczkaKość heterotopowa|trzeszczką]] ciała. Wszczepiona jest w ścięgna [[mięsień czworogłowy uda|mięśnia czworogłowego uda]]. Wyróżnia się w niej '''podstawę rzepki''' (''basis patellae''), która skierowana jest ku górze oraz '''wierzchołek rzepki''' (''apex patellae''), zwrócony w dół. Na jej tylnej stronie znajduje się '''powierzchnia stawowa''' (''facies articularis''), która zestawia się z bloczkiem [[kość udowa|kości udowej]]. Z przodu położona jest '''powierzchnia doczaszkowa''' (''facies cranialis''), zwana dawniej '''powierzchnią skórną'''. U m.in. [[krowa|krowy]] i [[koń|konia]] po przyśrodkowej stronie nasady rzepki znajduje się [[wyrostek chrząstkowy]] (''processus cartilagineus''), który uzupełnia [[chrząstka włóknista przyrzepkowa]] (''fibrocartilago parapatellaris''){{r|Krysiaketall}}.
 
==== Pies ====
U [[piesPies domowy|psa]] rzepka jest łukowato wygięta do przodu, a jej długość jest dwukrotnie większa od szerokości. Część podstawowa jest silniej niż wierzchołek zaostrzona. W ogólnym kształcie przypomina ziarno [[bób|bobu]]{{r|Krysiaketall}}.
 
==== Świnia ====
Rzepka u [[świniaŚwinie|świni]] posiada szeroką podstawę i wąski wierzchołek. Powierzchnia doczaszkowa rzepki jest u niej wysklepiona i podzielona na dwie powierzchnie wtórne. Przyśrodkowa z tych powierzchni jest od bocznej bardziej stroma{{r|Krysiaketall}}.
 
==== Przeżuwacze ====
==== Człowiek ====
{{dopracować|sekcja|źródła|data=2014-04}}
U [[człowiekHomo|człowieka]]a to płaska, trójkątna kość współtworząca [[staw kolanowy]]. Wierzchołek (apex patellae) tej kości skierowany jest ku dołowi, a podstawa (basis patellae) ku górze. Na powierzchni tylnej mieści się dwudzielna powierzchnia stawowa. Powierzchnia przednia rzepki zrasta się ze ścięgnem mięśnia czworogłowego. Rzepka jest największą [[TrzeszczkaKość heterotopowa|trzeszczką]] ciała.
 
<gallery>
2839

edycji