Sieja pospolita: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 17 bajtów ,  6 lat temu
m
(drobne redakcyjne)
'''Sieja pospolita'''{{r|Nikolski}}, '''sieja'''{{r|KRR}}{{r|FTs}}, '''głąbiel'''{{r|KRR}}, '''brzona'''{{r|Grabda}} (''Coregonus lavaretus'') – [[ryby|ryba]] z [[Rodzina (biologia)|rodziny]] [[Łososiowate|łososiowatych]] (Salmonidae), klasyfikowana jako grupa szeroko rozprzestrzenionych gatunków lub jako pojedynczy [[gatunek (biologia)|gatunek]] występujący w kilku jeziorach [[Europa Zachodnia|Europy Zachodniej]].
 
=== Taksonomia ===
Do niedawna pod nazwą ''Coregonus lavaretus'' opisywana była większość euroazjatyckich oraz część północnoamerykańskich [[siejowate|siejowatych]]. Obecnie przyjmuje się, że populacje wyjściowe pochodzą z jezior [[Jezioro Bourget|Bourget]] i [[Jezioro d'Aiguebelette|Aiguebelette]] (Francja) oraz [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]]<ref name=iucn />. Dalsza część artykułu dotyczy ujęcia tradycyjnego.
 
=== Występowanie ===
[[Wielka Brytania]], zlewisko [[Morze Bałtyckie|Morza Bałtyckiego]], północna [[Rosja]], [[Alpy]]; w Polsce: jezioro [[Łebsko]] na [[Pomorze|Pomorzu]] (sieja łebska - gatunek endemiczny), jezioro [[Wdzydze (jezioro)|Wdzydze]], jezioro [[Wigry (jezioro)|Wigry]] i inne. Tworzy zarówno formy osiadłe jak i wędrowne.
 
=== Opis ===
Ciało śledziowate, zależnie od lokalnej rasy mniej lub bardziej wysmukłe. Głowa mała, o spiczastym, często nawet wyciągniętym w kształcie nosa pysku. [[Łuski (ryby)|Łuski]] większe niż u łososiowatych, [[linia boczna]] pełna. Wąsko wycięty otwór gębowy sięga do przedniej krawędzi oka; w zależności od rasy ma on położenie końcowe bądź dolne. Na pierwszym łuku skrzelowym 25-39 (najczęściej 30-34) długich, gęsto osadzonych wyrostków filtracyjnych. Grzbiet niebieskawozielony do ciemnozielonego. Boki i brzuch białe lub srebrzyście lśniące. W jeziorach ubogich w pokarm występują karłowate formy osiągające długość 10-20 cm, średnia długość wynosi 30-50 cm, maksymalnie około 60 cm.
 
=== Odżywianie ===
W jeziorach odżywiają się głównie skorupiakami, przemieszczającymi się ku powierzchni wody larwami owadów i ich poczwarkami. Także wylęgiem ryb i ich ikrą. W płytkich jeziorach i rzekach zjadają również organizmy denne.
 
=== Rozród ===
Forma wędrowna (np. w Bałtyku), wchodzi na [[tarło]] do zalewów i dolnego biegu rzek. Pora tarła, zależnie od typu wód, bardzo różna, najczęściej jednak od września do grudnia. Również populacje zamieszkujące jeziora podejmować mogą wędrówki tarłowe do wpadających do nich rzek. Z drugiej strony sieja z [[Jezioro Bodeńskie|Jeziora Bodeńskiego]] trze się około połowy grudnia w strefie wolnej wody na dużych głębokościach. Z [[Syberia|syberyjskich]] rzek znane są osiadłe, karłowate formy tego gatunku.
 
=== Ochrona ===
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|style="background-color:#E9E9E9"|[[Wymiar ochronny]]||35 cm
* <ref name=FTs>Fritz Terofal, Claus Militz, ''Ryby słodkowodne'', Warszawa : "Świat Książki", 1997, ISBN 83-7129-441-7</ref>
* <ref name=Nikolski>{{Cytuj książkę | nazwisko = Nikolski |imię = G. | inni = Tłum. [[Franciszek Staff]] | tytuł = Ichtiologia szczegółowa | rok = 1970 | wydawca = Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne|miejsce=Warszawa |strony = 206}}</ref>
|stopień = ===
}}
 
=== Bibliografia ===
* {{Cytuj książkę | tytuł= Mały słownik zoologiczny: ryby | data=1976 | wydawca=[[Wiedza Powszechna]] | miejsce=Warszawa}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko= Reichholf | imię=Josef | nazwisko2= Steinbach | imię2=Gunter | nazwisko3= Militz | imię3=Claus | inni= Wiśniewolski Wiesław (tłum.)| tytuł= Wielka encyklopedia ryb : słodkowodne i morskie ryby Europy | data=1994 | wydawca=Muza | miejsce=Warszawa | isbn=83-7079-317-7}}
3 084 543

edycje