Otwórz menu główne

Zmiany

Rozmiar się nie zmienił, 5 lat temu
m
lit.
'''William Joseph Donovan''' (ur. [[1 stycznia]] [[1883]] w [[Buffalo]] w stanie [[Nowy Jork (stan)|Nowy Jork]], zm. [[8 lutego]] [[1959]] w [[Waszyngton]]ie) – [[Generał#Stopnie generalskie w innych armiach|generał major]] (''Major General'') [[United States Army|armii amerykańskiej]], w czasie [[II wojna światowa|II wojny światowej]] twórca i dyrektor [[Office of Strategic Services|Biura Służb Strategicznych]] (''Office of Strategic Services – OSS''); od chwili jego powstania w 1941, szef tajnych operacji amerykańskich.
 
== ZyciorysŻyciorys ==
=== Dzieciństwo i młodość ===
Urodził się 1 stycznia 1883 w [[Buffalo]] w stanie [[Nowy Jork (stan)|Nowy Jork]] w katolickiej rodzinie irlandzkiej. Podczas studiów na [[Columbia University]], był znanym graczem [[Futbol amerykański|futbolu]]; uniwersytet ukończył w 1905.
W lipcu 1940 udał się z misją do [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]], oficjalnie w celu oceny brytyjskiego potencjału obronnego. Za wszelką cenę starał się storpedować tę wizytę przekonany o nieuchronnym zwycięstwie [[Niemcy|Niemiec]] [[ambasador]] [[Stany Zjednoczone|USA]] [[Joseph P. Kennedy, Sr.|Joseph P. Kennedy]]. Donovan spotkał się w [[Londyn]]ie z dyrektorem Wywiadu Marynarki Wojennej, kontradmirałem Johnem Godfreyem, szefem Tajnej Służby Wywiadowczej [[Secret Intelligence Service|MI6]], gen. mjr sir [[Stewart Menzies|Stewartem Menziesem]] oraz innymi wysokimi oficerami wywiadu brytyjskiego. Nie został jednak oficjalnie powiadomiony o powołaniu nowej brytyjskiej agencji prowadzącej wojnę sabotażową, Kierownictwie Operacji Specjalnych [[Special Operations Executive|SOE]]. Przyjęta z entuzjazmem przez brytyjskie koła oficjalna wizyta przekonała Donovana, że z pomocą USA Wielka Brytania zdoła odeprzeć napór niemiecki.
 
W końcu 1940 wraz z szefem operacji wywiadu brytyjskiego Williamem Stephensonem udał się w niebezpieczną, liczącą ponad 40 tysięcy kilometrów trasę po frontach wojny i głównych ośrodkach działalności szpiegowskiej na kontynencie europejskim i w [[Afryka|Afryce]]. Odwiedził Wielką Brytanię, [[Gibraltar]], [[Malta|Maltę]], [[Egipt]], [[Grecja|Grecję]], [[Jugosławia|Jugosławię]], [[Turcja|Turcję]], [[Portugalia|Potrugalię]] i Hiszpanię. ''Miał okazję ujrzeć'', jak to ujął jego biograf, Anthony Cave Brown – (...) ''niekończącą się procesję generałów, admiarłówadmirałów, marszałków lotnictwa, szpiegów, polityków, szejków, księży, mułłów, książąt, pułkowników i królów''. Zabiegający o wciągnięcie Stanów Zjednoczonych do wojny [[Premierzy Wielkiej Brytanii|premier Wielkiej Brytanii]] [[Winston Churchill]] był nim zachwycony.
 
Powrót Donovana do [[Waszyngton]]u w marcu 1941 poprzedziły doniesienia amerykańskich [[attaché wojskowy|attachés wojskowych]] o jego szczególnym zainteresowaniu sprawami wywiadu. Szef wywiadu US Army, gen. mjr Sherman Miles napisał 8 kwietnia 1941 w liście do gen. [[George Marshall|George’a C. Marshalla]]:
{{CytatD|width=670px|''..Wiele przemawia za tym, że płk Donovan zmierza do powołania superagencji, kontrolującej cały wywiad, co mogło się okazać wysoce niekorzystne, o ile nie wręcz katastrofalne w skutkach.''}}
 
W tym samym czasie dyrektor Federalnego Biura Śledczego – [[Federal Bureau of Investigation|FBI]], [[John Edgar Hoover]], zabiegał o rozszerzenie zasięgu działań swojej Specjalnej Służby Wywiadowczej (Special Intelligence Service) na kraje obce, od [[Ameryka Łacińska|Ameryki Łacińskiej]] po Europę i [[Azja|Azję]]. Niechęć Milesa i Hoovera do Donovana była tym silniejsza, że obydwaj mieli innego jeszcze konkurenta [[Vincent Astor|Vincenta Astora]], którego prezydent mianował niedawno kontrolerem wywiadu [[United States Army|US Army]], i Biura Wywiadu Marynarki Wojennej ([[Office of Naval Intelligence]] – [[Office of Naval Intelligence|ONI]]) i FBI w okręgu nowojorskim, a którego według krążących pogłosek miał w najbliższym czasie zamiar postawić na czele nowej superagencji wywiadowczej. 10 czerwca, zachęcany usilnie przez sekretarza marynarki wojennej [[Frank Knox|Franka Knoxa]]. Donovan wystosował memoriał, w którym uzasadniał konieczność utworzenia tajnej służby. Agencją taka winien według niego kierować koordynator informacji strategicznych, mianowany przez prezydenta i odpowiedzialny bezpośrednio przed nim i nikim innym. Budżet agencji miał poochodzićpochodzić z tajnego funduszu, kontrolowanego według uznania prezydenta. Donovan zgodził się, że nowa agencja nie powinna przejąć wewnątrzkrajowych kompetencji FBI, ani dublować obowiązków służb wywiadu US Army i [[United States Navy|US Navy]]. Miała za to koordynować, podporządkować i interpretować całość informacji pochodzących z wszelkiego rodzaju źródeł.
 
Brytyjczycy, którzy widzieli w Donovanie herolda sprawy czynnego poparcia ich wysiłku zbrojnego przez Stany Zjednoczone, podjęli, jak to później określano, „próbę przyśpieszenia sprawy”. Z misją do Waszyngtonu przyjechał ówczesny DNI ([[Director of Navy Intelligence]]) Godfrey, któremu towarzyszył kmdr por. [[Ian Fleming]]. Najbliższe dni spędzili upewniając prezydenta USA, że Stany Zjednoczone potrzebują agencji, na czele której powinien stanąć Donovan.