25 mm armata przeciwlotnicza wz. 1940 (72-K): Różnice pomiędzy wersjami

m
m (Bot: Removing Link FA template)
'''25 mm armata przeciwlotnicza wz. 1940 (72-K)''' ([[język rosyjski|ros.]] 25-мм автоматическая зенитная пушка образца 1940 года (72-К), ''25-mm awtomaticzeskaja zienitnaja puszka obrazca 1940 goda (72-K)'') – sowieckie [[działo holowane|holowane]] [[działo przeciwlotnicze]] wprowadzone do uzbrojenia w 1939 roku.
 
=== Historia ===
Armata 72-K została opracowana w fabryce im. Kalinina pod kierunkiem [[Michaił Łoginow|M.N. Łoginowa]] na podstawie licencji udzielonej w 1933 roku przez firmę [[Bofors]] na 25 mm armatę przeciwlotniczą. Niewielka liczba tych szwedzkich armat została wcześniej zakupiona dla [[Armia Czerwona|Armii Czerwonej]] w latach 30 XX wieku. Ta sama licencja posłużyła Rosjanom również do opracowania [[37 mm armata przeciwlotnicza wz. 1939 (61-K)|37 mm armaty przeciwlotniczej wz. 1939]]. Nowo opracowana armata automatyczna początkowo otrzymało fabryczne oznaczenie ZIK-25 a następnie zostało ono zmienione na 72-K. Prototypowy egzemplarz powstał w Zakładach nr 8 jesienią 1939 roku, a już 11 października rozpoczęto jego próby fabryczne. Armata 72-K została przyjęta do uzbrojenia 31 grudnia 1939 roku, a 25 maja odesłano ją na testy. Tam też, między 15 kwietnia a 25 maja 1940 roku, oddano 2992 wystrzałów i pokonano 1500 km. W czasie prób zauważono wibrację utrudniającą celowanie. Niezbędne okazało się również przeprojektowanie amunicji, gdyż w użytej do prób urywały się smugacze. Żywotność oszacowano na 1200–1300 wystrzałów. W 1940 roku działko 72-K zostało oficjalnie przyjęte do uzbrojenia pod nazwą ''25-mm zienitnaja awtomaticzeskaja puszka obr. 1940 g.'' W latach 1942–1944 wyprodukowano ogółem 4067 sztuk. W celu zwiększenie mobilności niektóre z działek zostały umieszczone na podwoziach [[samochód ciężarowy|samochodów ciężarowych]] typu [[GAZ-AA]]. Pod koniec 1943 roku w Biurze Konstrukcyjnym Zakładów nr 88 imienia Mitiszczi opracowano dwulufowe działko [[25 mm armata przeciwlotnicza wz. 1944 (94-KM)|94-KM]] czyli dwie armaty z 72-K osadzone na jednym łożu. W 1943 roku opracowano wersję armaty wyposażonej w dodatkowy lekki pancerz chroniący z góry załogę i mechanizmy działa przed odłamkami i lekkimi pociskami. Niektóre 25 mm działka z kolei posłużyły do stworzenia stacjonarnych stanowisk przeciwlotniczych tzw. ''stolików''. W Fabryce nr 88 powstała również wersja 25 mm działka wyposażona w cztery lufy nosząca oznaczenie Z-5 ("3-5") ale nie została ona przyjęta do uzbrojenia. Na podstawie 25 mm armat wz. 1940 powstało również kilka wzorów okrętowej broni przeciwlotniczej takich jak: jednolufowe działka [[M-110]] i [[110-PM]], dwulufowe [[2-M3]], [[2-M3M]] i [[2-M8]] oraz opracowany w [[Chiny|ChRL]] [[Typ 61]]. 25 mm armata plot wprowadzona do uzbrojenia Armii Czerwonej została w 1940 roku. Ogółem w czasie wojny dostarczono jej 4560 dział tego typu. Pozostawała w uzbrojeniu do lat 50 XX wieku. Armata ta była dostarczana również sojusznikom [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]] ze wschodniej Europy (również [[Polska|Polsce]]), państwom bliskiego i dalekiego wschodu oraz [[Afryka|Afryki]].
 
=== Opis ===
[[Armata automatyczna]] przeznaczona jest do zwalczania [[cel powietrzny|celów powietrznych]] lecących na wysokościach do 2000 m jak również [[pojazd opancerzony|pojazdów opancerzonych]] w tym również [[czołg lekki|lekkich czołgów]]. Można prowadzić zarówno ogień ciągły jak i pojedynczy. Podczas przygotowania działa do strzelania [[łoże działa|łoże]] nie było odłączane od podwozia, a jedynie unoszone na czterech [[podnośnik śrubowy|śrubowych podnośnikach]]. [[automatyka broni|Automatyka]] armaty polega na wykorzystaniu energii odrzutu zamka i zapewnia ona otwarcie [[zamek (broń)|zamka]], napięcie [[kurek|kurka]], ekstrakcję [[łuska (nabój)|łuski]], dosłanie naboju, zamknięcie zamka i odpalenie pocisku. 25 mm armata wz. 1940 składa się z lufy, zamka, automatycznego celownika przeciwlotniczego, mechanizmu naprowadzania i tarczy ochronnej. Automatyczny [[zamek klinowy]] o pionowym ruchu klina, jest wyposażony w dźwignię do przeładowania broni, niezbędną przed pierwszym wystrzałem. Lufa wyposażona jest w [[tłumik płomieni]]. Działko wyposażone jest w hydrauliczny opornik. Oba mechanizmy naprowadzania znajdują się z prawej strony. Prędkość naprowadzania jest zależna od prędkości obrotów pokrętłem. Każdy obrót pokrętła powoduje obrót/pochylenie lufy o 7,5°. Mechanizm podniesieniowy współpracujący z sektorem koła zębatego. Mechanizm kierunkowy oparty na kole zębatym. Celownik pozwala na zwalczanie samolotów na podstawie jego danych takich jak: odległość, prędkość i kurs. Podwozie czterokołowe, resorowane, podobne do zastosowanego w 37 mm armacie plot wz. 1939. Koła typu samochodowego napełnione masą gąbczastą.
 
=== Amunicja ===
W broni używana była amunicja oznaczona 25×218 mm SR opracowana na podstawie szwedzkiej 25 mm amunicji Boforsa opracowanej w 1933 roku, ale mimo podobnej konstrukcji nie są one wzajemnie zamienne. W latach 1939–1940 w NII-24 opracowano nabój odłamkowy a w latach 1941–1942 powstał nabój przeciwpancerny i odłamkowo-zapalający ze smugaczem i 10 sekundowym samolikwidatorem. Do strzelania wykorzystywana jest amunicja z pociskami odłamkowo-burzącymi (nabój UOZR-132 z pociskiem OZR-132) i przeciwpancernymi (nabój UBR-132 z pociskiem BP-132), oba ze smugaczami. Pociski odłamkowo-burzące wyposażone w wielofunkcyjne zapalniki K-20 używane były do zwalczania celów powietrznych. W przypadku nie trafienia w cel w ciągu 5 sekund zapalnik inicjował samolikwidację pocisku. Pociski przeciwpancerne służyły do zwalczania pojazdów opancerzonych, do lekkich czołgów włącznie. Zasilanie może odbywać się z 6 nabojowych [[łódka nabojowa|łódek]], chociaż niektóre opracowania informują również o 7 nabojowych łódkach. Naboje przechowywane są w tekturowych rurkach umieszczonych w drewnianych skrzynkach zawierających 50 z nich. Skrzynia taka waży 44 kg i ma wymiary 480×345×265 mm. Amunicja była produkowana w ZSRR i [[Jugosławia|Jugosławii]]. Morska odmiana amunicji o oznaczeniu 25×218 produkowana była również w Polsce.
 
=== Bibliografia ===
* {{cytuj książkę|nazwisko=Pataj|imię=Stefan|tytuł=Artyleria lądowa 1872-1970|rok=1975 |wydawca= Wydawnictwo MON|miejsce=Warszawa}}
* {{cytuj książkę|nazwisko=Иванов|imię=А.|tytuł=Артиллерия СССР в перод второй мировой войны|rok=2003 |wydawca=Издательский Дом «Нева»|miejsce=Санкт-Петербург}}
3 234 939

edycji