Otwórz menu główne

Zmiany

Usunięte 42 bajty ,  5 lat temu
m
'''Galeria Malarstwa w Berlinie''' ([[język niemiecki|niem.]] '''Gemäldegalerie''') – jedno z ważniejszych muzeów sztuki w stolicy [[Niemcy|Niemiec]] [[Berlin]]a, którego zbiory malarstwa należą do największych na świecie. Muzeum to stanowi część [[Staatliche Museen zu Berlin|Berlińskich Muzeów Państwowych]] pod opieką [[Fundacja Pruskiego Dziedzictwa Kultury|Fundacji Pruskiego Dziedzictwa Kultury]], poświęcone jest dawnemu malarstwu niemieckiemu i europejskiemu XIII – XIX wieku. Obok Galerii Malarstwa w tym samym gmachu, mieści także [[Kupferstichkabinett]] (Gabinet Rycin) oraz [[Kunstbibliothek]] (Biblioteka Sztuki). Budynek położony jest na terenie nowoczesnego centrum kultury znanego jako [[Kulturforum]] nieopodal [[Plac Poczdamski|placu Poczdamskiego]] w obrębie dzielnicy [[Tiergarten (dzielnica Berlina)|Tiergarten]]. Zbiory których rdzeń stanowią dzieła sztuki kolekcjonowane przez [[Królestwo Prus|pruskich]] [[Hohenzollernowie|Hohenzollernów]] w XVIII wieku zawierają obrazy europejskich artystów takich jak [[Albrecht Dürer]], [[Lucas Cranach Starszy|Lucas Cranach]], [[Rafael Santi]], [[Tycjan]], [[Caravaggio]], [[Peter Paul Rubens]], [[Rembrandt]] czy [[Johannes Vermeer]]. Po raz pierwszy zbiory pokazano publiczności w roku 1830, po licznych przenosinach ostatecznie w 1998 otwarto kolekcję malarstwa w obecnej postaci.
 
=== Dzieje ===
Gemäldegalerie ma genezę w XIX wieku. Mieściło się w Muzeum Królewskim położonym przy [[Lustgarten]] przy berlińskiej [[Unter den Linden]]. Rdzeniem zbiorów były kolekcje [[Fryderyk Wilhelm I (Wielki Elektor)|Fryderyka Wilhelma I]] zwanym Wielkim Elektorem i [[Fryderyk II Wielki|Fryderyka II Wielkiego]]. Spośród dzieł oprócz nabytków znalazły się obrazy pochodzące z królewskich zbiorów polskich [[Wazowie|Wazów]], [[Jan III Sobieski|Jana III Sobieskiego]] oraz [[Stanisław August Poniatowski|Stanisława Augusta Poniatowskiego]], które w Berlinie znalazły się w wyniku grabieży i konfiskat, szczególnie w dobie [[Rozbiory Polski|rozbiorów Polski]].
 
|}
 
=== Struktura muzeum ===
Położona w południowo-zachodniej części Kulturforum Galeria Malarstwa mieści się w nowoczesnym gmachu z przestrzenią muzealną liczącą około 7000 metrów kwadratowych. Pełna trasa dla zwiedzających liczy długość niemal dwóch kilometrów i obejmuje 72 sale ekspozycyjne. Ciąg sal poprzedza wielki hol ekspozycyjny przeznaczony do wystaw tymczasowych. Ekspozycję najstarszych obrazów podzielono na trzy galerie dzieł włoskich, niderlandzkich oraz z krajów Rzeszy doby gotyku i renesansu.
 
Ponadto w Galerii Obrazów znajduje się nowoczesna pracownia komputerowa z galerią zdigitalizowanych obrazów z informacjami w trzech językach; niemieckim, francuskim i angielskim.
 
=== Zbiory ===
Galeria Malarstwa zawiera kolekcję liczącą ponad 3.500 dzieł malarstwa w tym 3000 z oryginalnymi ramami. Zbiory podzielono na dziesięć kategorii.
 
* Malarstwo Anglii XVIII w.
 
==== Malarstwo Rzeszy Niemieckiej XIII-XVI w. ====
[[Plik:Holbein, Hans - Georg Gisze, a German merchant in London.jpg|thumb|left|190px|[[Hans Holbein (młodszy)|Hans Holbein Młodszy]], ''[[Portret Georga Giszego]]'']]
Berlińska Galeria Malarstwa jest obok [[Stara Pinakoteka|Starej Pinakoteki]] w [[Monachium]] i [[Wallraf-Richartz-Museum]] w [[Kolonia (Niemcy)|Kolonii]] największym w Niemczech zbiorem dzieł malarstwa ziem dawnego Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Prestiżową kolekcję średniowiecznego malarstwa tablicowego tworzą dzieła anonimów szkoły kolońskiej XIV-XVI w., m.in.; dyptyk z Madonną i Dzieciątkiem oraz Ukrzyżowaniem, wieloobrazowy ''[[Żywot Chrystusa]]'', ''[[Madonna w ogrodzie zamkniętym]]'', czy ''Pokłon Trzech Króli'' Mistrza Ołtarza Akwizgrańskiego. Ponadto dzieła malarstwa Austrii i Czech w tym ''[[Pietas Domini wśród aniołów]]'' oraz ''[[Ukrzyżowanie Kaufmannów]]'' i ''[[Madonna Kłodzka]]'', ostatnie z dzieł, było ufundowane przez [[Arnošt z Pardubic|Arnošta z Pardubic]], arcybiskupa [[Praga|praskiego]], działającego na dworze [[Karol IV Luksemburski|Karola IV Luksemburskiego]].
Wielki zespół tworzą obrazy malarzy doby Odrodzenia m.in.; siedem dzieł [[Albrecht Dürer|Albrechta Dürera]]; ''[[Madonna i Dzieciątko z czyżykiem]]'' , ''[[Portret Wenecjanki]]'', ''[[Modląca się Maria]]''; kilka dzieł ucznia Albrechta [[Hans Baldung|Hansa Baldunga]], i 22 obrazy [[Lucas Cranach Starszy|Lucasa Cranacha Starszego]], obrazy [[Albrecht Altdorfer|Albrechta Altdorfera]], duży zespół portretów [[Hans Holbein (młodszy)|Hansa Holbeina Młodszego]] z ''[[Portret Georga Giszego|Portretem Georga Giszego]]'' na czele.
 
==== Malarstwo Rzeszy Niemieckiej XVII-XVIII w. ====
Większa część nowożytnego malarstwa niemieckiego mieści się w [[Stara Galeria Narodowa w Berlinie|Starej Galerii Narodowej]] na [[Wyspa Muzeów|Wyspie Muzeów]]. W berlińskiej Galerii Malarstwa są prezentowane dzieła artystów krajów niemieckojęzycznych m.in. [[Daniel Chodowiecki|Daniela Chodowieckiego]], [[Christian Wilhelm Ernst Dietrich|Christiana Wilhelma Ernsta Dietricha]], [[Johann Georg Edlinger|Johanna Georga Edlingera]] , [[Adam Elsheimer|Adama Elsheimera]], [[Anton Graff|Antona Graffa]], [[Angelika Kauffmann|Angeliki Kauffmann]], [[Bernhard Rode|Christiana Bernhardta Rode]] i [[Johann Rottenhammer|Johanna Rottenhammera]].
 
==== Malarstwo Niderlandów XIV-XVI w. ====
[[Plik:Petrus Christus, Portrait of a young girl.jpg|thumb|190px|[[Petrus Christus]], ''Portret młodej kobiety'']]
Zbiory berlińskie znane są z bogatej kolekcji malarstwa Niderlandów doby gotyku, szczególnie późnejszej jego fazy. Kolekcję otwierają trzy niewielkie obrazy pędzla [[Jan van Eyck|Jana van Eycka]] w tym ''[[Madonna w kościele]]''. Spośród dzieł malarzy niderlandzkiej, najstarszej generacji, wyróżniają się cztery obrazy; [[Petrus Christus|Petrusa Christusa]], dwa dzieła [[Robert Campin|Roberta Campina]]. Spośród obrazów uczniów Campina wyróżniają się; ''Pokłon Trzech Króli'' [[Jacques Daret|Jacques'a Dareta]] i ''[[Ołtarz Bladelin]]'', ''Tryptyk Miraflores'' oraz ''Tryptyk Świętego Jana'' [[Rogier van der Weyden|Rogiera van der Weydena]]. Oprócz malarstwa ołtarzowego Rogiera, w berlińskich zbiorach można podziwiać ''[[Portret młodej kobiety]]'', identyfikowany z żoną artysty, ponadto w muzeum jest wiele dzieł uczniów van der Weydena. Spośród dziedzictwa artystów młodszych generacji znajdują się obrazy; [[Aelbert van Ouwater|Aelberta van Ouwatera]], [[Dirk Bouts|Dirka Boutsa]], [[Gerard David|Gerarda Davida]] [[Geertgen tot Sint Jans|Geertgena tot Sint Jansa]] (w tym ''Jan Chrzciciel''), trzy dzieła [[Hugo van der Goes|Hugona van der Goesa]], dwa obrazy [[Hans Memling]]. Grupę dzieł łączących tradycję późnogotyckiego malarstwa niderlandzkiego z formami renesansowymi i humanistyczną myślą egzemplifikują obrazy [[Jan Gossaert|Jana Gossaerta]], [[Pieter Bruegel Starszy|Pietera Bruegela Starszego]], w tym ''[[Przysłowia niderlandzkie]]''. Ponadto w Gemäldegalerie swoje obrazy mają; [[Hieronymus Bosch]] (''[[Święty Jan na Patmos]]''), [[Lucas van Leyden]], [[Quentin Massys|Quintin Massys]], [[Marinus van Reymerswaele]].
 
==== Malarstwo Flandrii XVI-XVII w. ====
Ekspozycja sztuki niderlandzkiej doby nowożytności dzieli się na dwie części, flamandzką i holenderską. W zbiorach malarstwa flamandzkiego dominantę tworzy zespół siedemnastu obrazów [[Peter Paul Rubens|Petera Paula Rubensa]] siedmiu [[Anton van Dyck|Antona van Dycka]], trzech [[Jacob Jordaens|Jacoba Jordaensa]] oraz ośmiu [[David Teniers II|Davida Teniersa Młodszego]]. Tematykę rodzajową tworzą obrazy [[Adriaen Brouwer|Adriaena Brouwera]], [[Pieter Brueghel (młodszy)|Pietera Brueghela Młodszego]], natomiast pejzaż ze [[sztafaż]]em egzemplifikują dzieła [[Jan Brueghel (starszy)|Jana Brueghela Starszego]], ponadto w muzeum znajdują się martwe natury i kwiaty tegoż malarza. Temat martwej natury z kwiatami egzemplifikują obrazy [[Jan Fyt|Jana Fyta]] i [[Jan Davidszoon de Heem|Jana Davidsza de Heema]]. Ponadto obrazy z motywami animalistycznymi, przede wszystkim dzieła [[Frans Snyders|Fransa Snydersa]].
 
==== Malarstwo Holandii XVII w. ====
[[Plik:Frans Hals 021.jpg|thumb|left|190px|[[Frans Hals]], ''Malle Babbe'']]
Świadectwo złotego wieku w Holandii którym było XVII stulecie stanowi wielka kolekcja malarstwa tej epoki jedna z największych w Europie zarówno pod względem ilości obrazów jak pod względem szerokości zakresu tematycznego. W berlińskim muzeum można oglądać dzieła niemal wszystkich ważniejszych osobistości XVII-wiecznej Holandii. Głównym akcentem jest szesnaście prac [[Rembrandt van Rijn|Rembrandta]], w tym dzieła o tematyce staro- ''Mojżesz rozbijający tablice'', ''[[Zuzanna i starcy]]'', ''Samson i Delilah'' i nowotestamentowej ''Chrystus i Samarytanka'', ''Przypowieść o bogaczu'', portrety ''Autoportret'', ''Portret Saskii'', ''Portret Hendrickije Stoffels'' wątki rodzajowe ''Rozmowa mennonita Cornelisa Claesza z żoną Aaltje'' mitologiczne ''Gwałt Prosperiny'', a ponadto ''Krajobraz z mostem''. Ponadto wiele dzieł z ''oeuvre'' większości nauczycieli, uczniów Rembrandta oraz artystów związanych z jego kręgiem takich jak [[Pieter Lastman]] oraz [[Ferdinand Bol]], [[Gerard Dou]], [[Govert Flinck]], [[Aert de Gelder]] i [[Philips de Koninck]]. Ze skromnej ilościowo twórczości [[Jan Vermeer|Jana Vermeera]] w tutejszym muzeum znajdują się ''[[Kielich wina]]'' oraz ''[[Sznur pereł]]''. Pokrewny wątek i styl prezentują dzieła [[Pieter de Hooch|Pietera de Hooch]]. W zakresie portretu prym wiedzie kolekcja dzieł [[Frans Hals|Fransa Halsa]] m.in. ''Portret śpiewającego chłopca z fletem'', ''Tyman Oosdorp'', ''Portret kobiety'', a ponadto rodzajowy obraz ''Radosna kompania przy stole''. W zakresie tematu rodzajowego prezentowane są w muzeum obrazy [[Adriaen van Ostade|Adriaena van Ostade]], [[Isaac van Ostade|Isacka van Ostade]], [[Gerard ter Borch|Gerarda ter Borch]], [[Jan Steen|Jana Steena]] czy [[Paulus Potter|Paulusa Pottera]]. Z przedstawicieli [[caravaggionizm]]u [[Caravaggioniści utrechccy|utrechtskiego]] m.in. biblijne wątki [[Gerrit van Honthorst|Gerrita van Honthorst]] i [[Hendrick ter Brugghen|Hendricka ter Brugghena]]. Spośród pejzaży wyróżniają się sztafaże [[Jan van Goyen|Jana van Goyena]], italianizmy [[Nicolaes Pieterszoon Berchem|Nicolaesa Pieterszoona Berchema]], wnętrza świątyń [[Emanuel de Witte|Emanuela de Witte]] oraz krajobrazy takich indywidualności jak [[Aelbert Cuyp]] i [[Jacob van Ruisdael]]. Przykładami tematu martwej natury są obrazy [[Willem van Aelst|Willema van Aelsta]], [[Pieter Claesz|Pietera Claesza]], [[Willem Kalf|Willema Kalfa]].
 
==== Malarstwo Italii XIII-XVI w. ====
[[Plik:Sandro Botticelli 066.jpg|thumb|180px|[[Sandro Botticelli]], ''Portret Simonetty Vespucci'']]
Trzecią wielką grupę tworzą dzieła Italii, które podzielono na dwie podgrupy, obrazy [[gotyk]]u i [[renesans]]u, oraz [[manieryzm (sztuka)|manieryzmu]] i [[barok]]u. Cykl rozpoczynają dzieła duocenta i przede wszystkim [[trecento|trecenta]] takie jak; ''Ukrzyżowanie'' [[Giotto di Bondone|Giotta]], ponadto malarstwo tablicowe artystów jak; [[Simone Martini]], [[Pietro Lorenzetti]] oraz [[Lorenzo Monaco]] i [[Gentile da Fabriano]], którego ''Madonna z Dzieciątkiem i świętymi Mikołajem i Katarzyną'' otwierają malarstwo [[quattrocento|quattrocenta]] – okresu wyraźnej dominacji form renesansowych. Późny gotyk reprezentują dzieła [[Fra Angelico]], w tym;''Sąd Ostateczny'', natomiast wczesny renesans otwierają dzieła Tommasa di Ser Giovanni di Simonego znanego bardziej jako [[Masaccio]], [[Piero della Francesca|Piera della Francesca]], [[Domenico Veneziano|Domenica Veneziano]], braci [[Antonio Pollaiuolo|Antoniego]] i [[Piero Pollaiuolo|Piera del Pollaiuolo]]. Wczesny renesans florencki reprezentują dzieła malarzy, jak; [[Andrea del Castagno]], [[Fra Filippo Lippi]] i [[Filippino Lippi]] i przede wszystkim trzy obrazy; [[Sandro Botticelli|Sandra Botticellego]] ''Św. Sebastian'', ''Portret Giulia Medici'' i [[tondo]] ''Madonny z dzieciątkiem i ośmioma aniołami''.
[[Plik:Giorgione 052.jpg|thumb|left|190px|[[Giorgione]], ''Portret młodzieńca'']]
 
==== Malarstwo Italii XVII-XVIII w. ====
Kategoria ta obejmuje dzieła od ostatniej generacji włoskich manierystów po dzieła rokokowe. Silnym akcentem jest zespół dzieł [[Michelangelo Merisi da Caravaggio|Caravaggia]] i [[Caravaggionizm|carravaggionistów]] takich jak [[Carlo Dolci]], [[Orazio Gentileschi]],
 
Przykładem rokoka są obrazy [[Giovanni Antonio Guardi|Giovanniego Antonio Guardiego]], [[Sebastiano Ricci|Sebastiana Ricci]], [[Jacopo Amigoni|Jacopa Amigoniego]] oraz naśladowcy Rafaela [[Pompeo Batoni]]ego. Ponadto [[Weduta|weduty]] pędzla [[Giovanni Antonio Canal|Giovanniego Antonio Canaletta]] i [[Francesco Guardi|Francesca Guardiego]].
 
==== Malarstwo Hiszpanii XV-XVIII w. ====
Zakres zbiorów malarstwa hiszpańskiego obejmuje dzieła od późnego gotyku aż do okresu romantyzmu. Część dzieł gotyckiego malarstwa hiszpańskiego i katalońskiego eksponowana jest w Bode-Museum. W Gemäldegalerie znajdują się dzieła malarzy późnego gotyku takich jak [[Bartolomé Bermejo]] i [[Pedro Berruguete]] oraz artystów anonimowych. Renesans i manieryzm reprezentują m.in. dzieła [[Alonso Cano]] i [[Luis de Morales]]. Kulminację ekspozycji tworzą barokowe dzieła takich osobistości jak [[Bartolomé Esteban Murillo]] (''Chrzest Chrystusa''), [[Diego Velázquez]] (''Portret kobiety'') oraz [[Francisco de Zurbarán]]. Cykl zamykają szkice [[Francisco de Goya]].
 
==== Malarstwo Francji XV-XVIII w. ====
[[Plik:Nicolas Poussin 079.jpg|thumb|190px|[[Nicolas Poussin]], ''Autoportret'']]
Kolekcja malarstwa francuskiego charakteryzuje się rozbieżnością w ilości dzieł malarstwa przed i po XVIII w. Spośród starszych dzieł wyróżnieją się miniatury [[Simon Marmion|Simona Marmiona]] oraz lewe skrzydło [[dyptyk z Melun|dyptyku z Melun]] pędzla [[Jean Fouquet|Jeana Fouqueta]]. Barok reprezentują dzieła [[Nicolas Poussin|Nicolasa Poussina]] oraz dwa obrazy [[Georges de la Tour|Georga de la Tour]] ''Dwóch starców'' i jedna z wersji ''Świętego Sebastiana opatrywanego przez świętą Irenę''. Rokoko i wczesny klasycyzm reprezentują dzieła artystów jak m.in. [[Antoine Watteau]], [[Claude Lorrain]], [[François Boucher]], [[Jean-Baptiste Greuze]], [[Nicolas de Largillière]], [[Eustache Le Sueur]], [[Jean Baptiste Chardin]], [[Antoine Pesne]] i [[Hubert Robert]].
 
==== Malarstwo Anglii XVIII w. ====
Najmniejszą kolekcje w Gemäldegalerie tworzy XVII-wieczne malarstwo angielskie. Do najważniejszych należą pięć dzieł [[Thomas Gainsborough|Thomasa Gainsborough]], trzy [[Joshua Reynolds|Joshuego Reynoldsa]], ponadto obrazy, [[John Hoppner|Johna Hoppnera]], [[Henry Raeburn|Henry'ego Raeburna]] oraz [[Thomas Lawrence (malarz)|Thomasa Lawrence'a]].
 
=== Wybrane dzieła ===
==== Malarstwo krajów Rzeszy Niemieckiej, Austrii oraz Czech ====
<gallery>
Plik:Altaraufsatz in drei Abteilungen mit dem Gnadenstuhl - Google Art Project.jpg|Malarz westfalski<br />''Trójca Św. z Marią i Św Janem''
</gallery>
 
==== Malarstwo włoskie ====
<gallery>
Plik:Gentile da Fabriano 044.jpg|[[Gentile da Fabriano]]<br />''Madonna z Dzieciątkiem i świętymi Mikołajem i Katarzyną''
</gallery>
 
==== Malarstwo niderlandzkie XIV-XVI w. ====
<gallery>
Plik:Jan van Eyck 013.jpg|[[Jan van Eyck]]<br />''[[Madonna w kościele]]''
</gallery>
 
==== Malarstwo flamandzkie i holenderskie XVII w. ====
<gallery>
Plik:Willem Kalf 002.jpg|[[Willem Kalf]]<br />''Martwa natura''
</gallery>
 
==== Malarstwo hiszpańskie i francuskie XV-XVIII w. ====
<gallery>
Plik:Jean Fouquet 006.jpg|[[Jean Fouquet]]<br />''Étienne Chevalier i Św. Szczepan''
</gallery>
 
=== Bibliografia ===
* Colin Eisler, ''Berlin. Arcydzieła malarstwa'', Warszawa 2002
 
=== Linki zewnętrzne ===
{{commonscat|Gemäldegalerie, Berlin}}
* [http://www.smb.spk-berlin.de/smb/sammlungen/details.php?objectId=5&lang=en Oficjalna strona Berlińskich Muzeów Państwowych | Gemäldegalerie]
2 734 643

edycje