Wojna domowa w Polsce 1704–1706: Różnice pomiędzy wersjami

poprawa linków, infobox, drobne merytoryczne, drobne redakcyjne
(poprawa linków, infobox, drobne merytoryczne, drobne redakcyjne)
{{Wojna infobox
[[Plik:Fraustadt.jpg|thumb|[[Bitwa pod Wschową]]]]
|epoka = nowożytność
[[Plik:Battle of Kalisz 1706.png|thumb|[[Bitwa pod Kaliszem (1706)]]]]
|nazwa = Wojna domowa w Polsce 1704–1706
'''Wojna domowa w Polsce 1704-1706''' – fragment większej europejskiej [[III wojna północna|III wojny północnej]]. Zmagania pomiędzy [[Konfederacja sandomierska 1704|konfederacją sandomierską]], wierną [[August II Mocny|Augustowi II Mocnemu]], a [[Konfederacja warszawska (1704)|konfederacją warszawską]], wierną [[Stanisław Leszczyński|Stanisławowi Leszczyńskiemu]]. Wojna została zakończona krótkotrwałym zwycięstwem Leszczyńskiego ([[pokój w Altranstädt]]).
|konflikt = [[III wojna północna]]
|grafika =
|opis =
|data = [[1704]]–[[1706]]
|miejsce =
|wynik = [[Pokój w Altranstädt]]
|przyczyna =
|terytorium = [[Rzeczpospolita Obojga Narodów]]
|strona1 = [[August II Mocny]]<br />[[Konfederacja sandomierska 1704|Konfederacja sandomierska]]
|strona2 = [[Stanisław Leszczyński]]<br />[[Konfederacja warszawska (1704)|Konfederacja warszawska]]
|dowódca1 =
|dowódca2 =
|siły1 =
|siły2 =
|straty1 =
|straty2 =
|commons = Category:Civil war in Poland (1704-1706)
|cytaty =
|źródła =
|słownik =
}}
[[Plik:Fraustadt.jpg|thumb|290px|[[Bitwa pod Wschową]]]]
[[Plik:Battle of Kalisz 1706.png|thumb|290px|[[Bitwa pod Kaliszem (1706)]]]]
'''Wojna domowa w Polsce 1704-17061704–1706''' – fragment większej europejskiej [[III wojna północna|III wojny północnej]]. Zmagania pomiędzy [[Konfederacja sandomierska 1704|konfederacją sandomierską]], wierną [[August II Mocny|Augustowi II Mocnemu]], a [[Konfederacja warszawska (1704)|konfederacją warszawską]], wierną [[Stanisław Leszczyński|Stanisławowi Leszczyńskiemu]]. Wojna została zakończona krótkotrwałym zwycięstwem Leszczyńskiego ([[pokój w Altranstädt]]).
 
== Preludium ==
W [[1700]] r.roku August II, w przymierzu [[Elektorat Saksonii|Elektoratu Saksonii]] z [[Carstwo Rosyjskie|Carstwem Rosyjskim]], wznowił wojnę ze [[Szwecja|Szwecją]] o [[Inflanty]].
W serii krwawych bitew (m.in. [[Bitwa pod Kliszowem|pod Kliszowem]]) w 1702 roku [[Szwedzi]] rozgromili siły [[Rzeczpospolita Obojga Narodów|Rzeczypospolitej]], opanowując prawie cały kraj. W czerwcu [[1703]] August II zwołał [[sejm ekstraordynaryjny]] do [[Lublin]]a, gdzie musiał stawić czoło silnej opozycji, niezadowolonej z jego rządów. Król otwarcie wystąpił przeciwko przywódcy opozycji [[prymas]]owi [[Michał Stefan Radziejowski|Michałowi Stefanowi Radziejowskiemu]], nakazał też porwanie królewiczów [[Jakub Ludwik Sobieski|Jakuba]] i [[Konstanty Władysław Sobieski|Konstantego Sobieskich]].
 
Opozycyjne w stosunku do króla Augusta II kręgi szlachty zawiązały wówczas zbrojną konfederację w [[Warszawa|Warszawie]], zaś na zjeździe w styczniu [[1704]] ogłoszono detronizację Augusta II. Wykorzystał to niezwłocznie [[Karol XII]] i wyszukał sobie nowego króla Polski w osobie młodego [[Wojewodowie poznańscy i wielkopolscy|wojewody poznańskiego]], Stanisława Leszczyńskiego, po czym [[12 lipca]] 1704 [[sejm elekcyjny]] w postaci niewielkiego zgromadzenia szlachty, w otoczonym przez wojska szwedzkie [[Arvid Horn|Arvida Horna]] obozie podwarszawskim, dokonała jego formalnego wyboru na króla polskiego.
 
== Wojna domowa ==
Dotychczasowy król Polski, August II, nie miał jednak zamiaru abdykować. W maju 1704 doprowadził do zawiązania konfederacji sandomierskiej, grupującej jego zwolenników, ogłosił [[pospolite ruszenie]] obronne i 30 sierpnia, w [[Narwa (miasto)|Narwie]] zawarł w imieniu Rzeczypospolitej [[Traktat narewski|traktat sojuszniczy z Carstwem Rosyjskim]] [[Piotr I Wielki|Piotra I]], od tego momentu Polska była formalnie w stanie wojny ze Szwecją.
 
W kraju zaczęła rozwijać się [[wojna domowa]] pomiędzy zwolennikami saskiego Augusta II i St.Stanisława Leszczyńskiego, zgodnie z powiedzeniem: ''Jedni do Sasa, drudzy do Lasa''. Augustowi udało się odbić Warszawę, jednak już po dwóch miesiącach wycofał się do Saksonii. W listopadzie 1704 r.roku doszło do [[Bitwa pod Poniecem|bitwy pod Poniecem]]. W 1705 powrócił do Polski, odbył nawet tzw. radę grodzieńską, na której uzyskał powszechne poparcie większości senatorów. 13 lutego 1706 spóźnił się na plac boju i poniósł klęskę w [[bitwa pod Wschową|bitwie pod Wschową]].
 
== Krótkotrwałe zwycięstwo Leszczyńskiego ==
Gdy Szwedzi zagrozili całkowitym podbojem elektoratuElektoratu Saksonii August II Mocny zrzekł się korony polskiej na rzecz Stanisława Leszczyńskiego we wrześniu 1706 na mocy pokoju w [[Altranstädt]]. Jeszcze w piątym tygodniu po zawarciu rozejmu, [[29 października]] 1706 armia Augusta II pokonała Szwedów w [[bitwa pod Kaliszem (1706)|bitwie pod Kaliszem]], ta mała bitwa nie zmieniła jednak warunków pokoju w Altranstädt.
 
Warunki te zmieniła znacznie większa bitwa. W [[1708]] r.roku król szwedzki, Karol XII, zdecydował się na rozprawę z Rosją i poprowadził swe armie na wschód. Lecz tam Szwedzi ponieśli [[8 lipca]] [[1709]] druzgoczącą klęskę w [[bitwa pod Połtawą|bitwie pod Połtawą]]. Rozpoczęli wtedy szybki odwrót również z terenów Rzeczypospolitej, a wraz z nimi emigrowali ich poplecznicy i zwolennicy Stanisława Leszczyńskiego.
 
W tej sytuacji August II Mocny w 1709 wrócił do kraju, jakby zapominając, że kilka lat wcześniej zrzekł się w uroczystym ślubowaniu polskiej korony królewskiej. Zaczął swe nowe rządy od zawarcia z Piotrem I traktatu w [[Toruń|Toruniu]] [[20 października]] 1709. Car zobowiązał się utrzymać go swoją potęgą na tronie polskim: '' ...i zarówno udzielać mu pomocy wojskowej, jak iść mu zawsze na rękę w Rzeczypospolitej Polskiej dobremi usługami.''
 
== Zobacz też ==
{{Wikisource|Traktat narewski|Traktatu narewskiego}}
* [[Wojna o sukcesję polską]]
 
[[Kategoria:Historia Polski 1697-1763]]
14 682

edycje