Związek Walki Młodych: Różnice pomiędzy wersjami

drobne redakcyjne, WP:SK, usunięcie nadmiarowych linków do dat
m (WP:CHECK - eliminacja błędu #69 (składnia ISBN))
(drobne redakcyjne, WP:SK, usunięcie nadmiarowych linków do dat)
[[Plik:Zwiazek Walki Mlodych - gravestone.jpg|thumb|Grób założycieli i organizatorów ZWM na [[Cmentarz Wojskowy na Powązkach|Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie]]]]
'''Związek Walki Młodych''' ('''ZWM''') – polska [[komunizm|komunistyczna]] organizacja młodzieżowa, utworzona w [[Konspiracja|podziemiu]], pomiędzy styczniem a sierpniem [[1943]] roku<ref name=ms>Mały Słownik Historii Polski, Warszawa 1997, s. 242.</ref> przez byłych członków [[Komunistyczny Związek Młodzieży Polskiej|Komunistycznego Związku Młodzieży Polskiej]], [[Związek Niezależnej Młodzieży Socjalistycznej "Życie"|OMS "Życie"]] oraz [[Związek Niezależnej Młodzieży Socjalistycznej "Spartakus"|Związku Niezależnej Młodzieży Socjalistycznej "Spartakus"]] z inicjatywy [[Hanka Sawicka|Hanny Szapiro-Sawickiej]]<ref>Andrzej Werblan „Władysław Gomułka. Sekretarz Generalny PPR” Książka i Wiedza 1988 ISBN 83-05-11972-6 str. 115</ref>. ZWM stanowił młodzieżową przybudówkę [[Polska Partia Robotnicza|Polskiej Partii Robotniczej]]<ref>{{Cytuj książkę | nazwisko= [[Piotr Gontarczyk|Gontarczyk]] | imię= Piotr | tytuł= Polska Partia Robotnicza. Droga do władzy (1941-1944) | data=2006 | wydawca=Fronda | miejsce=Warszawa | isbn= | strony=80}}</ref>, realizującą priorytety [[Związek Radziecki|radzieckiej]] [[racja stanu|racji stanu]] – jej podporządkował swoją taktykę propagandową i realizowane akcje, w tym akcje zbrojne<ref name=IPN>{{cytuj stronę| url = http://www.ipn.gov.pl/portal/pl/398/4920/Zwiazek_Walki_Mlodych__Zwiazek_Mlodziezy_Polskiej.html| tytuł = Związek Walki Młodych – Związek Młodzieży Polskiej, Informacja historyczna, Instytut Pamięci Narodowej| data dostępu = 25 kwietnia 2009}}</ref>. We wrześniu [[1943]] roku Zarząd Główny ZWM wydał swoją ''Deklarację programową'', w której określił podstawowe cele działalności Związku<ref name=ms59>Mały Słownik Historii Polski, Warszawa 1959, s. 237-238.</ref>. Związek Walki Młodych rozwiązany został 21 lipca [[1948]] roku, wchodząc w skład nowo założonego [[Związek Młodzieży Polskiej|Związku Młodzieży Polskiej]]<ref name=ms/>.
 
== Program Związku ==
 
== Działalność w czasie okupacji ==
 
=== Obszar działalności ===
W okresie [[Okupacja niemiecka w Polsce 1939-1945|okupacji niemieckiej]] ZWM działał głównie w [[Warszawa|Warszawie]] i jej okolicach. Na mniejszą skalę działał także na terenach pozostałej części okupowanego [[Województwo warszawskie (II Rzeczpospolita)|województwa Warszawskiego]], oraz [[Województwo kieleckie (II Rzeczpospolita)|Kieleckiego]] i [[Województwo lubelskie (II Rzeczpospolita)|Lubelskiego]]<ref name=ms/>.
Działalność ''Związku'' polegała w tym czasie głównie na dokonywaniu akcji bojowych i dywersyjnych na liniach komunikacyjnych. ZWM najbardziej jest jednak znany z akcji kontrterrorystycznych przeciwko Niemcom (m.in. dwa [[Zamachy Gwardii Ludowej na Café Club|zamachy na Café Club]] i "[[Bar Podlaski w Warszawie|Bar Podlaski]]" w Warszawie). Jedną z pierwszych akcji ''Związku'' było spalenie niemieckiego baraku wojskowego przy [[Ulica Czerniakowska w Warszawie|ul. Czerniakowskiej]] w [[Warszawa|Warszawie]]. Operacja, dowodzona przez Tadeusza Olszewskiego, była wspierana przez dwóch członków [[Armia Krajowa|AK]] – przyjaciół Olszewskiego, którzy ubezpieczali akcję. W ramach akcji odwetowych ZWM przeprowadził także zamachy na niemiecką restaurację ''Mitropa'' oraz na redakcję znanej ''[[Gadzinówka|gadzinówki]]'' – [[Nowy Kurier Warszawski|Nowego Kuriera Warszawskiego]]<ref name=ZWM/>. Oddział ''Związku'' – [[batalion im. Czwartaków]] – uczestniczył w [[powstanie warszawskie|powstaniu warszawskim]] między innymi w walkach w rejonie [[Plac Zamkowy w Warszawie|placu Zamkowego]], [[Ulica Hoża w Warszawie|ulicy Hożej]] oraz na [[Wola (Warszawa)|Woli]] i [[Koło (Warszawa)|Kole]]<ref name=ms/><ref name=ZWM/>.
 
Akcje zbrojne ZWM tak ocenił prof [[Tomasz Strzembosz]]: "Wszystkie trzy dotychczasowe serie: z 24 października [[1942]] r., z 17 stycznia [[1943]] r. i seria lipcowa, stały się próbą praktycznej realizacji zasady odpowiedzialności zbiorowej wszystkich [[Niemcy|Niemców]] za to, co działo się w okupowanej Warszawie, próbą odpowiedzenia tą samą bronią, jaką stosowali Niemcy od początku [[Okupacja niemiecka w Polsce 1939-1945|okupacji]]. Była to strategia walki [[konspiracja|konspiracyjnej]] zupełnie uzasadniona, choć zasadniczo odmienna od strategii realizowanej przez komórki kierującej akcją dywersyjno-bojową [[Armia Krajowa|AK]], która uderzając najczęściej w wybranych przedstawicieli aparatu okupacyjnego (zwłaszcza policji i administracji cywilnej), usiłowała oddziaływać w ten sposób na postawę aparatu, aby stworzyć lub poszerzyć szczelinę pomiędzy policją i aparatem cywilnym a [[Wehrmacht]]em."<ref>[[Tomasz Strzembosz|T. Strzembosz]], ''Akcje zbrojne podziemnej Warszawy 1939-1945'', Warszawa 1983, s. 395, ISBN 83-06-00717-4 </ref>
 
Czynniki podziemne związane z [[Rząd RP na uchodźstwie|rządem RP na uchodźstwie]] oceniły powyższą taktykę walki jako "bezwzględną i zbrodniczą". Wystąpienia zbrojne, których efektem było pozbawianie życia kilku lub kilkunastu przypadkowo trafionych Niemców prowokowały bowiem masowe represje wśród Polaków.
Metoda prowokowania niemieckich środków odwetowych miała mieć charakter celowy - w ten sposób mało liczne w porównaniu do [[Armia Krajowa|AK]] organizacje zbrojne związane z [[Polska Partia Robotnicza|PPR]] "w stanie ogólnego chaosu, anarchii, (...) w nastroju ślepej żądzy odwetu i rozpaczy" wśród ludności polskiej, mogły łatwiej "wypłynąć na wierzch".<ref>[[Jan Nowak-Jeziorański|J. Nowak-Jeziorański]], ''Kurier z Warszawy'', Kraków 2005, s. 152, ISBN 83-240-0535-8 </ref>.
 
=== Działalność propagandowa ===
 
== Działalność powojenna ==
[[FilePlik:Bierut na Krajowym Zlocie ZWM.jpg|thumb|[[Bolesław Bierut]] na Krajowym Zlocie ZWM, 21 - 22 VII 1946 r.]]
[[Plik:ZWM Monument Poznan.JPG|thumb|[[Pomniki i rzeźby na Cytadeli w Poznaniu|Pomnik ZWM]] na [[Park Cytadela|Cytadeli]] w [[Poznań|Poznaniu]]]]
[[Plik:Tablica ZWM Kutno.JPG|thumb|Pomnik poświęcony 35 leciu powstania ZWM w [[Kutno|Kutnie]]]]
Pojawiają się również opinie, iż "''ZetWueMowcy''" aktywnie uczestniczyli w likwidacji, związanego z [[Rząd RP na uchodźstwie|rządem RP na uchodźstwie]], powojennego, antykomunistycznego<ref>Niekiedy używa się dla określenia powojennego podziemia miana '''niepodległościowy''' choć jest to określenie nieprawidłowe z punktu widzenia [[Prawo międzynarodowe|Prawa Międzynarodowego Publicznego]], które wyraźnie rozróżnia terminy [[niepodległość]] i [[suwerenność]].</ref> podziemia<ref name=IPN/>. Jednakże prof. [[Andrzej Paczkowski|A. Paczkowski]] zauważa, iż Związku Walki Młodych "nie należy ściśle wiązać ze zbrodniami powojennego aparatu przemocy"<ref>{{Cytuj książkę | nazwisko= wywiad z prof. A. Paczkowskim | imię= | tytuł= Kto patronem ulicy, a kto dzielnicy | data=25-26 lutego 2006 | wydawca=Nowa Trybuna Opolska | miejsce=Opole | isbn= | strony=}}</ref>.
 
Znaczący był udział jego członków w odbudowie gospodarki ze zniszczeń wojennych i przemianach społeczno-gospodarczych. Uczestniczyli oni między innymi w przeprowadzeniu [[Reforma rolna w Polsce (1944)|Reformy rolnej]] zapowiedzianej przez [[Manifest PKWN]]. Działalność ta rozpoczęła się już w [[1944]] i polegała na tworzeniu brygad parcelacyjnych, które rozdzielały odebrane grunty pomiędzy miejscową ludność wiejską. Brygady te były często obiektem ataków ze strony antykomunistycznego podziemia, które pociągały za sobą ofiary także wśród ''ZetWueMowców''<ref name=ZWM/>. W [[1948]] roku ZWM został rozwiązany, współtworząc [[Związek Młodzieży Polskiej]]<ref name=ms/>.
 
Po wojnie organem prasowym Związku pozostawała "[[Walka Młodych]]". Wraz z rozrostem organizacji powstał kolejny periodyk pt. "Poradnik Oświatowy".
 
== IlośćLiczba członków ==
W okresie okupacji liczba członków Związku nie była wielka, osiągając w lipcu [[1944]] roku około 600. Gwałtowny przyrost nastąpił w końcowym okresie wojny oraz tuż po jej zakończeniu. W grudniu [[1945]] członków było już 110 000, zaś w dniu rozwiązania ''Związku'', w lipcu [[1948]] roku, (wg różnych szacunków) od 260-336 tys.<ref name=ms/>.
 
{{Przypisy}}
7344

edycje