Digvijaysinhji: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 4 bajty ,  5 lat temu
m
drobne techniczne, drobne redakcyjne
m (WP:SK, skwer z planów do realizacji i pomnik)
m (drobne techniczne, drobne redakcyjne)
 
== Młodość i edukacja ==
Był trzecim synem maharadży Jawansinhaji Jivansinhaji (1875–1942), młodszego brata władcy Nawanagaru. Z uwagi na brak następcy stryj, maharadża Nawanagaru, jam saheb Kumar Sri Ranjitsinhji Vibhaji adoptował go i wychowywał, co było częstą wśród [[Radźputowie|radźputów]] praktyką<ref>[http://www.indiaguide.pl/mieszkancy/radzputowie.html Portal indiaguide]</ref>. Stryj znany był wcześniej z osiągnięć sportowych, był m.in. wcześniej czołowym graczem [[krykiet]]a (znanym jako K.S. Ranjitsinhji lub ''Ranji''), występującym w zespole angielskim jako [[batsman]]. Puchar krykieta ''Ranji Trophy'' w Indiach nazwano jego imieniem.
 
Digvijaysinhji kształcił się w szkołach indyjskich i brytyjskich, m.in. w Rajkumar College w stolicy stanu Saurashtra, [[Radźkot]] (był później najdłużej pełniącym tę funkcję prezesem rady nadzorczej tej szkoły), Malvern College w [[Malvern (Worcestershire)|Malvern]] i [[University College London]].
 
== Maharadża Nawanagaru ==
Po śmierci stryja (2 kwietnia 1933) odziedziczył tytuł maharadży Nawanagaru, [[suzeren]]a jednego z 568 księstw indyjskich ({{lang|en}} ''princely states'') o dużej [[autonomia|autonomii]], formalnie niewchodzących w skład [[Indie Brytyjskie|Indii Brytyjskich]], lecz pozostających z Wielką Brytanią w tzw. sojuszu zależnym (ang. ''subsidiary alliance'') i uznających ich [[protektorat|zwierzchnictwo]]. W 1941 [[księstwo]] miało 9818&nbsp;9 818 km² i 470&nbsp; 000 mieszkańców.
 
Maharadżowie Nawanagaru byli znani ze swojej bogatej kolekcji biżuterii, szczególnie z kolekcji biżuterii ze [[szmaragd]]ów, naszyjników z pereł i [[diament]]ów zaprojektowanej w stylu [[art déco]] przez Jacques’a Cartiera<ref>[http://www.royal-magazin.de/india/smaragd-nawanagar.htm Juvelen des Maharaja Digvijaysinhji von Nawanagar] {{lang|en}}</ref>. Biżuteria o wielomilionowej wartości była symbolem ich władzy i wysokiego statusu<ref>[http://www.internetstones.com/emerald-necklaces-of-the-maharajah-of-nawanagar.html Jewelry of the Maharajahs were symbols of status and power] {{lang|en}}</ref>.
W [[1920]] reprezentował Indie na pierwszym posiedzeniu [[Liga Narodów|Ligi Narodów]]<ref>[http://www.indiana.edu/~league/1thordinaryassemb.htm Lista delegatów na pierwszym posiedzeniu Ligi Narodów 15 listopada-18 grudnia 1920] {{lang|en}}</ref>. Był kanclerzem [[Izba Książąt Indyjskich|Izby Książąt Indyjskich]] w latach 1937-1944 (podobnie jak wcześniej stryj), wchodził z ramienia Indii w skład ''Imperial War Cabinet'' (gabinetu [[imperium brytyjskie]]go ds. wojny) oraz [[Rada Wojenna Pacyfiku|Rady Wojny na Pacyfiku]] (1942-1945).
 
W przeciwieństwie do większości władców indyjskich, był zdecydowanym zwolennikiem niepodległości Indii, które ten akt proklamowały kilka minut po północy 15 sierpnia 1947. Stało się to możliwe po uchwaleniu przez brytyjski parlament tzw. ''Indian Independence Act 1947'', przewidującego podział Indii Brytyjskich na głównie [[Hinduizm|hinduistyczne]] Indie i [[islam|muzułmański]] [[Pakistan]] oraz całkowitą niezależność księstw, które mogły zadeklarować przyłączenie się do jednego z tych państw lub pozostać formalnie niezależne{{fakt|data=2012-02}}. Digvijaysinhji był głównym negocjatorem ze strony maharadżów [[Kathijawar]]u i jako jeden z pierwszych 15 sierpnia 1947 podpisał dokument przystąpienia do stanu Kathijawar (włączonego później do [[Gudźarat]]u). Oznaczało to akces do [[Unia Indyjska|Unii Indyjskiej]] (poprzedniczki [[Indie|Republiki Indii]] i zrzeczenie się władzy maharadży. W Nawanagarze rządził jeszcze pół roku, do [[15 lutego]] [[1948]], kiedy proklamowano utworzenie stanu Kathijawar z około 200 większych i mniejszych autonomicznych księstw. Powiedział wtedy w odpowiedzi [[Vallabhbhai Jhaverbhai Patel|Vallabhbhai'owi Patelowi]], indyjskiemu wicepremierowi i ministrowi spraw spraw wewnętrznych:
 
W Nawanagarze rządził jeszcze pół roku, do [[15 lutego]] [[1948]], kiedy proklamowano utworzenie stanu Kathijawar z około 200 większych i mniejszych autonomicznych księstw. Powiedział wtedy w odpowiedzi [[Vallabhbhai Jhaverbhai Patel|Vallabhbhai'owi Patelowi]], indyjskiemu wicepremierowi i ministrowi spraw spraw wewnętrznych:
: ''To nie jest tak, że jesteśmy zmęczonymi monarchami, którzy oczekują wypoczynku. Nie jesteśmy też zastraszeni w celu uległości. Naszą własną wolą jest sprzymierzyć się dla przekazania naszej suwerenności w celu stworzenia nowego państwa, uważając, że zjednoczony stan Kathijawar i Unia Indyjska mogą osiągnąć więcej''<ref>[http://books.google.co.in/books?id=sLr7z6gNcV0C&pg=PA112&dq=UNITED+STATE+OF+KATHIAWAR&hl=en&ei=4j9oTt_yLMLprAfppaD9Cg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=4&sqi=2&ved=0CDcQ6AEwAw#v=onepage&q=UNITED%20STATE%20OF%20KATHIAWAR&f=false B. Krishna, ''India's bismarck, Sardar Vallabhbhai Patel''] s. 112,113] {{lang|en}} [dostęp 24.01.2012]</ref>.
 
Następnie od grudnia 1948 do 31 października 1956 pełnił funkcję szefa administracji ({{lang|hi}} ''rajpramukh'') tego stanu, przemianowanego na stan [[Saurashtra]]<ref>[http://www.worldstatesmen.org/India_states.html#Gujarat States of India since 1947] {{lang|en}} [dostęp 24.01.2012]</ref> do czasu jego przyłączenia do stanu Bombaj. Obecnie dawne księstwo jako dystrykt [[Jamnagar]] wchodzi w skład [[Podział administracyjny Indii|stanu]] [[Gudźarat]].<br />
 
Po II wojnie, był jednym z pierwszych przedstawicieli niepodległych Indii w [[Organizacja Narodów Zjednoczonych|Organizacji Narodów Zjednoczonych]]. Pełnił m.in. funkcję zastępcy szefa delegacji indyjskiej w Zgromadzeniu Ogólnym ([[1948]]-[[1951]]) oraz przewodniczącego Trybunału Administracyjnego ONZ ([[1950]]-[[1951]]). Posiadał wiele wysokich odznaczeń indyjskich i brytyjskich. Do końca życia zachował formalny tytuł maharadży.
 
== Związki z Polską ==
O Polsce usłyszał po raz pierwszy w [[lata 20. XX wieku|latach 20.]], gdy mieszkając wraz ze stryjem w Szwajcarii, poznał bliżej sąsiada – [[Ignacy Jan Paderewski|Ignacego Paderewskiego]]. Osobowość mistrza, rozmowy i dyskusje na temat Polski, które miały tam miejsce, zrobiły na młodym księciu takie wrażenie, że do końca życia czynnie interesował się jej losami<ref>Wiesław Stypuła, ''W gościnie u "polskiego" maharadży (wspomnienia z pobytu w Osiedlu Dzieci Polskich w Indiach w latach 1942–1946)'', Warszawa 2000, s. 97</ref>. Jako jeden z dwóch hinduskich delegatów w gabinecie wojennym Wielkiej Brytanii poznał generała [[Władysław Sikorski|Władysława Sikorskiego]].
 
Kiedy 24 grudnia 1941 [[Józef Stalin|Stalin]] wydał zgodę, by z [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]] wyjechały osierocone polskie dzieci, polscy ochotnicy zaczęli ich szukać w [[Dom dziecka|sierocińcach]]. W [[Aszchabad]]zie, przy granicy z [[Iran]]em zorganizowano polski sierociniec, do którego trafiały dzieci z całego Związku Radzieckiego. Dużą rolę w jego utworzeniu odegrała słynna piosenkarka [[Hanka Ordonówna]] i jej mąż [[Michał Tyszkiewicz]]<ref name=autonazwa1>[http://blogbiszopa.pl/2010/01/polskie-dzieci-maharadzy/ Blog Biszopa. Polskie dzieci maharadży] [dostęp 22.01.2011]</ref> współpracujący z radcą Józefem Żmigrodzkim z ambasady polskiej w [[Samara|Kujbyszewie]]<ref>Praca zbiorowa. Leszek Beldowski i in., ''Polacy w Indiach. 1942–1948 w świetle dokumentów i wspomnień'', wyd. 2, Warszawa 2002, Wyd. Koło Polaków z Indii 1942–1948, s. 84</ref>. Dzieci z okolic [[Samarkanda|Samarkandy]] i [[Buchara|Buchary]] w [[Uzbekistan]]ie przewoził także wicekonsul z [[Mumbaj|Bombaju]], Tadeusz Lisiecki<ref>[http://stary.naszdziennik.pl/index.php?typ=my&dat=20080209&id=my32.txt Piotr Szubarczyk, Misja wicekonsula Lisieckiego] [[Nasz Dziennik]], Nr 34 (3051) z 9–10 lutego 2008</ref> wraz z kpt. Archie Webbem, przedstawicielem rządu indyjskiego<ref>[http://www.rzeczpospolita.pl/dodatki/plus_minus_000729/plus_minus_a_3.html Tomasz Gerlach (współpr. Stanisław Grzymski), "Sto lat poza ojczyzną" (m.in. wywiad z żoną E. Banasińskiego)] [[Rzeczpospolita (gazeta)|Rzeczpospolita]] 29.07.2000 nr 176</ref>.
 
Obozy uchodźców polskich w Indiach, w tym także obozy dla polskich sierot, były organizowane przez Delegaturędelegaturę Ministerstwa Pracy i Opieki Społecznej [[Trzeci rząd Władysława Sikorskiego|Rządu Rzeczypospolitej Polskiej na Uchodźstwie]] pod kierownictwem Wiktora Styburskiego, Delegatadelegata w okresie 29 maja – 30 października 1943 oraz Kiry Banasińskiej, zastępcy Delegatadelegata<ref>Op. cit., Praca zbiorowa. Leszek Beldowski i in., ''Polacy w Indiach...'', s. 44-48</ref>. W 1942 w obecnym stanie Gudźarat, w [[Balachadi]] koło Jamnagaru, niedaleko letniej rezydencji maharadży, powstał ''Polish Children Camp''. Dokumentację techniczną opracował J.O. Jagus, główny inżynier Jama Saheba Digvijayasinhaji, a budowniczym był jego sekretarz wojskowy mjr Geoffrey Clarke<ref>Op. cit., Wiesław Stypuła, W gościnie... s. 93</ref>.
 
Przewieziono tu także dzieci z obozu przejściowego (do którego trafiła także Ordonówna) w Bandrze na przedmieściach Bombaju, a który zorganizował [[Konsul (stosunki dyplomatyczne i konsularne)|konsul]] [[Eugeniusz Banasiński]], przy współudziale żony Kiry Banasińskiej, kierownika placówki [[Polski Czerwony Krzyż|Polskiego Czerwonego Krzyża]] w Indiach<ref name=autonazwa2>[http://www.konarski.emil.tnp.pl/kg/Azja.htm Wiesław Stypuła, Ośrodki przejściowe i tranzytowe w Indiach]</ref> oraz z obozu w [[Kweta|Kwecie]].
== Wymowa i znaczenie tytułów ==
W angielskim zapisie pierwsze dwa człony ''Jam Saheb'' zapisuje się często wielką literą, jest to tytuł monarchów panujących w Nawanagarze (analogiczne do ''król'' lub ''cesarz'' w krajach zachodnich), tak więc ''dźam saheb Nawanagaru'' oznacza "króla Nawanagaru". Końcowe dźi to partykuła, której po polsku odmienić nie możemy, można to jednak uczynić z pozostałymi wyrazami (w tym dwoma członami złożenia: Digwidźaj i sinh). Należy więc mówić ''dźam saheb Digwidźajsinhdźi'', ale ''dźama saheba Digwidźajasinhadźi''<ref name = iwa />.
 
{{Przypisy|2}}
 
== Bibliografia ==
16 804

edycje