Ceratopsy: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 3 bajty ,  5 lat temu
m
int., polskie znaki
m (Bot: Removing Link GA template)
m (int., polskie znaki)
|commons = Category:Ceratopia
}}
'''Ceratopsy''' (Ceratopsia) – grupa [[dinozaury ptasiomiedniczne|dinozaurów ptasiomiednicznych]], której nazwa oznacza „rogate oblicza”. W pełni rozwinęły się w [[kreda (okres)|kredzie]] na terenach współczesnej Ameryki Północnej i Azji, jednak ich najstarsi przedstawiciele żyli już w jurze. Wcześni przedstawiciele tego kladu, tacy jak psitakozaur, byli niewielcy i dwunożni. Później rozwinęły się wielkie, słynne czworonożne formy, jak ''[[Triceratops]]'' czy centrozaur, mające rogi i rogowe kryzy wokół karku. Niegdyś twierdzono, że owe kryzy służyły wyłącznie do ochrony karku przed ugryzieniami drapieżników. Dzisiaj wiadomo, że większość kryz miała duże otwory, przez co nie były one zbyt skuteczne w tej roli. Mogły one służyć do termoregulacji, popisów godowych lub odstraszania napastników. Ceratopsy obejmowały bardzo zróżnicowane dinozaury, od niewielkich mniej więcej metrowych i ważących ok. 23 kg form, aż po wielkie, osiągające ponad sześć metrów długości i 5 t formy,. Najsłynniejszym przedstawicielem tej grupy jest ''Triceratops''. Większość jej członków ma w nazwie człon „''ceratops''”, jednak istnieją wyjątki od tej reguły (np. psitakozaur). Jednym z najwcześniejszym opisanych przedstawicieli Ceratopsia był ''Ceratops'', który użyczył jej nazwy. Jednak obecnie uważa się go za ''nomen dubium'' z powodu nieobecności u niego jakichkolwiek cech mogących odróżnić go od innych ceratopsów<ref name=dodson1>Dodson, P. 1996. The Horned Dinosaurs. Princeton: Princeton University Press. 346pp.</ref>.
 
== Anatomia ==
 
=== Walki wewnątrzgatunkowe i zachowania stadne ===
Ceratopsy od dawna były przedstawione jako zwierzetazwierzęta żyjące w stadach mimo, że nie ma na to wielu dowodów w zapisie kopalnym. W formacji Dinosaur Park odkryto w jednym miejscu szczątki wielu centrozaurów, co dowodzi, że zwierzęta te żyły w stadach i zginęły np. podczas nieudanej przeprawy przez rzekę czy powodzi<ref>{{Cytuj książkę| rozdział=''Centrosaurus'' |inni=Peter Dodson, Brooks Britt, Kenneth Carpenter, Catherine A. Forster, David D. Gillette, Mark A. Norell, George Olshevsky, J. Michael Parrish, David B. Weishampel |tytuł=The Age of Dinosaurs |wydawca=Publications International LTD |strony=139 |isbn=0-7853-0443-6}}</ref>. Spekuluje się, że posaiadające rogi i kostne kryzy ceratopsy jak triceratops podczas ataków drapieżników tworzyły okrąg, w którego środku znajdowały się młode. Używając „G-Testu” porównano centrozaura i triceratopsa. Oba te rodzaje, jak udowodniono, bardzo różnią się ilością zmian patalogicznych w kości łuskowej. ''Triceratops'' posiada ich o wiele więcej. Dowodzi to walk wewnętrznogatunkowych np. o samice u triceratopsa przy użyciu rogów i kryzy i małej liczby utarczek lub skupienia ich bardziej na ciele u centrozaura<ref name=walki>{{Cytuj pismo |autor=Andrew A. Farke, Ewan D. S. Wolff, Darren H. Tanke |rok=2009 |tytuł=Evidence of combat in </em>Triceratops<em> |czasopismo=PLoS ONE |oznaczenie=4(1): e4252 |doi=10.1371/journal.pone.0004252 |język=en}}</ref>.
 
; Funkcja rogów i kryzy