Otwórz menu główne

Zmiany

Dodane 5 bajtów, 4 lata temu
m
[[Plik:Palac - Poddebice.JPG|thumb|250px|Pałac w Poddębicach]]
[[Plik:Kosciol sw Katarzyny w Poddębicach.jpg|thumb|250px|Kościół pw. św. Katarzyny w Poddębicach]][[Plik:Poddebice dzwonnica.JPG|thumb|250px|Dzwonnica kościoła ewangelickiego, w głębi zbór ewangelicki]]
'''Poddębice''' – [[miasto]] w [[województwo łódzkie|woj. łódzkim]], w [[powiat poddębicki|powiecie poddębickim]], siedziba [[Poddębice (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Poddębice]], leżące nad [[Ner]]em. W okresie II wojny światowej w [[Kraj Warty|Warthegau]] ([[Kraj Warty]]) pod nazwą Wandalenbrück. [[Podział administracyjny Polski 1975–1998|W latach 1975–1998]] miasto administracyjnie należało do [[województwo sieradzkie|woj. sieradzkiego]]. Były miastem szlacheckim<ref>Przeszłość administracyjna ziem województwa łódzkiego, w: Rocznik Oddziału Łódzkiego Polskiego Towarzystwa Historycznego, Łódź 1929, s. 15.</ref>.
 
Według danych z 31 grudnia 2008 miasto liczyło 7840 mieszkańców<ref name="pl-gus6">{{cytuj pismo| nazwisko=Nowak |imię=Lucyna|nazwisko2=Stańczyk|imię2=Joanna |nazwisko3=Znajewska|imię3=Agnieszka|tytuł=Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008&nbsp;r.) |wydawca=[[Główny Urząd Statystyczny]]|odpowiedzialność=GUS, Departament Badań Statystycznych|issn=1734-6118|język=pl|data=2009|url=http://web.archive.org/web/20131029204614/http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/PUBL_L_ludnosc_stan_struktura_31_12_2008.pdf}}</ref>.
 
=== Historia Żydów poddębickich ===
Dzieje osadnictwa żydowskiego w Podddębicach sięgają XVIII stulecia. Tutejsi Żydzi podlegali pod kahał łęczycki. W 1789 roku w mieście żyło 65 Żydów, stanowiąc 23 procent ogółu mieszkańców. W 2. połowie [[XIX wiek]]u powstała samodzielna gmina żydowska. W [[DwudziestolecieHistoria międzywojennePolski w Polsce(1918–1939)|okresie międzywojennym]], w 1921 roku w Poddębicach mieszkało już 1333 Żydów (42 procent ogółu mieszkańców). W 1934 roku Poddębice odzyskały prawa miejskie. W 1939 roku miasteczko zamieszkiwało około 1600 Żydów.
 
W 1940 roku Niemcy utworzyli w Poddębicach, obrębie ulic Sienkiewicza - Ogrodowa - Pułaskiego) getto, w którym uwięziono około 1,5 tysiąca Żydów. W kwietniu 1942 roku zostało ono zlikwidowane, a wszystkich jego więźniów wymordowano w [[Kulmhof|obozie zagłady w Chełmnie nad Nerem]].
 
== Zabytki ==
* Pałac – z epoki [[renesans]]u, wzniesiony przed 1617 z fundacji [[Zygmunt Grudziński (wojewoda rawski)|Zygmunta Grudzińskiego]], [[Wojewoda|wojewody]] [[Wojewodowie rawscy|rawskiego]], jednego z przywódców [[Rokosz Zebrzydowskiego|rokoszu Zebrzydowskiego]], na fundamentach XV-wiecznego dworu<ref>Ustalono to na podstawie prac archeologiczno-konserwatorskich w latach 2011–2012. Przy okazji zostały odkryte polichromie na jego wschodniej ścianie, które zostaną odrestaurowane ((JAZ), ''Pałac starszy o 200 lat.'' [w:] "Express Ilustrowany" [Łódź], 24 IX 2012, nr 223, s. 7).</ref>. Budowę kontynuowała jego żona Barbara z [[Karśniccy|Karśnickich]] herbu [[Jastrzębiec (herb szlachecki)|Jastrzębiec]] (zm. po 1625), a następnie syn Stefan (zm. w 1640), [[starosta]] ujski, pilski i bolimowski. Wg informacji z 1928 r., jego właścicielem w tym czasie był prezes miejscowego [[Polskie Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół"„Sokół”|"Sokoła"]] - Wł. Wyssogota-Zakrzewski<ref>"Łódź w Ilustracji", nr 36, 2 IX 1928, s. 3.</ref>. Jest to budynek piętrowy o [[dach]]u dwuspadowym, zamkniętym z dwóch stron dekoracyjnymi szczytami. Od wschodu do głównego budynku przylega wieża o wysokości 17 [[Metr|m]]. Od zachodu przed 1690 dobudowano ośmioboczną kaplicę z piękną dekoracją wnętrza. Najciekawszym elementem arch. są arkadowe [[Krużganek|krużganki]] filarowe, wbudowane w pd. elewację pałacu. [[Loggia]], zbudowana około 1750 została ponownie odkryta w 1952. Na uwagę zasługuje sklepienie loggi – krzyżowe z pseudożebrami i dekoracją w postaci wytłaczanych pereł i jajowników z maszkaronami w zwornikach. Na ścianie południowej odkryto pod tynkiem bardzo interesujące fragmenty dekoracji sgraffitowej o motywach figuralnych. Pałac rozbudowano w XIX w. W pałacowej kaplicy, pokrytej fragmentami XVII-wiecznych [[fresk]]ów, znalazła pomieszczenie izba regionalna. Bogate zdobieniami późnorenesansowych stiuków sklepienie kaplicy przedstawia herby dawnych właścicieli: [[Pomian (herb szlachecki)|Pomian]], [[Grzymała (herb szlachecki)|Grzymała]], [[Rola (herb szlachecki)|Rola]] i [[Jastrzębiec (herb szlachecki)|Jastrzębiec]]. W izbie mieści się stała wystawa obrazująca dzieje Poddębic i okolicy.
* 100 rocznicę przybycia [[Maria Konopnicka|Marii Konopnickiej]] do [[Bronów (powiat poddębicki)|Bronowa]] upamiętniono w 1962 ustawieniem w pobliżu bramy głazu, pod którym umieszczono garść ziemi z Cmentarza Łyczakowskiego we Lwowie, gdzie poetka została pochowana, zaś na głazie umieszczono tablicę z [[wiersz]]em poetki:
: ''W kamieniu polnym...<br />Niech mi kamieniarz lireczkę wyryje,<br />A niechaj na nim napisu nie kładzie,<br />Tylko w zakątku, gdzie brzoza szum niesie...''.