Digvijaysinhji: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 8 bajtów ,  5 lat temu
m
LanguageTool
m (drobne techniczne, drobne redakcyjne)
m (LanguageTool)
| herb grafika =
| sygnatura grafika =
| tytuł = maharadża NawanagarNawanagaru
| od = 1933
| do = 1947
| quote = Digvijaysinhji
}}
Jam sahib '''Digvijaysinhji''' (जाम साहिब दिग्विजयसिंहजी [[transkrypcja (językoznawstwo)|trb.]] Dźam sahib Digwidźajsinhdźi<ref name = iwa>[http://www.polska-azja.pl/2010/09/01/krzysztof-iwanek-uhonorujmy-pamiec-jama-saheba-digvijayasinhaji/ Krzysztof Iwanek, Uhonorujmy pamięć jama saheba Digvijayasinhji]</ref>; ''Jam Shri Sir Digvijaysinhji Ranjitsinhji Sahib Bahadur'', [[transkrypcja (językoznawstwo)|trb.]] Dźam [[Śri (tytuł)|Śri]] Sir Digwidźajsinh [[Dźi (tytuł)|dźi]] Randźitsinhdźi [[Sahib]] Bahadur; ur. [[18 września]] [[1895]] w Sarodar, zm. [[3 lutego]] [[1966]] w [[Mumbaj|Bombaju]]) – [[Arystokracja|arystokrata]] [[Indie|indyjski]], [[maharadża]] północno-zachodniego indyjskiego księstwa [[Nawanagar]]u, [[dyplomata]]. Znany w Polsce dzięki hojnej pomocy udzielonej dzieciom polskim w okresie [[II wojna światowa|II wojny światowej]].
 
== Młodość i edukacja ==
W [[1920]] reprezentował Indie na pierwszym posiedzeniu [[Liga Narodów|Ligi Narodów]]<ref>[http://www.indiana.edu/~league/1thordinaryassemb.htm Lista delegatów na pierwszym posiedzeniu Ligi Narodów 15 listopada-18 grudnia 1920] {{lang|en}}</ref>. Był kanclerzem [[Izba Książąt Indyjskich|Izby Książąt Indyjskich]] w latach 1937-1944 (podobnie jak wcześniej stryj), wchodził z ramienia Indii w skład ''Imperial War Cabinet'' (gabinetu [[imperium brytyjskie]]go ds. wojny) oraz [[Rada Wojenna Pacyfiku|Rady Wojny na Pacyfiku]] (1942-1945).
 
W przeciwieństwie do większości władców indyjskich, był zdecydowanym zwolennikiem niepodległości Indii, które ten akt proklamowały kilka minut po północy 15 sierpnia 1947. Stało się to możliwe po uchwaleniu przez brytyjski parlament tzw. ''Indian Independence Act 1947'', przewidującego podział Indii Brytyjskich na głównie [[Hinduizm|hinduistyczne]] Indie i [[islam|muzułmański]] [[Pakistan]] oraz całkowitą niezależność księstw, które mogły zadeklarować przyłączenie się do jednego z tych państw lub pozostać formalnie niezależne{{fakt|data=2012-02}}. Digvijaysinhji był głównym negocjatorem ze strony maharadżów [[Kathijawar]]u i jako jeden z pierwszych 15 sierpnia 1947 podpisał dokument przystąpienia do stanu Kathijawar (włączonego później do [[Gudźarat]]u). Oznaczało to akces do [[Unia Indyjska|Unii Indyjskiej]] (poprzedniczki [[Indie|Republiki Indii]] i zrzeczenie się władzy maharadży.
 
W Nawanagarze rządził jeszcze pół roku, do [[15 lutego]] [[1948]], kiedy proklamowano utworzenie stanu Kathijawar z około 200 większych i mniejszych autonomicznych księstw. Powiedział wtedy w odpowiedzi [[Vallabhbhai Jhaverbhai Patel|Vallabhbhai'owi Patelowi]], indyjskiemu wicepremierowi i ministrowi spraw spraw wewnętrznych:
Następnie od grudnia 1948 do 31 października 1956 pełnił funkcję szefa administracji ({{lang|hi}} ''rajpramukh'') tego stanu, przemianowanego na stan [[Saurashtra]]<ref>[http://www.worldstatesmen.org/India_states.html#Gujarat States of India since 1947] {{lang|en}} [dostęp 24.01.2012]</ref> do czasu jego przyłączenia do stanu Bombaj. Obecnie dawne księstwo jako dystrykt [[Jamnagar]] wchodzi w skład [[Podział administracyjny Indii|stanu]] [[Gudźarat]].<br />
 
Po II wojnie, był jednym z pierwszych przedstawicieli niepodległych Indii w [[Organizacja Narodów Zjednoczonych|Organizacji Narodów Zjednoczonych]]. Pełnił m.in. funkcję zastępcy szefa delegacji indyjskiej w Zgromadzeniu Ogólnym (1948-1951) oraz przewodniczącego Trybunału Administracyjnego ONZ (1950-1951). Posiadał wiele wysokich odznaczeń indyjskich i brytyjskich. Do końca życia zachował formalny tytuł maharadży.
 
== Związki z Polską ==
: ''W historii Jamnagaru dzisiejsze wydarzenie pozostanie zawsze jako jedno z najpiękniejszych, które kiedykolwiek miało miejsce. Niech was Bóg błogosławi i pozwoli wrócić do prawdziwie wolnej i szczęśliwej Polski.''
 
"Bardzo smutne było ostatnie pożegnanie z maharadżą, po likwidacji osiedla w 1946 r. Na dworzec kolejowy przyjechał osobiście. Żegnał się ze wszystkimi dorosłymi. Podchodził też kolejno do poszczególnych grup dzieci. Ze starszymi rozmawiał, młodsze głaskał lub przytulał do swego potężnego torsu. Widać było, że rozstanie sprawiało mu wielką przykrość. Wielce wzruszony, co chwila wycierał zwilgotniałe oczy. Może przeczuwał, zeże rozstajemy się na zawsze. Taki to był ten nasz polsko-indyjski maharadża."<ref>Op. cit., Wiesław Stypuła, W gościnie... s. 102-103</ref>
 
Zapytany przez gen. Sikorskiego, czym Polska mogłaby się odwdzięczyć za przygarnięcie tysiąca bezdomnych polskich dzieci odpowiedział: "''W wyzwolonej Polsce nazwijcie moim imieniem którąś z warszawskich ulic''"<ref>Op. cit., Wiesław Stypuła, W gościnie... s. 103</ref>.
 
== Wymowa i znaczenie tytułów ==
W angielskim zapisie pierwsze dwa człony ''Jam Saheb'' zapisuje się często wielką literą, jest to tytuł monarchów panujących w Nawanagarze (analogiczne do ''królkróla'' lub ''cesarzcesarza'' w krajach zachodnich), tak więc ''dźam saheb Nawanagaru'' oznacza "króla„króla Nawanagaru"Nawanagaru”. Końcowe dźi to partykuła, której po polsku odmienić nie możemy, można to jednak uczynić z pozostałymi wyrazami (w tym dwoma członami złożenia: Digwidźaj i sinh). Należy więc mówić ''dźam saheb Digwidźajsinhdźi'', ale ''dźama saheba Digwidźajasinhadźi''<ref name = iwa />.
 
{{Przypisy|2}}
 
== Bibliografia ==
# Praca zbiorowa. Leszek Bełdowski i in. (Chemilowska J., Glazer T., Kleszko W., Pniewska D., Siedlecki J.K.), ''Polacy w Indiach. 1942–1948 w świetle dokumentów i wspomnień'', ISBN 0-9538928-1-6, wyd. 2, Warszawa 2002, Wyd. Koło Polaków z Indii, 758 s., w tym rozdział: W. Stypuła ''Osiedle dzieci w Balachadi k/. Jamnagaru'' s. 82-145
# Praca zbiorowa. Leszek Bełdowski i in., ''Poles in India 1942-1948: Second World War Story'', ISBN 978-0-9538928-2-2, Wyd. Association of Poles in India 1942–1948, 2008, 500 s., [http://www.newasiabooks.org/publication/poles-india-1942-1948-second-world-war-story Omówienie] {{lang|en}}
# [http://www.rzeczpospolita.pl/dodatki/plus_minus_000729/plus_minus_a_3.html Tomasz Gerlach (współpr. Stanisław Grzymski), "Sto lat poza ojczyzną"] [[Rzeczpospolita (gazeta)|Rzeczpospolita]] 29.07.2000 nr 176
30 930

edycji